.gif)
|
|
10-08-2007, 05:24 PM
| #1 (permalink) |
  Luke Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: Jun 2006 Mesajlar: 4.038
Rep Gücü: 10000
Rep Puanı: 10000
Rep Derecesi:   |  Şiir Nedir ? “?iirin yerini düzyaz? ald? ?iirden geriye acep ne kald?” Gerçek ?iir ne bir düzyaz?d?r ne de kelimelerin haf?zam?zdan kalemimize öylesine yans?mas?d?r. ?iir yazmak bu kadar kolay bir i? olsayd?; herkes ?air olurdu. Peki nedir o zaman ?iir? Nas?l ve niye yaz?l?r? ?ncelikleri nelerdir? ?air olmak neden çok zordur? ?lk önce ?unu bilmek laz?m; ?iir mefhûmunun her gönülde farkl? bir yere, manaya ve tarife sahip olmas? ?iirin do?as?ndan kaynaklan?r; çünkü ?iir, bir bilim dal? de?il, sanat dal?d?r. Herkesin esteti?i, zevki ve kabulü birbirini tutmaz. ?iirin tezahüründe rol oynayan en önemli faktör duygudur. Ne kar??s?nda duygulan?rsak duygulanal?m, i?te bu ?iirin ba?lang?ç halidir; ad?na da ilham denir. Kanaatimce ilham?n ?iirle yüzde olarak ilgisi ancak yüzde ondur; ilham sadece ?iire ba?lamam?za yard?mc? olur. ?iirin ba?lang?ç haliyle biti?i aras?ndaki yüzde doksanl?k k?s?m ise düzeltmelerle, aray??larla ve sab?rla ?iirin tekamül edece?i ya da demlenece?i and?r ki, ?iiri ?iir yapan da budur. ?lhamdan sonra ?iirin biti? a?amas?n? belirleyen, ?airin bilgi, birikim ve kültürüyle beraber ?iire bak?? aç?s?d?r. ?iir, kelimelerle oynanan bir ses oyunudur. Peki, kula??m?za ses olarak güzel gelen m?sralardaki ses güzelli?ini sa?layan nedir? Bunu, ?u iki m?sradaki ses güzelli?ini aç?klayarak anlatay?m: “Bir büyük bo?lukta bozuldu büyü” ( C. S?tk? Taranc?) “Bilinmeyen gemilerden biriyle gel be güzel” ( M. N. Parmaks?z) Birinci m?srada, her kelimenin ilk harfinin “b” ile ba?lamas? ve “u” ile “ü” seslerinin m?sra içersinde çokça kullan?m?, ?iiri ses olarak desteklemi?tir. ?kinci m?srada ise, ilk kelimenin “b” ile sonraki kelimenin “g” ile ba?lamas? ve bu düzenin di?er kelimelerde de devam? ile m?sra içindeki bütün ünlü seslerin ince seslilerden kurulmas? bir ses güzelli?i olu?turmu?tur. ?imdi soruyorum size, bunlar tesadüfen mi yoksa bilinçli bir gayret ve azmin neticesinde ortaya ç?kan m?sralard?r? Ben söyleyeyim: Muvaffakiyeti tesadüflere ba?layanlar her zaman kaybetmeye mahkumdurlar. ?iiri zor bir sanat dal? olarak kabul etmeyenlerin ve ?iiri ciddi bir i? olarak görmeyenlerin yazd?klar?, uyuyan bir insan?n say?klamalar?na benzer. Aslolan, yap?lan i? ne olursa olsun, ortaya konulan?n bilinçli olarak üretilmesidir. ?iirde önemli olan söylenen de?il, söylenenin nas?l söylendi?idir. Yazmay? ve konu?may? bilen herkes isterse ?iir yazabilir ya da kendi çap?nda bir ?eyler söyleyebilir; ama yazd?klar? gerçekten ?iir olur mu? Söylenilenin bir formu, bir derinli?i ve etkileyicili?i yoksa ona ?iir denmez. Ça??m?zda sanat ad?na ç?kan dergilere bakt???m?z zaman, ?iiri bir de?arj olma hali sayan insanlarla; asl?nda ?iir yazmaya çal??an ama bilgi ve kültür eksikli?inden dolay?, ?iiri düzyaz?ya yakla?t?ran insanlar? dergi sayfalar?nda görmemiz, ?iire gönül ba?layan insanlar?n ?iiri ne kadar anlad???n?n göstergesidir. ?iirde aslolan sanatt?r; didaktik tarzda olu?turulacak ?iirlerde bile bu kural de?i?mez. “ Söz az ve öz gerektirir vesselâm” diyen Mevlâna, hakl?d?r. ?iiri meydana getiren en küçük birim m?srad?r; ama küçüklü?üne bakmay?n, iyi bir ?airin elinde bir m?sra hem ses hem de mana itibariyle içine bir dünya s??d?r?lacak büyüklü?e eri?ebilir. ?iirde söylenilenler ile ?ekil aras?nda bir uygunluk olmas? laz?md?r. ?air, ?iirinde kullanaca?? ?ekli seçme serbestli?ine sahip olsa da, gerçekten ?air olanlar hangi formun hangi ?iirde daha güzel bir estetik meydana getirece?ini bilenlerdir. Beyitlerle yaz?lmas? gereken bir ?iiri, dörtlüklerle yazarsak ya da serbest tarzda kurulmas? gereken bir ?iiri tutarda aruzla yazarsak hem söyleyeceklerimizin büyüsü bozulur, hem de mana yönünden ?iiri zay?flatm?? oluruz. ?iirde kullanaca??m?z ?eklin do?rulu?unu sezebilmek için, ?iirin do?as?n?, de?i?ik ?iir örneklerini okuyarak ö?renmeli, her devirde okunan ?iirlerin nas?l kuruldu?u üzerinde dü?ünmeli ve ilhamla yakalad???m?z ?iir üzerinde mutlaka çal??mal?; ses oyunlar?n? ?iirde manay? bozmayacak düzeyde kullanmal?, kafiye ve söylemdeki orjinalli?imizi ?air olmak için gerekli olan, geni? bir kültürle desteklemeliyiz. Bülbülün sesi güzeldir fakat bu sesi birkaç saniyeli?ine de?il de, devaml? olarak uzun bir süre duyarsak, bu ses, bütün güzelli?ini kaybeder; insana da zamanla b?kk?nl?k verir. Dilin bütün incelikleri ile tan?nmas? ?air için en elzem oland?r. Dilini tan?mayan ve kelime hazinesi dü?ük olan ?airler, gelenek içersinde tekrara dü?erler. ?yi bir ?air, ?iirin ne için yaz?laca??n?, hangi metodlarla ve düzenle, hangi ritimle, hangi kafiyelerle ve hangi uzunlukta olaca??n? iyi hesap edebilendir. ?nsan olarak dünyada dikkatimizi çeken ö?elerin ba??nda tabiat gelir. Asl?nda sanatkâr bir anlamda tabiat?n taklitçisi gibidir. Do?ay? hem ses hem de objeleri ile taklit ederiz. Mü?ahade yetene?i olmadan ?air do?ay? çözemez ve onu kullanamaz. ?iirde ilhama yol açan ve kullan?lan sadece do?a de?ildir. Ya?ad?klar?m?z, gördüklerimiz ve hissettiklerimiz de ?iire katk? sa?lar; ama yazd?klar?m?z? ?iir haline sokan, bunlar? anlat?rken kulland???m?z teknikler, kelimeler aras?nda olu?turdu?umuz oyunlar ve edebi dile hakimiyetimizdir. ?iirdeki ö?eleri önem durumuna göre s?ralarsak, ilk s?ray? “ses”, ikinci s?ray? “mana” al?r. ?kisinin uygun bir form içinde bir araya geli?i ?iirde, güzel na?meler ve derin bir anlam olu?mas?n? sa?lar. Manas? güzel olan bir ?iirin sesi de güzel olmal?d?r. Yaln?z, bu sesin varolan ses oyunlar?ndan hangisiyle yakalanaca?? veya hangi kelimeler yan yana gelirse, hem ses hem de mana olarak olu?an güzelli?in, insan?n hem zeka, hem de ruhuna nas?l hitap edece?inin bilinen bir kural? yoktur. ??te bunu bulanlar,dilimizden ?iirlerini dü?ürmedi?imiz ve haf?zam?zda yer etmi? gerçek ?airlerdir. Teknikleri bilmeden, kültürümüzü hem evrensel hem de milli boyutta geli?tirmeden, gerçek ?iiri bulmam?z tatl? bir hülyadan ba?ka bir ?ey de?ildir. ?iiri, kelimelerden mürekkep bir ses oyunu haline koyan güç onun musiki ile benzerli?inden kaynaklan?r. Müzikte nota neyse, ?iirde de hece odur. Hecelerin belli bir düzen içinde tekrar?, musikideki melodiye tekabül eder. Fakat ?iir, sadece duyulmak için vucûd bulmaz; çünkü mana ?iirdeki olmazsa olmazlardan birisidir. Yaln?z, ?iirde mana sadece ?airin anlatmak istedi?i de?ildir. ?air, ?iiri belli bir olay, belli bir felsefi dü?ünce ya da etkilenme ile yazm?? olsa da, o ?iiri okuyan kadar yeni mana ve ?iir vard?r. ?iir okuyucu ile bulu?tu?u andan itibaren ses olarak de?il ama olarak okuyucu taraf?ndan yeniden yaz?l?r. Nice ?iirler bilirim ki, hikayesini ö?rendi?im hatta ?airini tan?d???m zaman, ?iir ve ?air hakk?nda dü?ündüklerim y?k?ma u?ram??t?r. ?iirin ortaya ç?k??? bir vecd hâlidir. Bu hâlin belli bir zaman?-özellikle gece- belli bir saati yoktur. Ya?ad?klar?m?z?n, hissettiklerimizin, haf?zam?zda biriken görüntü ya da ?ekillerin, bilinçalt?ndan ya da gönülden d??a vurumu, ki?inin psikolojisiyle ilgili oldu?u kadar, bir sara nöbeti gibi ne zaman ortaya ç?kaca?? belli olmayan bir haldir. A.Ha?im`in ?iirlerini güne?in bat???na yak?n saatlerde ve hep bir su kenar?nda yazd??? görü?ü tamamiyle olmasa da bir safsatad?r. Acaba Ha?im ?iir yazmak için hep güne?in bat?? an?n? m? beklemi?tir? Bu an? yakalasa bile, su kenar?nda olmad??? anlar da ?iir yazmam?? m?d?r? Hay?r, as?l mesele, her ?airi çeken bir ortam?n olu?u ve ?iirin tamamiyle ilhamdan olu?mad??? ile ba?lant?l?d?r. Gerçi bu görü? ?airden ?aire de?i?se de, mesele ?iirin uzun bir çal??ma sonucunda hatta te?bihte hata olmaz, bir kad?n?n do?um an?nda çekti?i ac?yla e? de?er bir zorlukla ortaya ç?kmas?nda yatar. Ak?am saatinde ?iire ba?layan Ha?im, acaba ?iirini ne zaman bitirmi?tir. ?iirde anlat?lanlar?n bizi kendine çekmesi manadan daha çok ses güzelli?i ile aç?klanabilir. Kafiye sistemi, bu ses güzelli?ini sa?layan ö?elerden sadece biridir. Tatl? içinde ?ekerin önemi neyse, ?iirde de ses güzelli?ini sa?layan ses unsurlar? (Asonans,Aliterasyon, Redif, M?sra tekrar?...vs.) ayn? öneme haizdir. ?airler, ?iirlerinde kullanacaklar? formu kendileri belirler; ancak ?iirde formu seçebilmek için, Türk ?iirinde varolan tüm formlar?( Hece,Aruz, Serbest) en iyi ?ekilde tan?mak laz?md?r. Bunlar? bilmeden hangi formu kullanaca??m?z? ay?rt edemeyiz;o zamanda, günümüzdeki müte?âirlerin yapt??? gibi, en kolay san?lan ama en zor ?ekil olan serbest tarz? benimseriz. Serbest ?iirin zorlu?u kafiye ve ritim olu?turacak bilindik ö?elerden yoksun olmas?d?r; fakat bu bir handikap de?ildir. Serbest ?iir yazan ?airler bahsetti?im ses unsurlar?n? ve hece ile aruzda bulunan baz? özellikleri ?iirleri içine ba?ar? ile koyamazlarsa, yazd?klar? ?iirlerin düzyaz?ya yakla?mas? söz konusudur. Serbest ?iirin en sevilen ?airi olan O. Veli`nin, hece ve aruzu çok iyi bildi?i, hatta bu ?ekillerin baz? özelliklerini ?iirleri içine gizledi?i müte?âirler taraf?ndan bilinmese de gerçek ?airler taraf?ndan bilinir. Serbest tarzda, gere?inden uzun ?ekilde kurulan ?iirlerin düzyaz?ya yakla?t??? bir vak?ad?r. O. Veli`nin yazd??? ?iirlerin ço?unun k?sa olu?u ise dikkate ?ayand?r. ?iir, zor oldu?u kadar, dinleyenin ruhunu ba?ka bir âleme götürecek kadar kuvvetli bir sanat dal?d?r. Gerçek ?airlerin arzulad??? tek ?ey,çok ?iir yazmak de?il, haf?zalarda yer edebilecek birkaç ?iir yazabilmektir. " ßu Hayat ßir gözyaşıyLa ßaşLadı.. Hastanede annemin haykırışLarı babamın kapıda bekLeyişi ve doğa gelen mutlu bir aiLe meywesiydim ßen.. ßen güldüreßiLdim yüzLeri ßeLkide iLk yeteneğimdi!!! ßen doğaya bağışLandım gözyaşLarımLa haykırdım Onu görünce!! O zaman eLimde sigara yoktu nede diLimde ßir küfür, oyuncakLarımLa oynar vede yeni güne meraba derdim ve derdim yoktu..!! İnsan Lisanı konuşmakmış ßen hayatı oyuncak ßiLe sandım ama yanıLdım çünkü Çocuktum YoLa Çıkmış yeni YoLcuydum...!!! ßuyudum sordum insanLara yüzündeki mutLuLuk nerde? Hep ßoyLemiydi daha oncede? Sanmıyorum ßence..!! AnLadım artık hayat zuLümlü, Kader oyunLu!! oğuzcan uygun |
    
|
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
| |
Ağaç şeklinde
