Rahmetli S. Ahmet Arvasi Bey, seyyid, yani peygamber torunu oldu?u halde hep, Türklerin Allah r?zas? için gösterdikleri gayretlerden, hizmetlerden bahsederdi. “?slam? ya?amada, ?slama hizmette, Eshab-? kiramdan sonra ikincilik Osmanl?lara nasip olmu?tur” derdi.


Gerçekten de, Osmanl?lar, gönüllerini süsleyen ?slam ahlak?n?n zarafet ve nezaket numuneleriyle dolu bir hayat ya?am??lard?r. Dolay?s?yla Avrupa’da insanlar adeta idarecilerinin eli alt?nda esir muamelesine tâbi tutularak çok a??r ?artlarda ya?arken, Osmanl?larda Müslüman olmayan halk bile, gayet huzur ve rahat içinde ömür sürmekteydi.


Nitekim bu hâli mü?ahede edebilen pek çok memleket ve ?ehir halk?n?n Osmanl?y? “Gelin bizleri de sizler idare edin!” diye davet eyledi?i tarihi bir gerçektir.


Zira, o s?ralarda Bat?’da Galile gibi bir ilim adam?, ?slam kaynaklar?ndan mülhem olarak, “Dünya dönüyor!” dedi?i için idama mahkum edilmi?tir. Yine bat?l?lar?n psikiyatrik hastalar hakk?nda, “Bunlar?n içine cin girmi?!” deyip de onlar? ate?e atmalar?, ne büyük bir cehalet ve cinayettir.


Osmanl?’n?n bu kadar merhametli, ?efkatli olmas?n?n esas kayna?? ?slamiyet’ti. Herkese kar?? gösterdi?i iyilik ve insaniyeti, gayri müslimler, kendi dinda?lar?ndan bile göremezlerdi. Osmanl?lar?n bu hâllerini H?ristiyan ara?t?rmac? seyyahlardan dinleyelim:


L. H. Delamarre:
“?stanbul civar?ndaki gezintilerimde ben hep bu milletin lütufkârl??? ile misafirperverlik a?k?na ?ahit oldum. Rast geldi?im hangi Türk’e yol sorsam, hemen bana rehberlikte bulunuyor, yiyecek ve içecek ?eyler hususunda elinden geleni esirgemiyordu. Onlar?n bütün davran??lar?nda mükemmel bir insaniyet ve kibarl?k göze çarp?yordu.”


Dr. A. Brayer:
“Osmanl?larda öyle bir ruh vard?r ki, bu sayede onlar, her misafire mukaddes bir nimet nazar?yla bakarlar. Ev sahibi, misafirine evinin en güzel odas?n? tahsis ederek her hizmetini canla ba?la yapar. Hatta misafiri hastaland??? zaman hekime götürür paras?n? dahi verir. Zira misafire masraf yapt?rmay? ay?p saymaktad?rlar. Misafir, evden ayr?l?rken de orada kalmak suretiyle gösterdi?i lütufkârl???n bir minnet ve ?ükran hat?ras? olarak ev sahibinden kendisine birkaç hediye de takdim edilir.”


Osmanl?lar, ko?uculuk, iftira, kötüleme, küfür, kin, garaz, kumar, intihar, düello ve cinayet gibi her türlü fenal?klardan son derece kaç?n?p korunmaya çal??malard?r. Öyle ki d??tan bakanlar, onlar?n bu fenal?klar? adeta bilmediklerine hükmetmi?lerdir.

Bu hâli Du Loir ?öyle ifade eder:
“Türkler herhangi bir intikam hissi beslemekten son derece çekinirler: Dinlerinin bu hususa ait bir hükmü mucibince, Cuma namaz?na ba?lamadan önce dü?manlar?n? af ettiklerini adeta ilan etmek durumundad?rlar. Aksi halde, namazlar?n?n kabul edilmeyece?ine inan?rlar. Ayr?ca her bayram?n birinci günü de onlar için umumi bir bar?? günüdür. Birbirlerine rastlad?klar?nda müsafeha ederler ve küçükler büyü?ünün eline öptükten sonra ellerini ba?lar?na götürüp “Bayram?n mübarek olsun!” derler.


Küfürbazl?k, öfke ve intikam hissinin mü?terek mahsulü oldu?u gibi, kumarbazl???n da tabii bir neticesidir. Bu, H?ristiyan memleketlerinde pek yayg?n bir ?ekilde ve tamam?yla mevcuttur. Ancak Osmanl?lar?n sokaklar?nda da evlerinde de hiçbir küfür sözü i?itilmez. Bunun yüzümüzü k?zartacak ve bizi hayrete dü?ürecek taraf? da, Osmanl?lar?n yaln?z a??zlar?nda de?il, lisanlar?nda da küfür kelimelerinin bulunmay???d?r.”