Birinci Viyana Ku?atmas? (1529)
Kanunî Sultan Süleyman kumandas?ndaki Osmanl? ordusunun, Viyana'y? ku?atmas?.

1526'da Macar kral? Lajos II'nin, Mohaç'ta ölmesinden sonra baz? Macar beyleri, Osmanl?lar'?n da destekledi?i Erdel voyvodas? Janos Zapolya'y? kral seçtiler ve Osmanl? ordusu bu yeni kral?n tahta geçmesinden sonra Macaristan'dan çekildi. Fakat, Janos'a rakip olan Macar beyleri, Alman imparatoru Karl V'in (?arlken) karde?i Ferdinand'? kral seçtiler. Ayn? zamanda Bohemya kral? ve Avusturya dükü bulunan Ferdinand, ölen kral Lajos ile akraba oldu?undan, Macar krall?k tac? üstünde miras yoluyla hak iddia ediyordu. ?arlken de, Ferdinand'? gerçek Macar kral? olarak tan?d? ve Janos'u âsî ve din dü?man? ilan etti. Osmanl? ordusunun Macaristan'dan geri dönmesinden sonra Ferdinand, Budin üstüne yürüyerek kaleyi ele geçirdi, yenilgiye u?rayan Janos kaçarak, kay?nbabas? olan Leh kral?na s???nd?.

Ferdinand, Kanunî Sultan Süleyman'a ba?vurarak, Belgrad, Sirem (Srem) ve Bosna'n?n bir k?sm?n? içine almak üzere Macaristan'?n baz? bölgelerinin, vergi vermek ?art?yla kendisine b?rak?lmas?n? teklif etti. Osmanl? hükümeti, bu teklifi kabul etmedi ve Budin'in, Janos'a geri verilmesini istedi. Kanunî Sultan Süleyman, Macaristan'?n korunmas? ve Almanya'n?n bask? alt?nda tutulabilmesi için Viyana'n?n ele geçirilmesi gerekti?ini anlad? ve Viyana üstüne yürüme?e karar verdi. Osmanl? ordusu, 10 May?s 1529'da ?stanbul'dan hareket etti. Edirne'de Anadolu beylerbeyi Behram Pa?a, Anadolu eyaleti askerleriyle birlikte orduya kat?ld?. Sofya'daki Serasker ?brahim Pa?a ve emrindeki Rumeli eyaleti askerleri, öncü tayin edildi. Ordu, Ni? - Alacahisar - Belgrad - Sirem yoluyla, 5 A?ustos 1529'da Eszek'e vard?. Mohaç'a giren ordu, 5 Eylül'de, Budin kalesi önüne geldi. Kaledeki Avusturya kuvvetleri, 5 Eylül'de kaleyi teslim etiiler. Kanunî Sultan Süleyman, 12 Eylül'de, kral Janos'u tekrar tahta geçirdi. Osmanl? ordusu, ileri yürüyü?üne devam ederek, 26 Eylül'de Viyana'y? ku?atma?a ba?lad?. Ferdinand, Osmanl? ordusuna kar?? koyabilmek için, Viyana'y? tahkim etmi? ve kom?u devletlerden yard?m istemi?ti. Kanunî Sultan Süleyman, kale kumandan? Niklas Zalem'e haber göndererek, kalenin teslimini teklif etti. Kale kumandan?, bunu kabul etmeyerek, bütün kuvvetleriyle kale gerisinde savunma düzenine geçti. Bu arada Tuna yolundan gemilerle Viyana'ya gönderilen 12 bölük kadar bir Avusturya yard?mc? kuvveti, 25 Eylül'de sisten yaralanarak kaleye girdi. Avusturyal?lar, ku?atma süresince 30 000 ki?ilik kuvvetlerle kaleden yapt?klar? kar?? sald?r?lar ve bask?nlarla, savunmay? aktif olarak yürütmek istedilerse de, büyük kay?plara u?rad?lar. Viyana kalesine kar?? ?iddetli sava?lar?n verildi?i s?rada, Mehmed Bey kumandas?ndaki Osmanl? ak?nc?lar?, Bavyera'da Regensburg, Çekoslovakya'da Brün ?ehirlerine kadar ak?nlar yapt?lar.

Yollar?n elveri?sizli?i ve mevsim ?artlar?n?n erken bozulmas? yüzünden, a??r ku?atma toplar? yollarda kalm?? ve kale önüne getirilememi?ti. Bu yüzden Viyana kalesi yeteri kadar tahrip edilemedi. Bu elveri?siz ?artlara ra?men, 11 Ekim'de Viyana kalesine büyük bir sald?r? yap?ld?; fakat kesin sonuç al?namad?. Daha sonra yap?lan ikinci sald?r? da sonuç vermedi. K???n ?iddetlenmesi ve yiyecek s?k?nt?s?n?n ba?lamas?, ordunun moralini bozdu. Askere büyük ödüller vaat edilerek, 13 ve 14 Ekim'de yap?lan sald?r?lardan da sonuç al?namay?nca, Kanunî Sultan Süleyman, 15 Ekim'de, ku?atmay? kald?rarak dönü?e karar verdi. Ku?atman?n kald?r?lmas?ndan sonra Sadrazam ?brahim Pa?a, Viyana kalesinin güneyinde gereken güvenlik tedbirlerini ald? ve böylece kaleden yap?lacak dü?man ç?k?? harekât?n? ve sald?r?lar?n? önledi. Ayr?ca Kas?m Bey kumandas?nda 12 000 ki?ilik ak?nc? kuvveti de, dü?man bask?s?n? önlemek amac?yla, Almanya'ya ve Steiermark'a ak?nlar yapmakla görevlendirildi. Osmanl? ordusu, Estergon üzerinden Tuna yoluyla 25 Ekim'de Budin'e geldi ve Kral Janos taraf?ndan kar??land?. Buradan Tuna üzerine kurulan köprüyle Pe?te'ye geçildi ve 29 Ekim'de Tuna'n?n do?u k?y?s? takip edilerek, ?stanbul'a dönü? yürüyü?üne ba?land?.



?kinci Viyana Ku?atmas? (14 Temmuz 1683)

Merzifonlu Kara Mustafa Pa?a kumandas?ndaki Osmanl? ordusunun Viyana'y? ku?atmas?.

XVII. yüzy?l ortalar?nda Avusturya imparatorunun, Protestan olan orta Macaristan halk?na bask?s? sonucu, orta Macar Beyi ?mre Tököli (Thököly), Osmanl? himayesine girmi?ti. ?mre Tököli, Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Pa?a'y?, Avusturya'n?n elinde bulunan orta Macar kalelerini geri almaya te?vik etti. Varad (Nagy-Varda, Alm. Gros-Wardein) beylerbeyi Hasan Pa?a da, orta Macaristan'a ait kaleleri geri alarak, ?mre Tököli'ye verdi. Bunun üzerine, Avusturya imparatoru Leopold, Türk kuvvetlerinden yararlanarak, bu kaleleri tekrar ele geçirdi. Bu yüzden, Osmanl?-Avusturya ili?kileri bozuldu.

Sadrazam Kara Mustafa Pa?a'n?n amac?, Avusturya'ya sava? aç?lmas?yd?. Bu yolda, sava? taraftar? olmayan padi?ah IV. Mehmed Han'? da kand?rmak için, özellikle yeniçeri a?as? Bekri Mustafa Pa?a arac?l???yla yeniçerileri k??k?rtt?. Reisülküttab? ve çavu?ba??y? Avusturya elçisiyle görü?mek üzere görevlendirdi. Osmanl? temsilcileri, bar???n yenilenmesinin, ancak Yan?k kalesinin Osmanl?lara b?rak?lmas?yla sa?lanabilece?ini ileri sürdüler. Ayr?ca, yap?lan sava? haz?rl?klar?n?n tazmin edilmesi istendi. Avusturya elçisi, kendisinin yaln?z bar?? antla?mas?n? yenilemeye yetkili oldu?unu bildirerek, ileri sürülen teklifleri kabul etmedi. Avusturya elçisi Kont Caprara göz hapsi alt?na al?nd?. 6 A?ustos 1682'de Topkap? Saray?'nda toplanan bir mecliste sava?a karar verildi.

Avusturya, Osmanl? Devleti'yle sava?mak istemiyordu. Avusturya imparatoru Leopold, sava??n kesinle?mesi kar??s?nda, ba?ta Papal?k olmak üzere ?spanya, Venedik ve Lehistan'dan yard?m istedi. Fransa, Avusturya'ya yard?m etmemekle birlikte, dü?manca bir davran??ta bulunmayaca??n? bildirdi. Papa Innocentius XI, Katolik devletlerin Avusturya'ya yard?m?n? sa?lamak için çal???yordu. Papa'n?n etkisiyle, 31 Mart 1683'te Avusturya ile Lehistan aras?nda ittifak yap?ld?. Lehliler, sava??n sonuna kadar Avusturya'n?n yan?nda olacaklard?. Türk ordusu yenilirse Lehistan, Buca? Antla?mas?yla Türklere b?rakt??? yerleri geri alacakt?. Ayr?ca Eflak ve Bo?dan, Lehistan'a verilecekti.

Nisan 1683'te IV. Mehmed Han ve Sadrazam Kara Mustafa Pa?a kuvvetli bir orduyla Edirne'den hareket etti. Ordu, 3 May?s 1683'te Belgrad'a geldi. 13 May?s 1683'te Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Pa?a serdar-? ekrem tayin edildi ve Osmanl? ordusu, Viyana üstüne yürüyü?e geçti. Osmanl? ordusu, o zamana kadar sefere ç?km?? olan ordular?n en kalabal???yd?. Timarl? sipahiler, kap?kulu askerleri, M?s?r ve ?am askeri, Eflak, Bo?dan voyvodalar?n?n kuvvetleri, orta Macar kral? ?mre Tököli'nin 20 000 ki?ilik ordusu ve K?r?m Han?'n?n 50 000 ki?ilik süvarisiyle 350 000 ki?iyi buluyordu. Ayr?ca, 150 000 ki?ilik geri hizmet askeri ve a??rl?klar? ta??yan 50 000 araba vard?. Belgrad yak?nlar?nda Sava ?rma??n? geçen Osmanl? ordusuna, 10 Haziran 1683'te, Ösijek'te ?mre Tököli kuvvetleri kat?ld?. Osijek'ten hareket ederek Drava ?rma??n? geçen Osmanl? ordusu, 26 Haziran'da, Erdel'de bulunan ?stolni-Belgrad'a (Macarca Szekesfehervar, Alm. Stuh) geldi. Burada K?r?m Han? Murad Giray, K?r?m kuvvetleriyle orduya kat?ld?. Osmanl? donanmas? da, Akdeniz'de güvenli?i sa?lamak amac?yla dola??yordu. Ayr?ca, 150 gemiden meydana gelen ince donanma da Tuna'da güvenli?i sa?l?yor ve ordunun baz? malzemesini ta??yordu. Nehir donanmas?, 59 top ve çok say?da mühimmat?, Tuna yoluyla Budin'e getirmi?ti.

Padi?ah, Kara Mustafa Pa?a'y?, Yan?k Kalesini ele geçirmekle görevlendirmi?ti; fakat sadrazam, bunu önemsiz bir i? olarak görüyordu. Amac?, Avusturya'n?n ba?kenti olan Viyana'y? alarak büyük bir ün sa?lamakt?. Özellikle, emrine verilen kuvvetli orduyla bunu ba?araca??ndan emindi. ?stolni-Belgrad'da bir sava? meclisi topland?. Kara Mustafa Pa?a, bu mecliste as?l amac?n?n Yan?k veya Kommarom kalesini almak de?il, Beç (Viyana) ?ehrini ku?atmak oldu?unu aç?klad?.Toplant?da bulunan defterdar, Anadolu, Rumeli, ?am ve Diyarbak?r beylerbeyleri, reisülküttap, yeniçeri a?as?, serdar?n bu karar?n? uygun buldular. Yaln?z K?r?m Han?, bu görü?e kar?? ç?kt?. Tecrübeli bir asker olan Budin valisi Uzun ?brahim Pa?a da K?r?m Han?n? destekledi. Öncelikle, Macaristan'da, Avusturya imparatoruna ba?l? Macar beylerinin topraklar?n?n, Yan?k ve Kommarom kalelerinin al?nmas?n?, sonra Viyana'n?n ku?at?lmas?n? teklif ettiler.

Osmanl? ordusunun Viyana üzerine yürüyü?ü, Avrupa'da, özelikle Almanya'da büyük bir heyecana sebep oldu. ?mparator Leopold, ?ehirde 20 - 25 000 ki?ilik bir savunma kuvveti b?rakarak, Viyana'dan 60 saat uzakl?kta bulunan Lenz kasabas?na çekildi. Osmanl? ordusu, 14 Temmuz 1683'te Viyana önüne geldi. Gelenek üzerine ?ehrin teslimi istendi. Teklifin reddedilmesi üzerine ku?atma ba?lad?. Ak?nc? kuvvetleri, Avusturya'n?n Burgenland, ?stirya ve Do?u Avusturya eyaletlerini i?gal ettiler. Abaza Hüseyin Pa?a ve ?mre Tököli, Kuzey Macaristan'da askerî faaliyette bulunmakla görevlendirildiler. Kara Mustafa Pa?a, kuvvetlerinin bir k?sm?n?, Moravya, Galiçya, Slovakya içlerine yollad??? için, ?ehri gerekti?i gibi ku?atamad?. 1529 y?l?ndaki Birinci Viyana Ku?atmas?nda oldu?u gibi, bu seferde de orduda büyük toplar yoktu. Havan toplar?yla yap?lan at??larda ?ehir içinde yang?n ç?kt?. Barut depolar? ate? alaca?? s?rada yang?n söndürüldü. Avusturya ba?kumandan?, Viyana'ya 15 km uzakl?kta Leopold ?ehrine çekilmi?ti. Adana beylerbeyi Mehmed Pa?a, emrindeki kuvvetlerle buradaki Alman ordusunu yenilgiye u?ratt?; fakat Viyana'ya Avrupa'n?n bir çok yerinden yard?m gelmeye ba?lam??t?. Osmanl? ordusunda, yiyecek s?k?nt?s? ba?lad?. Yemsizlik yüzünden, ordudaki hayvanlar ölüyordu. Yakalanan esirlerden, Leh ve Alman kuvvetlerinin yard?ma geldi?i anla??ld?. Durumun zorla?t???n? gören Kara Mustafa Pa?a, 26 A?ustos 1683'te yapt??? kuvvetli bir sald?r?yla baz? tabyalar? ele geçirdi. ?ehirde dizanteri ç?km??t?. Kale kumandan?, acele yard?m istiyordu. 7 Eylül 1683'te müttefik kuvvetleri, Jan Sobieski kumandas?nda Tuna'y? geçti ve Osmanl? ordusunun sol geri hatlar?na yakla?t?. Viyana'ya gelecek yard?m? önlemek için, büyük Tuna köprüsünün güvenli?iyle görevlendirilen K?r?m Han? Murad Giray, Merzifonlu Kara Mustafa Pa?a'ya duydu?u kin yüzünden, dü?man?n Tuna'y? geçmesine göz yumdu. Osmanl? ordusunun gerisine dü?en dü?man için gerekli haz?rl?klar yap?ld?; fakat Budin beylerbeyi ?brahim Pa?a'n?n Jan Sobieski'ye yenilmesi, vezir Sar? Hüseyin Pa?a kuvvetlerinin da??lmas? ve K?r?m kuvvetlerinin yard?ma gelmemesi yüzünden, genel bir bozgun ba?lad?. Serdar-? ekrem, yerinden k?m?ldamadan 5 - 6 saat dü?manla çarp??t?ysa da sa? ve sol kanatlar?n çökmesi üzerine çekilmek zorunda kald?. Yan?k kalesine çekilen serdar, kuvvetlerini toplama?a çal??t?. Viyana bozgununu haber alan IV. Mehmed Han, Belgrad'dan Edirne'ye döndü. Budin'de kuvvetlerine çekidüzen veren Sadrazam Kara Mustafa Pa?a, dü?man?n sald?r?s?na u?ramas? muhtemel kalelere asker yerle?tirdi.

Viyana Bozgunu, Avrupa'n?n ortas?na kadar girmi? olan Türk ordusunun son seferi oldu. Sadrazam, 16 Ekim'de Belgrad'a döndü. 29 Ekim'de Estergon Kalesi dü?man?n eline geçti. Durumdan son derece üzüntü duyan IV. Mehmed Han, Merzifonlu Kara Mustafa Pa?a'n?n idam?n? emretti. ?kinci Viyana Ku?atmas?yla ba?layan ve 1699 Karlofça Bar?? Antla?mas?na kadar süren sava?lar, Osmanl? Devletinin yenilgisiyle sona erdi. Kara Mustafa Pa?a, Belgrad'da idam edildi.