FLAMENKODA FORMLAR

-Bölüm II-

Bulerías

Buleria formu köken olarak soleadan gelir.“Phrygian” modu ile endülüs ritmi kullanarak oluşturulan bir formdur. Ritmik yapısı bakımından solea ile aynı yapıda olmasına rağmen daha tempoludur ve biraz daha performans gerektirir. 19. yüzyılın sonunda yöresel santaçı El Gloria ve El Loco Mateo kendilerine özgü bir form yakaladı ve bulerias soleadan belirgin olarak ayrılarak kendi başına bir form oldu. Jerez bölgesinde buleria por solea veya solea por buleria olarak gelişti ve solea normlarında çalındı. Buleria melodik yapı ve ölçü olarak çeşitlidir ve genellikle palmas (elle tutulan ritim) veya dansçıların topuklarıyla oluşturdukları ritim ile beraber çalınıp/söylenir. Buleria formunun orijinal köklerini en iyi yansıtan isim Jerez de la Frontera’dir. Bunun yanında Seville bölgesinden La Niña de los Peines ve Manuel Vallejo’u unutmamak gerekir.

Martinete

Tarz olarak martinetenin tarihsel bir anlamı vardır. Belirgin özelliği olarak bir müzik enstrumanı eşliğinde söylenmemesidir. Sadece çekiç ile örse vurularak çıkartılan ses eşliğinde söylenir. Seville-Jerez-Cadiz bölgesini kapsayan yerlerde çingene demirci ustalara saygı duyuluyordu. Morón de la Frontera Silverio Franconetti çocukken demirci dükkanında (Blacksmith’in Demirci Dükkanı) çalışmaya başladı. Daha sonraları içinde bulundukları çalışma durumunu yansıtan bir tarz olarak bunu flamenkoda başlattı. Yansıtmak istediği yaptıkları işin güç, kuvvet, soğukkanlılık ve ciddiyet isteyen bir iş olduğuydu. Kompas yapısı olarak suguiriya ile aynıdır.

Seguiriyas

Formun kompas yapısı olarak 3/4’lük and 6/8’lik ritimlerin karışımlarından oluşur. “Sigueriya, siguiriya veya seguirilla” şeklinde de yazılabilir. Seguiriya ismini müzikal yapı veya en azından edebi içeriği olarak Castilian 'Seguidilla' ‘dan alınmıştır. Flamenko söyliyenler için bu form çok önemli bir yere sahiptir. Resmiyeti ve saygınlığı vardır. Seville ve Cadiz seguiriyanın memleketi, Triana, Jerez ve Los Puertos ise seguiriyanın büyüyüp geliştiği bölgelerdir. Bu formla özdeşleşen isimler ise Manuel Molina, Paco la Luz, El Loco Mateo, El Fillo, Curro Durce, El Marrurro, Enrique el Mellizo, Silverio Franconetti ve Antonio Chacón’dur. Bu formla dans tamamen kişisel, zor ve ciddi bir iştir. Bu sebeple bu işin profesyonel kişiler tarafından yapılması uygun görülür.

Tangos

Tangos dünyada en yaygın olarak kullanılan 2/4’lük veya 4/4’ lük ritme sahiptir. Tongos formunun kökeni konusunda araştırma yapan bazı akademisyenlere göre tangos flamenkoya form olarak Küba’dan gelmiştir. Enrique Morente ise Afrika-Cuba-Cadiz üçgeni arasında olan Caribbean adsında ortaya çıktığını ve buradaki kültürel etkileşinim sonucunda tıpkı rumba, guajiras ve colombianas gibi yayıldığını öne sürmekte fakat tangosun Cadiz bölgesine geliştiğini söylemektedir. Ek olarak ise Triana ve Granada tangosun yayıldığı bölgeler arasında sayılmaktadır. Tangos ile buleria form olarak birbirine en iyi uyan formdur ve bu şekli ile “flamenca neuva” olarak adladırılan yeni flamenkonun da tam ortasında durmaktadır. Flamenko dans için de aynısı söylenebilir. Dansda tarz olarak duygusal motifler içerir ve halen bir gelişim süreci içerisindedir. Günümüzde tangos ile kendi tarzlarını geliştiren flamenko şarkıcıları arasında Remedios Amaya, Esperanza Fernández, Aurora Vargas ve La Macanita yer alır.

Tientos

Tientos tangos formuna resmiyet kazandırmak için ritminin biraz daha yavaşlatılmasıyla 19.yüzyılın sonu ve 20.yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır. Flamenko şöyliyenler formun kendilerini ortaya koymalarına ve göstermelerine fırsat verdiği için bu formdan zevk alırlar. Tientosun büyük ustaları ise Enrique el Mellizo, Antonio Chacón, Pepe de la Matrona, Bernardo el de los Lobitos ve La Niña de los Peines’dir. Günümüzde ise José Menese ve Esperanza Fernández tientos ile tanınmışlardır.

Guajira

Flamenkoda “ida y vuelta” diye isimledirilen bütün; Caribbean adasında, Küba halk müziği ve flamenkonun karışımından oluşan ve daha sonra etrafındaki bölgelere yayılarak oluşan formlar anlamındadır. Guajira da bu formlardan biridir. İsmini ise Caribbean adasında çalışan çiftlik işçilerinin söylediği şarkılardan alır. Adada üretilen meyvaların bir bölümü ise İspanya’ ya ihraç ediliyordu. Endülüs kökenli kırsal bölgeden çalışmak için adaya gelen bir sürü işçi vardı aynı zamanda. Adada kübalı ve endülüslü insanların müzikal olarak ritmik ve melodik kültürlerinin kaynaşması aslında formun kökenini oluşturdu. Ritmik yapısı soleaya benzer fakat vurgulanan notalar farklıdır. 6/8’lik ve 3/4’lük ritimlerin kaynaşması petenera formuna benzer. Silverio Franconetti, Juan Breva ve El Mochuelo bu formla daha önceleri şarkı söylemelerine rağmen, 1920 ve 1930’larda bu form Manuel Escacena ile flamenkonun vazgeçilmez bir parçası oldu. Hatta flamenko operetler için bir güzellik sembolü haline geldi. Pepe Marchena’ nın forma verdiği soluk ile okyanusların ötesindede tanınır hale geldi. Carlos Saura’nın “Flamenko” isimli filminde Merche Esmeralda guajiras ile yeteneğini ve formu ortaya koymuştur.

Taranto

Taranta fandangonun farklı bir serbest formudur. Ritmik yapısını zambradan alır. 1957 yılında bilinen ilk taranto kaydını Fosforito “masculino” isminde aldı. Bu tarihten önce taranto önemli simalar tarafından ‘rondeñas’ olarak isimlendiriliyordu. Flamenko tarihinde en iyi taranto 1973 yılında Camaron de la Isla ve Paco de Lucia taranfından kaydedilen “Caminito de Totana“ isimli parçadır.

Kaynak:
1- [ÜYE OLMADAN L?NKLER? GÖREMEZS?N?Z. BURAYI TIKLAYARAK BEDAVA ÜYE OLUNUZ...]
2- [ÜYE OLMADAN L?NKLER? GÖREMEZS?N?Z. BURAYI TIKLAYARAK BEDAVA ÜYE OLUNUZ...]