.gif)
|
|
|
| ||||||
|
Görüntüleme: 74 - Cevaplar: 0
| LinkBack | Seçenekler | Stil |
09-05-2007, 04:03 PM
| #1 (permalink) |
| S-Administrator    Çapkın-12 Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: Feb 2006 Nerden: aydın Mesajlar: 4.515
Rep Gücü: 58
Rep Puanı: 58
Rep Derecesi:   |  Kapgan Ka?an, (? - 716) Kapgan Ka?an, (? - 716) Kapgan ad? Çin kaynaklar?nda Mo-ço olarak geçen Kapgan'?n ad?, bugünkü Türkçe'de "fethetmek" anlam?na gelen "kap- (al-)" eyleminden türemi? olup "fatih" anlam?na gelmektedir. As?l okunu?u "Kapa?an" olmal?d?r. Çünkü ad?n geçti?i Orhun Yaz?tlar?'nda bu hükümdar?n ad? sessiz harflerle k, p, g, n biçiminde yaz?lm??t?r. Türkçe'de -gan yap?m eki, sonunda sert ünsüz harf bulunan sözcüklerle birle?ti?inde -kan haline gelmektedir. Yaz?l??a bak?ld???nda g sesinin varl??? bu ad?n Kapa?an ?eklinde olmas? gerekti?ini göstermektedir. Fakat bilimsel eserlerde Kapgan ad? ye?lenmi?tir. Hükümdarl??? ?lteri? Ka?an'?n ölümünden sonra Gök Türk ka?anl???na inisi (küçük karde?i) Kapgan geçti. Çin kaynaklar?n?n genç, ha?in ve ihtirasl? olarak betimledi?i Kapgan Ka?an'?n tüm politikas? üç hedef etraf?nda toplanmaktad?r: 1. . En tehlikeli rakip olarak gördü?ü ve tar?msal ürün harac? alabilece?i Çin'i bask? alt?nda tutmak 2. . Çin egemenli?inde ya?amakta olan Türkleri ana yurda geri çekmek 3. . Asya k?tas?ndaki bütün Türkleri Gök Türk siyasal çat?s? alt?nda toplamak. Bu amaçlarla harekete geçen Kapgan, Çin ile Mo?ol kökenli Ki-tanlar?n mücadelesinde Çin'i destekledi. Ki-tanlar? büyük bir yenilgiye u?ratan Kapgan bunun kar??l???nda Çin'den büyük miktarda tar?m aleti, tohum, demir ile 50 y?ll?k esaret döneminde Çin'e s???nm?? olan Türklerin iadesini istedi. Bu durumda Çin imparatorlu?u Türk kökenli On-Ok (Eski bat? Gök Türk budunu) ve K?rg?z ka?anlar? ile ba?la?ma yoluna gitti. Bu ba?la?may? zaman?nda fark eden Kapgan, ba? dan??man Tonyukuk'un da kat?ld??? seferde 696/697 k???nda K?rg?zlar? kendi yurtlar? Yenisey Irma?? k?y?s?nda ani bir bask?nla yenilgiye u?ratt?. Ka?anlar? öldürülen K?rg?zlar, Gök Türk egemenli?ine al?nd?. Ard?ndan a??r ko?ullar ile ezilen Çin üzerine sefere ç?k?ld?. 698 y?l?nda 100 bin çerilik ordusuyla Çin kentleri tahrip edildi. Kendisi do?uda yani merkezde kalan Kapgan bat?n?n düzenlenmesi görevini Tonyukuk vesayetinde o?lu ?nal ve ye?eni Bilge'ye (?lteri?'in o?lu Bilge Ka?an) devretti. Çin'in 30 ak?nla vuruldu?u 698 y?l?nda Tonyukuk, Bilge ?ad ve ?nal Ka?an (Küçük ka?an ilan edilmi?ti) Altay da?lar?n? ilk kez a?arak Çungarya Ovas?'nda (kitabelerde Yar??) Bolçu'da Türk bodunu (boyu) oldu?u belirtilen ve Türgi? boyunun idaresinde bulunan On Ok ordusu ezildi. Yakla??k üç y?l süren ve 701 y?l?nda tamamlanan ak?nla devletin s?n?rlar? ?stemi Ka?an zaman?nda oldu?u gibi Mâveraünnehir'e dayand?r?ld?. Bat? Türkistan Türkleri tekrar Gök Türk hâkimiyetine al?nd?lar. Asya'daki bütün Türk boylar? 100 y?l sonra Gök Türk hakimiyetinde birle?tirilmi?ti. 702 y?l?nda bu kez Mâveraünnehir'den gelerek Çin'in kuzeyinde koloniler kurmu? olan Sogdlular üzerine sefer yap?ld?. Yaz?tlarda Alt? Çub Sogdak olarak adland?r?lan koloniler ele geçirildi. Kar?? ç?kan Çin ordusu da??t?ld?. Sert metodlarla Çik, Az, Dokuz O?uz, Basm?l gibi Türk boy ve bodunlar? egemenlik alt?na al?nd?. Fakat Kapgan'?n a??r? sertli?i ve Çin politikalar? sonucunda pek çok boy ayaklanmalar? görüldü. Bunlar?n en önemlisi Dokuz O?uzlar?n ba?latt??? isyand?r. Bu ayaklanmay? da sertlikle bast?ran Kapgan, Ötügen'e dönü?te O?uz boylar?ndan Bay?rkular?n ani pususunda 716 y?l?nda öldürüldü. |
    
|
| Konuyu Beğendin mi ? O Zaman Arkadaşınla Paylaş =) |
| Sayfayı E-Mail olarak gönder |
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
| |
| |
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16]
Ağaç şeklinde
