Türkiye'nin Yeti?tirdi?i ?nsan Tipi

***DeliTurK*** · 10-16-2007, 07:29 PM

Uluslar?n en büyük zenginlik kayna?? sahip olduklar? insan gücü kayna??d?r. Devletler e?itim yoluyla istedikleri nitelikte insan gücünü yeti?tirmeye çal??maktad?rlar. Bugün, en büyük yat?r?m insana yap?lan yat?r?md?r. E?itim de insana yap?lan en önemli yat?r?mlardan bir tanesidir. Fakat e?itim pahal? ve sonucunu geç veren bir yat?r?md?r. Toplumlara yön verenler 15-20 y?ll?k bir e?itimin ürünüdürler. E?itim, insan? insan yapan de?erleri insana kazand?rmada, dü?ünme yetene?ini geli?tirmede, ortaya bir ürün koymas?nda, istendik yönde davran?? de?i?ikli?i kazand?rmada en önemli araçt?r.

Bir y?l sonras?ysa dü?ündü?ün, tohum ek;
A?aç dik, on y?l sonras?ysa tasarlad???n;
Ama dü?ünüyorsan yüz y?l ötesini, halk? e?it o zaman;
Bir kez tohum ekersen, bir kez ürün al?rs?n;
Bir kez a?aç dikersen, on kez ürün al?rs?n;
Yüz kez olur bu ürün, e?itirsen milleti;
Birine bir bal?k verirsen, doyar bir defal?k;
Bal?k tutmay? ö?ret, doysun ömür boyunca.

Kuan Tzu

E?itim
?nsan?n ekmek-su gibi ya?amsal bir ihtiyac?d?r e?itim. Olmazsa olmaz diye nitelendirebiliriz. ?nsan tek ba??na do?ar ama toplum içinde dünyaya gözlerini açar ve ya?am?n? ölünceye kadar bir grup içerisinde devam ettirir. Do?umdan ölüme kadar içinde yer ald??? gruplar içerisinde etkile?im halindedir. Dolayl?-dolays?z, kas?tl?-kas?ts?z bir e?itimin etkisi alt?ndad?r. Bu anlamda e?itim sadece okulda de?il ailede, arkada? grubunda, sokakta, camide, askerde.. her ortamda ve hayat?n her safhas?nda e?itime tabidir. ?nsan etkilenir ve etkiler. Anne karn?nda ba?layan ve mezara kadar devam eden bir süreç. Her an, her zaman yeni bir bilgi, beceri, davran?? ö?renebiliriz veya mevcut bilgi, beceri ve davran???m?z her an ve her zaman de?i?ebilir.
E?itim çok boyutlu oldu?undan e?itimin tan?m? farkl? aç?lardan yap?lmaktad?r.
E?itim:

- Bireyin davran??lar?nda kendi ya?ant?s? yoluyla kas?tl? olarak istendik de?i?me meydana getirme sürecidir.
- ?nsanlar? belirli amaçlara göre yeti?tirme süreci; geni? anlam?yla toplumda var olan kültürü bireye aktarmada benimsetme sürecinin bir parças?d?r.
- Önceden belirlenmi? esaslara göre insanlar?n davran??lar?nda belli geli?meler sa?lamaya yarayan planl? etkiler dizisidir.
- Bireyde davran?? de?i?tirme sürecidir.
- Bireyin sosyal ve fiziksel çevresinde gerçekle?en olay ve olgulara anlaml?, sistematik ve ele?tirel yakla?mas?n? sa?layan bir süreçtir.
- Ki?inin özgürle?mesine ve tüm yeteneklerini geli?tirmesine yard?m eden bir etkinliktir.

Bu tan?mlara göre e?itimin ö?eleri;
1) Toplumda var olan kültürü aktarmada. Benimsetmede, geli?tirmede araç olmas?
2) Bireyde yeni bir davran?? meydana getirmesi, varolan? da de?i?tirmesidir.
E?itim ayn? zamanda birçok i?levi de yerine getirmektedir.
1) Bireyin içinde ya?ad??? toplumun bir üyesi olmas?n? sa?lamaktad?r.
2) Ekonomik ve toplumsal kalk?nman?n temeli olan nitelikli insan gücü ihtiyac?n? yeti?tiren itici güçtür.
3) Bireyin yetenekleri ve kabiliyetleri ölçüsünde kendini yeti?mesini sa?layarak nihai amaç olan bireyin kendini gerçekle?tirmesinde etkili bir araçt?r.
4) Ortak de?erleri, inançlar?, kültürü, siyasi rejimi benimseyen vatanda?lar yeti?tirerek toplumun devaml?l???n? sa?lamada vazgeçilmez bir araçt?r. E?itim, sistemde örgün ve yayg?n e?itim biçiminde verilmektedir. Örgün e?itim, belirli ya? grubundaki ve ayn? seviyedeki bireylere, amaca göre haz?rlanm?? programlarla, okul çat?s? alt?nda düzenli olarak yap?lan e?itimdir. Bu e?itim türünde genel, mesleki ve teknik e?itim programlar? uygulan?r. Türk e?itim sisteminin örgün e?itim kademeleri okul öncesi e?itim, ilkö?retim, ortaö?retim ve yüksekö?retimdir. Yayg?n e?itim, örgün e?itim sistemine hiç girmemi?, herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademelerin birinden ayr?lm?? olan bireylere ilgi ve gereksinme duyduklar? alanlarda yap?lan e?itimdir. Bu e?itim de?i?ik ya? gruplar?ndaki ve seviyelerdeki bireylere amaçlar?na uygun haz?rlanm?? programlarla, programlar?n gerektirdi?i ortamda ve sürede verilen e?itimdir. Halk e?itimi, yeti?kinler e?itimi, hizmet öncesi meslek e?itimi ve hizmet içi e?itim birer yayg?n e?itimdir.
Yayg?n e?itim; genel ve mesleki teknik yayg?n e?itim olmak üzere iki temel bölümden olu?maktad?r. Yayg?n e?itim etkinliklerinin önemli bir bölümü Halk E?itim Merkezinde sürdürülmektedir. Bu merkezlerde okuma yazma kurslar?, meslek kurslar?, sosyal ve kültürel kurslar aç?lmaktad?r.
Bireyin davran??lar?ndan pek ço?u ö?renme ürünüdür. Bir davran???n ö?renme ürünü say?labilmesi için onu:
1) Bireyin sonradan kazanm?? olmas?,
2) En az?ndan belli bir kararl?l?kla göstermeye ba?lamas? gerekmektedir. Malzemesi insan oldu?u için e?itim ince bir sanatt?r. E?itimin bilen ki?iler ve uygun bir program, araç-gereç, yöntem ve ayr?ca özel bir dikkat ve itina ile yap?lmas? gerekmektedir. E?itim, meyvesini geç veren bir süreçtir. Biliyoruz ki bugünün toplumunda söz sahibi olanlar 15-20 y?l önceki e?itim uygulamalar?n?n ürünüdür. Bu anlamda gelece?in istenen nitelikte insan?n? yeti?tirmeye ?imdiden ba?lamak gerekmektedir.
E?itim günümüzde h?zla geli?mekte olan bir teknolojidir. Bu teknoloji ile toplumlar?n gelece?i demek olan yeni nesiller yeti?tirilmektedir. E?itim her an her yerde olan bir olay ve olgudur. Yeri ve zaman? yoktur. E?er:
1) E?itim faaliyetleri iyi planlamazsa,
2) Bireyler çevrelerinde rasgele bir e?itime tabi tutuluyorlarsa,
3) Çevrelerinde e?itim aç?s?ndan iyi örnekler azsa veya yoksa
4) Bireylere verilen e?itim hedef, program, araç-gereç, yöntem bak?m?ndan bilimsel de?ilse; amaçlara ula?amamaktan daha kötüsü istenmeyen tipte insanlar toplumda boy gösterebilecektir.

I- Türkiye'nin Yeti?tirdi?i ?nsan Tipi
Milli E?itim Temel Kanununda, Türk milli e?itiminin uzak hedefi, bu e?itim sisteminin bir ürünü olarak yeti?mesi istenen "ideal insan?n" nitelikleri olarak de?il de, Türk toplumuna kazand?r?lmas? istenen nitelikler say?larak belirtilmi?tir (Özçelik, 1989). Türk milli e?itim sisteminin uzak hedefi Milli E?itim Temel Kanununun 2.maddesinin son f?kras?nda ?öyle belirtilmektedir:
Bir yandan Türk vatanda?lar?n?n ve Türk toplumunun refah ve mutlulu?unu art?rmak, öte yandan milli birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalk?nmay? desteklemek ve h?zland?rmak ve nihayet Türk Milletini ça?da? uygarl???n yap?c?, yarat?c? ve seçkin bir orta?? yapmakt?r.
Türk toplumunun uzak hedefte ifadesini bulan niteliklere sahip bir toplum haline getirebilmek için, bu toplumu olu?turmas? istenen "ideal insan" ?n nitelikleri Milli E?itim Temel Kanunun 2. maddesinde ?öyle belirtilmi?tir:
Genel Amaçlar
Madde 2:
Türk milli e?itiminin genel amac?, Türk milletinin bütün fertlerini,
1. Atatürk ink?lâplar?na ve Anayasan?n ba?lang?c?nda ifadesini bulan Türk milliyetçili?ine ba?l?; Türk milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel de?erlerini benimseyen, koruyan ve geli?tiren; ailesini, vatan?n?, milletini seven ve daima yüceltmeye çal??an; insan haklar?na ve Anayasan?n ba?lang?c?ndaki temel ilkelere dayanan milli, demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetine kar?? görev ve sorumluluklar?n? bilen ve bunlar? davran?? haline getirmi? yurtta?lar olarak yeti?tirmek;
2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bak?mlar?ndan dengeli ve sa?l?kl? ?ekilde geli?mi? bir ki?ili?e ve karaktere, hür ve bilimsel dü?ünme gücüne, geni? bir dünya görü?üne sahip, insan haklar?na sayg?l?, ki?ilik ve te?ebbüse de?er veren, topluma kar?? sorumluluk duyan; yap?c?, yarat?c? ve verimli ki?iler olarak yeti?tirmek;
3. ?lgi, istidat ve kabiliyetlerini geli?tirerek gerekli bilgi, beceri, davran??lar? ve birlikte i? görme al??kanl??? kazand?rmak suretiyle hayata haz?rlamak ve onlar?n kendilerini mutlu k?lacak ve toplumun mutlulu?una katk?da bulunacak bir meslek sahibi olmalar?n? sa?lamak;
Bu insan tipini yeti?tirecek Türk Milli E?itim sisteminin kademelerinin ve okullar?n?n amaçlar? Milli E?itim Temel Kanununun 3.maddesinde ?öyle belirtilmektedir:
Özel Amaçlar
Madde 3:
Türk e?itim ve ö?retim sistemi, bu genel amaçlar? gerçekle?tirecek ?ekilde düzenlenir ve çe?itli derecede ve türdeki e?itim kurumlar?n?n özel amaçlar?, genel amaçlara ve a?a??da s?ralanan temel ilkelere uygun olarak tespit edilir.
Türk e?itim sisteminin yeti?tirmek istedi?i insan profilinin özellikleri ?unlard?r:
1) ?yi yurtta? ve insan
2) Atatürk ilkelerine, ink?lâplar?na ve milliyetçili?ine ba?l? insan
3) Milli kültür de?erlerini benimsemi?, kültürel kimlik sahibi insan
4) Meslek sahibi insan
5) Yap?c?, yarat?c? ve verimli insan
Günümüzün de?i?en ve geli?en ?artlar?na cevap verebilecek nitelikte midir acaba bu insan tipi. Bu soruya evet demek biraz güçtür. Avrupa Sanayicileri ve ??adamlar? Yuvarlak Masas? çal??malar? çerçevesinde yap?lan anket sonuçlar?na göre, sanayi yöneticileri, gençlere verilen e?itimde üç eksiklik görmekte, be? istekte bulunmaktad?rlar. Üç eksiklik ?unlard?r:
1) Ekonomik çevreyi anlama yetersizli?i
2) ?? yapma ve i? bitirme yetersizli?i
3) Kar etme kavram? yetersizli?i.
Be? istekte ?unlard?r:
1) ?leti?im yetene?inin geli?tirilmesi
2) Ekip halinde çal??ma yetene?inin geli?tirilmesi
3) Kar??la??lan sorunlar? çözme yetene?inin geli?tirilmesi
4) Ö?renmeyi ö?renme yetene?inin geli?tirilmesi
5) Yabanc? dil.
Bu özellikler ku?kusuz Türkiye için de önem ta??maktad?r.

II- Tart??ma: Yeti?tirilmesi Önerilen ?nsan Tipi
Alvin Toffler'e göre 21.yüzy?lda sanayi toplumundan "bilgi toplumu" na geçi? olacakt?r (Kömürcü, 1995). Toffler, sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçi?i 3. dalga olarak görüyor. Türkiye'nin ise henüz tar?m ve sanayi toplumu a?amas?nda bir geçi? sürecinde olmas? dü?ündürücüdür. Bilgi toplumunda sanayi toplumundaki emek yo?unlu?undan enformasyona, kol gücü yerine bilgiye, fabrikalarda mavi yakal?lardan beyaz yakal?lara bir geçi? olacakt?r. E?itimsiz i?çi az maa? istese de i? bulamayacakt?r. Art?k eskisi gibi güçlü kaslar? olan, az ücrete raz? olan i?çiler de?il; çok maa? alan ama e?itimli i?çiler i? bulabilecektir.
Üçüncü dalga ekonomide de en önemli alt yap? elektronik alt yap? ve bilgisayarla?ma olacakt?r. Üçüncü dalga ülkelerinin en önemli hammaddesi "B?LG?" dir. Bilgiyi elinde bulunduran kazanacak ve kazand?racakt?r Bilgi toplumunun sanayi toplumundan farkl?la?an yönleri ?unlar olacakt?r:
1) Do?al (güne? rüzgâr) ve nükleer enerji kullan?m?n?n artmas?.
2) Akl? geli?tirici makinelerin, yayg?n kullan?m alan? bulmalar?.
3) Elektronik araçlarla bireysel ileti?imin s?n?rs?z geni?lemesi.
4) ?nsan?n, üretimde birincil kaynak olarak sermayeden daha öncelikli alg?lanmas?.
5) Do?rudan ç?karlar? korumaya yönelik küçük örgütlenmelerin yayg?nla?mas?.
6) Bireyin merkezi konumda oldu?u de?i?ik aile tiplerinin ortaya ç?kmas?.
7) Sosyal de?erlerde özün çe?itlilik, e?itlik, bireycilik ö?elerinden olu?mas?.
8) E?itimin süreklili?i ve bireyselle?mesi.
9) Yerel yönetimlerin, birincil yönetim birim ve kat?l?mc? demokrasinin temel normu olma rolünü üstlenmeleri
10) Kad?na özgü de?erlerin ön plana ç?kmas?.
11) Ba??ms?z bireylerden olu?an âdemi merkeziyetçi toplum yönetimi.
12) ?nsan?n yetenek ve geli?iminin sürekli artmas?. Buna göre gelece?in bilgi dünyas?n? yakalamak için h?zla de?i?mek, de?i?imi yakalamak ve de?i?imin ba?lat?c?s? olmak gerekmektedir. Bunu yapabilecek olanlar da nitelikli e?itime sahip toplumlar olacakt?r.
E?itim sistemine yön veren yeti?tirilmek istenen insan tipidir. Toplumlardaki e?itim sisteminin görevi, o toplumun gereklerine uygun tipte insanlar yeti?tirmektir.

2.1- Ö?renmeyi ö?renmi?, ihtiyac? olan bilgiyi aray?p bulan
Ö?retmen içinde bulundu?u e?itim sisteminin kendine verdi?i görevleri yerine getirirken onun gerektirdi?i rolleri de yerine getirir. Rol ise bireyden konumuna uygun olarak beklenen davran??lar?n tümüdür. Ö?retmenin görev yapt??? okulda ve içinde ya?ad??? toplumda "ö?retmen olarak" yerine getirmesi beklenen rolleri vard?r. Okuldaki rollerine bakt???m?zda en önemli rolünün "bilgi yay?c?l?k" oldu?unu görmekteyiz. Okuldaki di?er rolleri ise "disiplincilik", "yarg?çl?k" ve "s?rda?l?k" t?r. ?çinde ya?ad??? çevrenin ö?retmenden bekledi?i rollere gelince hem çevre kalk?nmas?na kat?lmas? (liderlik), hem de sosyolojik olarak yabanc? gibi ya?amas?n?n beklenmesi; di?er bireylerden farkl? ya?amas? ve tarafs?z davranmas?; kendini kamu hizmetine adamas? ve toplumun ahlak ölçülerini korumas?n?n beklenmesi gelir. Bu roller birbiriyle de çat??abilmektedirler.
Ö?retmenin De?i?en Rolü: Ö?renmeyi Ö?retmek
?nsanl?k tarihi kadar eski olan ö?retmenlik mesle?inin önemi, günümüze kadar tüm toplumlar taraf?ndan kabul edile gelmi?tir. Özellikle toplumumuzda ö?retmene verilen önem çok büyüktür. Ö?retmenin yeri ana-baba ve toplum nazar?nda sadece ö?retici olmaktan daha ileri bir yerdedir. Ö?retmenimiz, ö?retmene verilen de?er aç?s?ndan di?er toplumlardaki ö?retmenlerle e?de?er ve hatta daha ötede diyebiliriz.
Ö?retmenin yeti?tirilmesini ve rollerini yeniden tan?mlama gere?ini do?uran dünya ve Türkiye ?artlar? nedir? diye bakt???m?zda kar??m?za ?u tablo ç?kmaktad?r.
- ?leti?im teknolojisinin h?zl? geli?imi sonucunda dünyam?z küçülmü?tür. Dünyan?n herhangi bir yerinde olan en küçük bir olay, bulu?, bilgi an?nda di?er toplumlardaki insanlara ula?maktad?r. Geli?menin itici gücü olan "bilgi üretimi" o kadar h?zlanm??t?r ki uzmanlar?n bile kendi alanlar?yla ilgili geli?meleri takip etmesi zorla?m??t?r. Di?er taraftan da büyük sava?lar yerini s?n?r çat??malar?na, bölgesel ve iç sava?lara b?rakm??t?r. ?leri toplumlar "bilgi toplumu" na do?ru gitmektedir. ?nsanlar?n "ö?renmeyi ö?renme" leri söz konusudur.
- Ülkemize bakt???m?zda Atatürk'ün ba?latt??? "ça?da? uygarl?k seviyesinin de üstüne" ç?kma hedefinin gerçekle?mek için 1980'lerden itibaren ekonomide d?? pazarlara yönelindi?ini görmekteyiz. Bunun sonucunda rekabetçi ortam ekonomide hâkim olmu?tur. Ülkemizde di?er toplumlar gibi daha çok ülkeyle ekonomik, kültürel, askeri e?itim gibi alanlarda i? birli?ine gitmi?tir. Ülke insan?m?z 1980 'li y?llar öncesine ra?men özellikle siyasi anlamda kampla?malardan ve çat??malardan kaç?nmaktad?r.1980'lerden sonra h?zlanan "iç göç" ?ehirlerimizdeki mevcut sorunlar? daha da art?rm??t?r. Terör toplumsal bar??? ve huzuru önemli ölçüde etkilemektedir. E?itim insan?m?z için önemli bir olgu haline gelmi?tir.
Tüm bu geli?meler kar??s?nda ö?retmenin "ö?renmeyi ö?reten" yönünün a??r basmas? gerekmektedir. Ö?retmenin klasik anlamda "aktaran " konumunda olmas? de?i?en ve geli?en dünya ve Türkiye ihtiyaçlar?na cevap veremez."Aktarma" anlay???na sahip ö?retmenin yeti?tirdi?i birey Türkiye'yi, di?er toplumlar?n h?zla yöneldi?i "bilgi toplumu" na ula?t?rmada yetersiz kalacakt?r. Çünkü bu birey, bilgiyi ve teknolojiyi haz?r almak ve kullanmak isteyecektir. Hâlbuki gelecekte hedeflenen bilgi toplumunda "bilgiyi "elinde bulunduran "güçlü" olaca??ndan, bilgi toplumuna ula?mak için bireyleri "bilgiyi arayan, bulan ve üreten" olarak yeti?tirmek gerekmektedir. Bunun da yolu bireye "ö?renmeyi ö?retmek "tir.
Atatürk'ün hedef gösterdi?i "ça?da? uygarl?k seviyesinin de üstüne ç?kma" da ö?retmenin üstlenmesi gereken görev Türk toplumunu "bilgi toplumu" haline getirecek "ö?renmeyi ö?renmi?" iyi insan ve yurtta? yeti?tirmektir. Bunu gerçekle?tirebilmesi için de ö?retmenin "ö?renmeyi ö?retmesi" gerekmektedir. Bu da ancak bu yönde bir felsefeyi benimsemi? yeterli bir "hizmet öncesi" e?itimle mümkündür.
Yeni yeti?ecek ö?retmenler "ö?renmeyi ö?retme" felsefesiyle haz?rlanm?? e?itim programlar?yla yeti?tirilmelidir. Görev yapan ö?retmenlerde hizmet içi e?itim kurslar?yla "ö?renmeyi ö?retmede" yeterli hale getirilmelidir. Böylece ö?retmen "aktaran" rolünden ç?kar?lmal?d?r. Kuan Tzu yüzy?llar öncesinde "bal?k tutmay? ö?ret, doysun ömür boyunca" dizesiyle "ö?renmeyi ö?retme" yi vurgulam??t?r. Art?k günümüzde ö?retmenler "ö?renmeyi ö?renen" bireyler yeti?tirerek Türkiye' yi Atatürk'ün hedef gösterdi?i "ça?da? uygarl?k seviyesinin de üstüne ula?ma" da bugünkü hedef olan ve henüz dünyada hiç bir toplumun gerçekle?tiremedi?i "bilgi toplumuna" ula?t?rmada en önemli etken olmal?d?r.

10-16-2007, 07:29 PM	#1 (permalink)
*DeliTurK* : : D E L İ T U R K *DeliTurK* Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: Jan 2006 Mesajlar: 63.950 Rep Gücü: 10000 Rep Puanı: 10000 Rep Derecesi:	Türkiye'nin Yeti?tirdi?i ?nsan Tipi Uluslar?n en büyük zenginlik kayna?? sahip olduklar? insan gücü kayna??d?r. Devletler e?itim yoluyla istedikleri nitelikte insan gücünü yeti?tirmeye çal??maktad?rlar. Bugün, en büyük yat?r?m insana yap?lan yat?r?md?r. E?itim de insana yap?lan en önemli yat?r?mlardan bir tanesidir. Fakat e?itim pahal? ve sonucunu geç veren bir yat?r?md?r. Toplumlara yön verenler 15-20 y?ll?k bir e?itimin ürünüdürler. E?itim, insan? insan yapan de?erleri insana kazand?rmada, dü?ünme yetene?ini geli?tirmede, ortaya bir ürün koymas?nda, istendik yönde davran?? de?i?ikli?i kazand?rmada en önemli araçt?r. Bir y?l sonras?ysa dü?ündü?ün, tohum ek; A?aç dik, on y?l sonras?ysa tasarlad???n; Ama dü?ünüyorsan yüz y?l ötesini, halk? e?it o zaman; Bir kez tohum ekersen, bir kez ürün al?rs?n; Bir kez a?aç dikersen, on kez ürün al?rs?n; Yüz kez olur bu ürün, e?itirsen milleti; Birine bir bal?k verirsen, doyar bir defal?k; Bal?k tutmay? ö?ret, doysun ömür boyunca. Kuan Tzu E?itim ?nsan?n ekmek-su gibi ya?amsal bir ihtiyac?d?r e?itim. Olmazsa olmaz diye nitelendirebiliriz. ?nsan tek ba??na do?ar ama toplum içinde dünyaya gözlerini açar ve ya?am?n? ölünceye kadar bir grup içerisinde devam ettirir. Do?umdan ölüme kadar içinde yer ald??? gruplar içerisinde etkile?im halindedir. Dolayl?-dolays?z, kas?tl?-kas?ts?z bir e?itimin etkisi alt?ndad?r. Bu anlamda e?itim sadece okulda de?il ailede, arkada? grubunda, sokakta, camide, askerde.. her ortamda ve hayat?n her safhas?nda e?itime tabidir. ?nsan etkilenir ve etkiler. Anne karn?nda ba?layan ve mezara kadar devam eden bir süreç. Her an, her zaman yeni bir bilgi, beceri, davran?? ö?renebiliriz veya mevcut bilgi, beceri ve davran???m?z her an ve her zaman de?i?ebilir. E?itim çok boyutlu oldu?undan e?itimin tan?m? farkl? aç?lardan yap?lmaktad?r. E?itim: - Bireyin davran??lar?nda kendi ya?ant?s? yoluyla kas?tl? olarak istendik de?i?me meydana getirme sürecidir. - ?nsanlar? belirli amaçlara göre yeti?tirme süreci; geni? anlam?yla toplumda var olan kültürü bireye aktarmada benimsetme sürecinin bir parças?d?r. - Önceden belirlenmi? esaslara göre insanlar?n davran??lar?nda belli geli?meler sa?lamaya yarayan planl? etkiler dizisidir. - Bireyde davran?? de?i?tirme sürecidir. - Bireyin sosyal ve fiziksel çevresinde gerçekle?en olay ve olgulara anlaml?, sistematik ve ele?tirel yakla?mas?n? sa?layan bir süreçtir. - Ki?inin özgürle?mesine ve tüm yeteneklerini geli?tirmesine yard?m eden bir etkinliktir. Bu tan?mlara göre e?itimin ö?eleri; 1) Toplumda var olan kültürü aktarmada. Benimsetmede, geli?tirmede araç olmas? 2) Bireyde yeni bir davran?? meydana getirmesi, varolan? da de?i?tirmesidir. E?itim ayn? zamanda birçok i?levi de yerine getirmektedir. 1) Bireyin içinde ya?ad??? toplumun bir üyesi olmas?n? sa?lamaktad?r. 2) Ekonomik ve toplumsal kalk?nman?n temeli olan nitelikli insan gücü ihtiyac?n? yeti?tiren itici güçtür. 3) Bireyin yetenekleri ve kabiliyetleri ölçüsünde kendini yeti?mesini sa?layarak nihai amaç olan bireyin kendini gerçekle?tirmesinde etkili bir araçt?r. 4) Ortak de?erleri, inançlar?, kültürü, siyasi rejimi benimseyen vatanda?lar yeti?tirerek toplumun devaml?l???n? sa?lamada vazgeçilmez bir araçt?r. E?itim, sistemde örgün ve yayg?n e?itim biçiminde verilmektedir. Örgün e?itim, belirli ya? grubundaki ve ayn? seviyedeki bireylere, amaca göre haz?rlanm?? programlarla, okul çat?s? alt?nda düzenli olarak yap?lan e?itimdir. Bu e?itim türünde genel, mesleki ve teknik e?itim programlar? uygulan?r. Türk e?itim sisteminin örgün e?itim kademeleri okul öncesi e?itim, ilkö?retim, ortaö?retim ve yüksekö?retimdir. Yayg?n e?itim, örgün e?itim sistemine hiç girmemi?, herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademelerin birinden ayr?lm?? olan bireylere ilgi ve gereksinme duyduklar? alanlarda yap?lan e?itimdir. Bu e?itim de?i?ik ya? gruplar?ndaki ve seviyelerdeki bireylere amaçlar?na uygun haz?rlanm?? programlarla, programlar?n gerektirdi?i ortamda ve sürede verilen e?itimdir. Halk e?itimi, yeti?kinler e?itimi, hizmet öncesi meslek e?itimi ve hizmet içi e?itim birer yayg?n e?itimdir. Yayg?n e?itim; genel ve mesleki teknik yayg?n e?itim olmak üzere iki temel bölümden olu?maktad?r. Yayg?n e?itim etkinliklerinin önemli bir bölümü Halk E?itim Merkezinde sürdürülmektedir. Bu merkezlerde okuma yazma kurslar?, meslek kurslar?, sosyal ve kültürel kurslar aç?lmaktad?r. Bireyin davran??lar?ndan pek ço?u ö?renme ürünüdür. Bir davran???n ö?renme ürünü say?labilmesi için onu: 1) Bireyin sonradan kazanm?? olmas?, 2) En az?ndan belli bir kararl?l?kla göstermeye ba?lamas? gerekmektedir. Malzemesi insan oldu?u için e?itim ince bir sanatt?r. E?itimin bilen ki?iler ve uygun bir program, araç-gereç, yöntem ve ayr?ca özel bir dikkat ve itina ile yap?lmas? gerekmektedir. E?itim, meyvesini geç veren bir süreçtir. Biliyoruz ki bugünün toplumunda söz sahibi olanlar 15-20 y?l önceki e?itim uygulamalar?n?n ürünüdür. Bu anlamda gelece?in istenen nitelikte insan?n? yeti?tirmeye ?imdiden ba?lamak gerekmektedir. E?itim günümüzde h?zla geli?mekte olan bir teknolojidir. Bu teknoloji ile toplumlar?n gelece?i demek olan yeni nesiller yeti?tirilmektedir. E?itim her an her yerde olan bir olay ve olgudur. Yeri ve zaman? yoktur. E?er: 1) E?itim faaliyetleri iyi planlamazsa, 2) Bireyler çevrelerinde rasgele bir e?itime tabi tutuluyorlarsa, 3) Çevrelerinde e?itim aç?s?ndan iyi örnekler azsa veya yoksa 4) Bireylere verilen e?itim hedef, program, araç-gereç, yöntem bak?m?ndan bilimsel de?ilse; amaçlara ula?amamaktan daha kötüsü istenmeyen tipte insanlar toplumda boy gösterebilecektir. I- Türkiye'nin Yeti?tirdi?i ?nsan Tipi Milli E?itim Temel Kanununda, Türk milli e?itiminin uzak hedefi, bu e?itim sisteminin bir ürünü olarak yeti?mesi istenen "ideal insan?n" nitelikleri olarak de?il de, Türk toplumuna kazand?r?lmas? istenen nitelikler say?larak belirtilmi?tir (Özçelik, 1989). Türk milli e?itim sisteminin uzak hedefi Milli E?itim Temel Kanununun 2.maddesinin son f?kras?nda ?öyle belirtilmektedir: Bir yandan Türk vatanda?lar?n?n ve Türk toplumunun refah ve mutlulu?unu art?rmak, öte yandan milli birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalk?nmay? desteklemek ve h?zland?rmak ve nihayet Türk Milletini ça?da? uygarl???n yap?c?, yarat?c? ve seçkin bir orta?? yapmakt?r. Türk toplumunun uzak hedefte ifadesini bulan niteliklere sahip bir toplum haline getirebilmek için, bu toplumu olu?turmas? istenen "ideal insan" ?n nitelikleri Milli E?itim Temel Kanunun 2. maddesinde ?öyle belirtilmi?tir: Genel Amaçlar Madde 2: Türk milli e?itiminin genel amac?, Türk milletinin bütün fertlerini, 1. Atatürk ink?lâplar?na ve Anayasan?n ba?lang?c?nda ifadesini bulan Türk milliyetçili?ine ba?l?; Türk milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel de?erlerini benimseyen, koruyan ve geli?tiren; ailesini, vatan?n?, milletini seven ve daima yüceltmeye çal??an; insan haklar?na ve Anayasan?n ba?lang?c?ndaki temel ilkelere dayanan milli, demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetine kar?? görev ve sorumluluklar?n? bilen ve bunlar? davran?? haline getirmi? yurtta?lar olarak yeti?tirmek; 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bak?mlar?ndan dengeli ve sa?l?kl? ?ekilde geli?mi? bir ki?ili?e ve karaktere, hür ve bilimsel dü?ünme gücüne, geni? bir dünya görü?üne sahip, insan haklar?na sayg?l?, ki?ilik ve te?ebbüse de?er veren, topluma kar?? sorumluluk duyan; yap?c?, yarat?c? ve verimli ki?iler olarak yeti?tirmek; 3. ?lgi, istidat ve kabiliyetlerini geli?tirerek gerekli bilgi, beceri, davran??lar? ve birlikte i? görme al??kanl??? kazand?rmak suretiyle hayata haz?rlamak ve onlar?n kendilerini mutlu k?lacak ve toplumun mutlulu?una katk?da bulunacak bir meslek sahibi olmalar?n? sa?lamak; Bu insan tipini yeti?tirecek Türk Milli E?itim sisteminin kademelerinin ve okullar?n?n amaçlar? Milli E?itim Temel Kanununun 3.maddesinde ?öyle belirtilmektedir: Özel Amaçlar Madde 3: Türk e?itim ve ö?retim sistemi, bu genel amaçlar? gerçekle?tirecek ?ekilde düzenlenir ve çe?itli derecede ve türdeki e?itim kurumlar?n?n özel amaçlar?, genel amaçlara ve a?a??da s?ralanan temel ilkelere uygun olarak tespit edilir. Türk e?itim sisteminin yeti?tirmek istedi?i insan profilinin özellikleri ?unlard?r: 1) ?yi yurtta? ve insan 2) Atatürk ilkelerine, ink?lâplar?na ve milliyetçili?ine ba?l? insan 3) Milli kültür de?erlerini benimsemi?, kültürel kimlik sahibi insan 4) Meslek sahibi insan 5) Yap?c?, yarat?c? ve verimli insan Günümüzün de?i?en ve geli?en ?artlar?na cevap verebilecek nitelikte midir acaba bu insan tipi. Bu soruya evet demek biraz güçtür. Avrupa Sanayicileri ve ??adamlar? Yuvarlak Masas? çal??malar? çerçevesinde yap?lan anket sonuçlar?na göre, sanayi yöneticileri, gençlere verilen e?itimde üç eksiklik görmekte, be? istekte bulunmaktad?rlar. Üç eksiklik ?unlard?r: 1) Ekonomik çevreyi anlama yetersizli?i 2) ?? yapma ve i? bitirme yetersizli?i 3) Kar etme kavram? yetersizli?i. Be? istekte ?unlard?r: 1) ?leti?im yetene?inin geli?tirilmesi 2) Ekip halinde çal??ma yetene?inin geli?tirilmesi 3) Kar??la??lan sorunlar? çözme yetene?inin geli?tirilmesi 4) Ö?renmeyi ö?renme yetene?inin geli?tirilmesi 5) Yabanc? dil. Bu özellikler ku?kusuz Türkiye için de önem ta??maktad?r. II- Tart??ma: Yeti?tirilmesi Önerilen ?nsan Tipi Alvin Toffler'e göre 21.yüzy?lda sanayi toplumundan "bilgi toplumu" na geçi? olacakt?r (Kömürcü, 1995). Toffler, sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçi?i 3. dalga olarak görüyor. Türkiye'nin ise henüz tar?m ve sanayi toplumu a?amas?nda bir geçi? sürecinde olmas? dü?ündürücüdür. Bilgi toplumunda sanayi toplumundaki emek yo?unlu?undan enformasyona, kol gücü yerine bilgiye, fabrikalarda mavi yakal?lardan beyaz yakal?lara bir geçi? olacakt?r. E?itimsiz i?çi az maa? istese de i? bulamayacakt?r. Art?k eskisi gibi güçlü kaslar? olan, az ücrete raz? olan i?çiler de?il; çok maa? alan ama e?itimli i?çiler i? bulabilecektir. Üçüncü dalga ekonomide de en önemli alt yap? elektronik alt yap? ve bilgisayarla?ma olacakt?r. Üçüncü dalga ülkelerinin en önemli hammaddesi "B?LG?" dir. Bilgiyi elinde bulunduran kazanacak ve kazand?racakt?r Bilgi toplumunun sanayi toplumundan farkl?la?an yönleri ?unlar olacakt?r: 1) Do?al (güne? rüzgâr) ve nükleer enerji kullan?m?n?n artmas?. 2) Akl? geli?tirici makinelerin, yayg?n kullan?m alan? bulmalar?. 3) Elektronik araçlarla bireysel ileti?imin s?n?rs?z geni?lemesi. 4) ?nsan?n, üretimde birincil kaynak olarak sermayeden daha öncelikli alg?lanmas?. 5) Do?rudan ç?karlar? korumaya yönelik küçük örgütlenmelerin yayg?nla?mas?. 6) Bireyin merkezi konumda oldu?u de?i?ik aile tiplerinin ortaya ç?kmas?. 7) Sosyal de?erlerde özün çe?itlilik, e?itlik, bireycilik ö?elerinden olu?mas?. 8) E?itimin süreklili?i ve bireyselle?mesi. 9) Yerel yönetimlerin, birincil yönetim birim ve kat?l?mc? demokrasinin temel normu olma rolünü üstlenmeleri 10) Kad?na özgü de?erlerin ön plana ç?kmas?. 11) Ba??ms?z bireylerden olu?an âdemi merkeziyetçi toplum yönetimi. 12) ?nsan?n yetenek ve geli?iminin sürekli artmas?. Buna göre gelece?in bilgi dünyas?n? yakalamak için h?zla de?i?mek, de?i?imi yakalamak ve de?i?imin ba?lat?c?s? olmak gerekmektedir. Bunu yapabilecek olanlar da nitelikli e?itime sahip toplumlar olacakt?r. E?itim sistemine yön veren yeti?tirilmek istenen insan tipidir. Toplumlardaki e?itim sisteminin görevi, o toplumun gereklerine uygun tipte insanlar yeti?tirmektir. 2.1- Ö?renmeyi ö?renmi?, ihtiyac? olan bilgiyi aray?p bulan Ö?retmen içinde bulundu?u e?itim sisteminin kendine verdi?i görevleri yerine getirirken onun gerektirdi?i rolleri de yerine getirir. Rol ise bireyden konumuna uygun olarak beklenen davran??lar?n tümüdür. Ö?retmenin görev yapt??? okulda ve içinde ya?ad??? toplumda "ö?retmen olarak" yerine getirmesi beklenen rolleri vard?r. Okuldaki rollerine bakt???m?zda en önemli rolünün "bilgi yay?c?l?k" oldu?unu görmekteyiz. Okuldaki di?er rolleri ise "disiplincilik", "yarg?çl?k" ve "s?rda?l?k" t?r. ?çinde ya?ad??? çevrenin ö?retmenden bekledi?i rollere gelince hem çevre kalk?nmas?na kat?lmas? (liderlik), hem de sosyolojik olarak yabanc? gibi ya?amas?n?n beklenmesi; di?er bireylerden farkl? ya?amas? ve tarafs?z davranmas?; kendini kamu hizmetine adamas? ve toplumun ahlak ölçülerini korumas?n?n beklenmesi gelir. Bu roller birbiriyle de çat??abilmektedirler. Ö?retmenin De?i?en Rolü: Ö?renmeyi Ö?retmek ?nsanl?k tarihi kadar eski olan ö?retmenlik mesle?inin önemi, günümüze kadar tüm toplumlar taraf?ndan kabul edile gelmi?tir. Özellikle toplumumuzda ö?retmene verilen önem çok büyüktür. Ö?retmenin yeri ana-baba ve toplum nazar?nda sadece ö?retici olmaktan daha ileri bir yerdedir. Ö?retmenimiz, ö?retmene verilen de?er aç?s?ndan di?er toplumlardaki ö?retmenlerle e?de?er ve hatta daha ötede diyebiliriz. Ö?retmenin yeti?tirilmesini ve rollerini yeniden tan?mlama gere?ini do?uran dünya ve Türkiye ?artlar? nedir? diye bakt???m?zda kar??m?za ?u tablo ç?kmaktad?r. - ?leti?im teknolojisinin h?zl? geli?imi sonucunda dünyam?z küçülmü?tür. Dünyan?n herhangi bir yerinde olan en küçük bir olay, bulu?, bilgi an?nda di?er toplumlardaki insanlara ula?maktad?r. Geli?menin itici gücü olan "bilgi üretimi" o kadar h?zlanm??t?r ki uzmanlar?n bile kendi alanlar?yla ilgili geli?meleri takip etmesi zorla?m??t?r. Di?er taraftan da büyük sava?lar yerini s?n?r çat??malar?na, bölgesel ve iç sava?lara b?rakm??t?r. ?leri toplumlar "bilgi toplumu" na do?ru gitmektedir. ?nsanlar?n "ö?renmeyi ö?renme" leri söz konusudur. - Ülkemize bakt???m?zda Atatürk'ün ba?latt??? "ça?da? uygarl?k seviyesinin de üstüne" ç?kma hedefinin gerçekle?mek için 1980'lerden itibaren ekonomide d?? pazarlara yönelindi?ini görmekteyiz. Bunun sonucunda rekabetçi ortam ekonomide hâkim olmu?tur. Ülkemizde di?er toplumlar gibi daha çok ülkeyle ekonomik, kültürel, askeri e?itim gibi alanlarda i? birli?ine gitmi?tir. Ülke insan?m?z 1980 'li y?llar öncesine ra?men özellikle siyasi anlamda kampla?malardan ve çat??malardan kaç?nmaktad?r.1980'lerden sonra h?zlanan "iç göç" ?ehirlerimizdeki mevcut sorunlar? daha da art?rm??t?r. Terör toplumsal bar??? ve huzuru önemli ölçüde etkilemektedir. E?itim insan?m?z için önemli bir olgu haline gelmi?tir. Tüm bu geli?meler kar??s?nda ö?retmenin "ö?renmeyi ö?reten" yönünün a??r basmas? gerekmektedir. Ö?retmenin klasik anlamda "aktaran " konumunda olmas? de?i?en ve geli?en dünya ve Türkiye ihtiyaçlar?na cevap veremez."Aktarma" anlay???na sahip ö?retmenin yeti?tirdi?i birey Türkiye'yi, di?er toplumlar?n h?zla yöneldi?i "bilgi toplumu" na ula?t?rmada yetersiz kalacakt?r. Çünkü bu birey, bilgiyi ve teknolojiyi haz?r almak ve kullanmak isteyecektir. Hâlbuki gelecekte hedeflenen bilgi toplumunda "bilgiyi "elinde bulunduran "güçlü" olaca??ndan, bilgi toplumuna ula?mak için bireyleri "bilgiyi arayan, bulan ve üreten" olarak yeti?tirmek gerekmektedir. Bunun da yolu bireye "ö?renmeyi ö?retmek "tir. Atatürk'ün hedef gösterdi?i "ça?da? uygarl?k seviyesinin de üstüne ç?kma" da ö?retmenin üstlenmesi gereken görev Türk toplumunu "bilgi toplumu" haline getirecek "ö?renmeyi ö?renmi?" iyi insan ve yurtta? yeti?tirmektir. Bunu gerçekle?tirebilmesi için de ö?retmenin "ö?renmeyi ö?retmesi" gerekmektedir. Bu da ancak bu yönde bir felsefeyi benimsemi? yeterli bir "hizmet öncesi" e?itimle mümkündür. Yeni yeti?ecek ö?retmenler "ö?renmeyi ö?retme" felsefesiyle haz?rlanm?? e?itim programlar?yla yeti?tirilmelidir. Görev yapan ö?retmenlerde hizmet içi e?itim kurslar?yla "ö?renmeyi ö?retmede" yeterli hale getirilmelidir. Böylece ö?retmen "aktaran" rolünden ç?kar?lmal?d?r. Kuan Tzu yüzy?llar öncesinde "bal?k tutmay? ö?ret, doysun ömür boyunca" dizesiyle "ö?renmeyi ö?retme" yi vurgulam??t?r. Art?k günümüzde ö?retmenler "ö?renmeyi ö?renen" bireyler yeti?tirerek Türkiye' yi Atatürk'ün hedef gösterdi?i "ça?da? uygarl?k seviyesinin de üstüne ula?ma" da bugünkü hedef olan ve henüz dünyada hiç bir toplumun gerçekle?tiremedi?i "bilgi toplumuna" ula?t?rmada en önemli etken olmal?d?r. *Kimi kırdıysak affola, Allahın yarattığı bir kulum işte*

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)