Co?rafi Durum
Uzunköprü, Marmara bölgesinin Trakya bölümünde, Edirne iline ba?l? bir ilçe merkezidir. Meriç ve Ergene havzalar?nda yer alan alan içinde topraklar? il topraklar? ortas?nda 41o 01’ ve 41 o 26’ Kuzey enlemleri ile 26 o 27’ ve 26 o 57’ do?u boylamlar? aras?ndad?r. ?lçe topraklar?n?n yüz ölçümü 1226 kilometre karedir.

?lçe arazisi bat? yönünü kuzey güney do?rultusunda çevreleyen Meriç ?rma??na do?ru, geni? alanlardan ve Meriç ?rma?? ile bu alanlar?n ortas?ndan, kuzeydo?u güneybat? yönünde akmakta olan Ergene ?rma??n?n olu?turdu?u do?usunda K?rklareli’nin Pehlivanköy ve Babaeski ile Tekirda?’?n Hayrabolu, bat?s?nda ise ?psala ve Meriç ilçeleri ile Meriç ?rma?? vard?r. Meriç ?rma??, ilçenin Yunanistan’la s?n?r?n? olu?turur.

?lçenin yeryüzü ?ekilleri, ortas?n? Ergene ?rma?? olu?turdu?u geni? bir ov ve kuzeyinde küçük küçük tepeler ile güneyinde farkl? yükseltiler bulundu?u yerin deniz düzeyinden yüksekli?i 18mt.dir. ?lçenin güneyini me?e ve fundal?klarla kapl?d?r.

Ergene ovas?,ilçe topraklar?n?n ortas?n? kaplar.Ergene ?rma?? ta??d??? zaman ovaya bolca mil b?rak?r.Bu nedenle ova topraklar? çok verimlidir.her çe?it ürün yeti?tirmeye elveri?lidir.Ergene ovas?n?n Uzunköprü bölümünde artezyen kuyular? aç?lmas? olanaklar? da vard?r.Ergene ovas?nda genellikle sulu tar?m yap?lmaktad?r.Son y?llarda Devlet Su ??leri’nin yapt??? ?slah çal??malar? sonucu,su ta?k?nlar? büyük ölçüde önlenmi? durumdad?r.:etlik,pancar,ayçiçe?i,m?s?r,kavun ve karpuz gibi ürünler üretilmektedir.

Jeolojik Yap?

Uzunköprü topraklar?n?n jeolojik yap?s?n?n üçüncü ve dördüncü zamanlarda olu?mu? oldu?u görülür.Bay?r topraklar? dedi?imiz vertisoller ve kalkersiz kahverengi kil,kum ve çak?l topraklar, üçüncü zaman?n ikinci yar?s?ndan sonraki miyosen ve pliyosen dönemlerinde olu?tu.Ergene ovas? ise dördüncü zaman?n sonunda olu?an holosen serisine ba?l? alüviyal genç topraklar?d?r.






Uzunköprü Kentinin Ad?

Uzunköprü kenti,Sultan II.Murat taraf?ndan Ergene ?ehri ad? ile kuruldu.Uzunköprü ile ilgili,ilk yaz?l? metin Sultan II.Murat’?n vakfiyesi,”Vakf? Sultan Murad Der Ergene”ba?l??? ta??r.Hoca Sadettin Tacü’t Tevarih (C.II S.164) adl? yap?t?nda “…Oras?n? konaklanacak düzenli bir haline getirdi.174 yüksek kemer üzerine uzat?lm?? e?siz bir köprü yapt?rd? ki,cihana örnek oldu.Köprünün bir ba??na ERGENE ad? ile an?lan bir kasaba kondurup.”diyerek,bu kasaban?n ad?n?n Ergene oldu?unu belirtir.Kanuni Sultan Süleyman dönemine kadar bu adla an?ld?.

Kanuni’nin sadrazam? Mustafa Pa?a 1529’da Mimar Sinan’a Bulgaristan’da Meriç üzerinde yirmi kemerli Cisr-i Mustafa Mustafa pa?a köprüsünü yapt?rd?.Bu köprünün ba??ndaki kasabaya da Cisr-i Mustafa Pa?a kazas? dendi

Edirne Sanca??na ba?l?,köprülü olan bu iki kasabada,kar???klar? önlemek amac? ile Ergene kentinin a? Cisr-i Ergeneye çevrildi.Ancak,halk bu de?i?ikli?i hiçbir zaman kabul etmeyerek ,Uzunköprü ad?n? benimsedi.

Ünlü seyyahlardan A.Dela Motraye, Avrupa,Asya ve Afrika adlo seyahatnamesinde (S.369),1727 y?l?nda Cisr-i Ergene’ye geldi?ini,Türkler bu kasabaya Usun Kupru (Uzunköprü)dediklerini yazar.

Keçecizate ?zzet Molla da 1820’de Ke?an sürgününden dönerken Uzunköprü’den geçer,Mihnetke?an adl? yap?t?nda,

Azimet edüp niyet üzre heman
Göründü Uzunköprü çün ab-? revan

Keçecizade ?zzet Molla da halk?n benimsedi?i Uzunköprü ad?n? kulland?.1873 y?l?nda Uzunköprü’den demir yolu geçer.Kasaban?n ad? Cisr-i Ergene oldu?u halde,yeni istasyon binas?na “Uzunköprü” levhas? as?lm?? ve Tren tarifelerinde de Uzunköprü yaz?lm??t?r.

Sonuçta,1917 y?l?nda ç?kan Devlet Salnamesinde,ilçenin resmi ad? Cisr-i Ergene b?rak?lm?? ve halk?n benimsedi?i Uzunköprü ad? kabul edilmi? oldu.

Ancak 1920 y?l?nda Uzunköprü’yü i?gal eden Yunanl?lar kentin ad?n? Makrifere’ye çevrildi.?ki y?ldan fazla bu adla an?ld?.18 Kas?m 1922 de kurtulu?tan sonra,kentimiz Uzunköprü olan özgün ad?na kavu?tu.

Tarih Öncesi Dönemde Uzunköprü Yöresi

Uzunköprü yöresinde tarih öncesine ait bir ara?t?rma yap?lmam??t?r.Ancak Uzunköprü’ye en yak?n Çardak Alt? Prehistorik yerle?me yeri ile Alpulu ve Lüleburgaz höyüklerinde kaz?lar yap?larak,yöremizin tarih öncense ait durumunu ayd?nlatan bulgular elde edilmi?tir.?lk bulgu 1904 y?l?nda ara?t?rmac? O.Abel’in Edirne’de üçüncü zamanda ya?am?? dev bir zürafaya ait fosil buluntusudur.?kinci Fosil buluntusu ise ?evket Aziz Kansu’nun üçüncü zaman?n son devirlerinde ya?am??,birkaç memeli ve omurgal? hayvanlara aittir.1959’da yap?lan kaz?larda,Edirne Sabuncu ba?lar?nda ve Lalapa?a’n?n Sinanl?köy yak?nlar?nda bulunan hortumuyla bulunan defanst?r.Halen bu bulgular Edirne müzesindedir.Bu gibi fosillere Trakya’n?n güneyinde de rastlanm??t?r ki,bu yöreye Uzunköprü de girmektedir.

Ayr?ca 1959 da ?evket Aziz Kansu Edirne il merkezinin yakla??k be? kilometre kuzey bat?s?nda,Tunca Irma??’n?n üst sekisinde Çardakatl? denen yörede kaz?lar yapt?rd?.Burada bir yerle?me yeri saptand?.Bu kaz?da bulunan kültür belgelerinden çok say?da çanak,çömlek,bezekler,noktal?,oluklu,k?r?k,paralel ve e?ri çizgilidir.Minik bir baltac?k,ufak çapta bir el de?irmeni ve cilal? bir el baltas? da bulundu.Bu kültür buluntular?n?n ?sa’dan önce 3500 y?llar?nda ya?am?? insanlara ait oldu?u saptand?.Bu insanlar?n Uzunköprü yöremizi içeren tüm Trakya’da ya?am?? olduklar? anla??lmaktad?r.

Edirne Çardak Alt? yerle?me yeri d???nda,tarih öncesinde ya?am?? insanlar?n Edirne,Lalapa?a yöresinde,halk?n kapakl? kayalar diye adland?rd??? “Dolmen” ve dikili ta?lar “Menhir” denilen mezar kültürü ile ilgili buluntulard?r ki,bunlar ?sa’dan önce 3000-2000 y?llar?nda ya?am?? insanlara aittir.

Höyükler(Tümülüs):Trakya’da üç grupta gördü?ümüz höyükler olarak adland?rd???m?z y??ma tepelerin,mezar an?tlar? olduklar?n? Yunan Tarihçisi Heredot tarihinde yaz?lm??t?r.Bunu Frans?z arkeologlar?ndan A.Dumond 1860 y?l?nda Trakya’da yapt??? ara?t?rmalarda kan?tlam??t?r.Ergene havzas?nda Kaba höyük ve Alpulu höyükleri en büyükleridir.Uzunköprü’ye en yak?n olan Yeniköy ve Eskiköy yak?n?ndaki çifte tepeler,Kavac?k köyü içindeki höyük ile Kurtbey yöresinde üç adet küçük höyük görülmektedir.

Bunlardan Alpulu höyü?ünde Arif Müfik Mansel’in 1936 y?l?nda yapt??? arkeolojik kaz?da ?.Ö. 2000 y?l? ba?lar?,ilk Tunç Devrine ait monokron kara veya kül renginde geometrik çizgili keramikler bulunmu?tur.Bunlar birle?tirilerek bir küp ve iki vazo elde edildi.??te bu mezar kültürü buluntular? bizlere yöremizde bu dönemde ya?am?? olan insanlar?n ya?amlar?na ???k tutmaktad?r.Gerek Orta Asya,güney Rusya ve Balkanlarda,gerekse Anadolu höyüklerinde yap?lan ara?t?rmalarda,Trakya yöresinde bulunan bulgularla benzerlikler görülmektedir.Böylece Trakya ve özellikle Uzunköprü yöresinde ya?anm?? kavimlerin,Orta Asya ve Anadolu’dan gelmi? olduklar? belirlenmi?tir.

Günümüzdeki Uzunköprü köylerinin ço?u yukar?da sözü edilen en eski yerle?me yerleri olan höyüklerin yak?nlar?nda kurulmu?lard?r.Bunun en belirgin kan?t?,Kavac?k köyünün içinde ve üzerinde su deposu bulunan höyük ile Kurtbey’in yak?n?ndaki Gölcük höyü?ü biti?i?indeki eski bir Trak köyü olan Gölcük ören yeridir.Bu ören yerinde de Alpullu höyü?ünden ve Edirne Çardak Alt? kaz?lar?ndan ç?kan kültür bulgular?na benzeyen küp,çanak,çömlek keramiklerine rastlanmaktad?r.


Yaz?l? Tarih Döneminde Uzunköprü Yöresi

?.Ö. 1400-1200 y?llar?nda Yunanistan'da ya?ayan Akalar, Trakya'ya do?ru yay?lmaya ba?lad?lar. Bu dönemde Trakya'da Trak topluluklar? ya??yordu. Akalar ekonomik bak?mdan Trak topluluklar?n? etkilemeye ba?lam??larsa da, kültürel bak?mdan etkileyememi?lerdir. Trak topluluklar? özelliklerini korumu?lard?r. Bu dönemde Ergene havzas?nda ve Uzunköprü yöresinde Madiaten ve Güney Trakya'da Biston Trak topluluklar? ya??yorlard?.

?.Ö. 513'de Pers Kral? I.Daryüs Trakya'y? egemenli?i alt?na ald?. Ancak bu s?rada güçlü odris Trak toplumu, Tunca ve Ergene havzas?n? içine alan, Edirne'de Odris devletini kurdu. ?.Ö. IV. Yüzy?lda Odrislerin devlet merkezinin Cipsala (?psala) oldu?unu görüyoruz. ?.Ö. 344'de Makedonya birli?ini kuran kral II. Filip, ?.Ö. 341'de Odris Trak devletini egemenli?i alt?na ald?. Böylelikle yöre Makedonyal?lar?n eline geçti. Makedonya krall??? feodal bir yap?ya sahipti. Yöre ?.Ö. 168'de Makedonya devletini y?kan Romal?lar? eline geçti. Bu dönemde Trakya'ya Sarmat, ?skitler ve onlara akraba olan Roksolan ve Ya??zlar?n ak?n ettiklerini görüyoruz.

?.Ö 44-46'da Roma ?mparatoru Klavdius tüm Trakya'y? ülkesine katarak "Takya eyaleti" ad? ile bir Roma eyaleti durumuna getirdi. Klavdius döneminde Trakya eyaletinde iki koloni bulunuyordu. Bundan sora gelen imparator Traianus alt? koloni kenti daha kurdurmu? ve bunlar?n ekonomilerini geli?tirmeleri yönünde önemli katk?larda bulunmu?tur.

Uzunköprü kentine 20 Km. mesafede Eski köy, Hamitli ve Çakmak Köyleri aras?ndaki Hamitli harabeleri olarak bilinen ören mevkiinde Roma imparatoru, Traianus Plotinopolis kentini kuruyor.

Bat? kaynaklar? Uzunköprü'yü Plotinopolis olarak gösterirler. Esas?nda bu kent Uzunköprü'ye 20 Km. uzakl?ktad?r. Uzunköprü XV. Yüzy?lda Türkler taraf?ndan kurulmu? öz ve öz bir Türk kentidir.

Roma ?mparatorlar? Plotinopolis kentine çok önem vermi?lerdir. Ergene ovas? adeta zahire ambar? durumunda idi. ?sa'dan sonra II ve III. yüzy?llarda yöre Romal?lar?n en parlak dönemlerinden birini görmü?tür. ?sa'dan sonra IV. Yüzy?lda Trakya, Roma devletinin rakip imparatorluklar? aras?ndaki Hun, Got, Ostrogot ve Vizigotlar?n sald?r?lar?na sahne olmu?tur.

?sa'dan sonra 395 y?l?nda Roma ikiye bölünerek ba?kenti Costantinopolis (?stanbul) olmak üzere Do?u Roma'da Bizans devleti kuruldu. Yöre Bizans devleti s?n?rlar? içinde kald?. Bizans döneminde de Got'lar? ak?nlar?n? sürdürdü?ünü görüyoruz. 582-602 de Av?ar, 584'de Slav, 914-1004'de Bulgar, XI. Yüzy?lda Peçenek, Uz ve Kumanlar?n sald?r?lar? vard?. XII.-XIV. Yüzy?llar döneminde de çe?itli kavimlerin sald?r?lar? görülmü?tür.

1356 y?l?nda Osmanl? ?ehsadesi Süleyman Pa?a Çanakkale bo?az?ndan Rumeli'ye geçerek Gelibolu, Bolay?r, ve Tekida? yörelerini ald?. Ak?nc? beylerden Evronos, Hac? ?l bey ve Pa?ayi?it bey komutas?ndaki kuvvetler Malkara, Hayrabolu, Ke?an ve ipsala'y? ald?lar. Bu dönemde Uzunköprü henüz kurulmam??t?. K?r e?kiyas?n?n bar?nd??? ormanl?k, batakl?k bir bölge idi. Bu bölgede sadece Çokköy (Çöp köy), Bafl? (Pehlivan köy), Harala (Alt?nyaz?) yerle?im alanlar? vard?. Ergene'nin bat?s? ve kuzeyi Dimetoka'ya ba?l? bölgelerdi.

Rumelide yeni al?nan bu kasaba ve köylere Bursa, Karesi (Bal?kesir), Saruhan (Manisa) ve Çanakkale'den Türkmen ve yörük a?iretleri getirilerek Salarl?, Kurtbeyli, Balabanl?, Alici (Al?ç), Maksutlu, Harmanl?, Çavu?lu, Dereköy, K?rkavak, Hatapl? (Beykonak), Çokköy (Çöpköy), Malkoç, Karacasalih (K?rcasalih), Kestanbolu (Ya?murca), Sultan?ah, De?irmenci, Çakmak, S???rcal?, Bulduklu (B?ld?r), Turnac?,Yenice ve Görece köylerini kurdular.

Büyük kahramanl?klar? görülen Pa?a yi?it Bey'e o zamanki ad? Pa?a yi?it olan Ömer bey köyü dirlik olarak verilir. Daha sonra Pa?a yi?it köyüne s?ra ile Turhan bey ve Gazi Turhan bey'in o?lu Ömer beyin isimleri verilir. Pa?a yi?it bey Saruhan'dan (Manisa) getirdi?i Türkmen a?iretinden bir bölümünü K?rkavak yöresine bir bölümünü de Filibe yöresine yerle?tirir. 1361 y?l?nda Osmanl?lar taraf?ndan Edirne al?n?r ve Osmanl? devletinin ba?kenti olur.