.gif)
|
|
|
| ||||||
|
Görüntüleme: 89 - Cevaplar: 0
| LinkBack | Seçenekler | Stil |
01-21-2008, 07:13 PM
| #1 (permalink) |
| Onursal Üye   cuL de sac Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: Jan 2008 Mesajlar: 847
Rep Gücü: 101
Rep Puanı: 101
Rep Derecesi:   |  Ermeni Müzigi Ermeni Müzigi Istanbul'un çok renkli kültür evreninde kendine özgü tonlariyla varligini sürdüren Ermeni kültürünün en belirgin parçalarindan bir mimari ise, digeri de kuskusuz musikidir. Dindisi kültürlerini Müslümanlar ve diger azinliklarla paylasan Ermeniler, yüzlerce yil dinsel kültürlerini dis etkilere karsi korumaya çalismislardir. Böylece Ermeni besteciler musiki etkinliklerini daha çok klasik Türk musikisi, 19. yy'in ortalarindan sonra da klasik Bati musikisi kulvarinda sürdürmüslerdir. Dinsel musikideki kapalilik ise yaklasik 700 yillik bir repertuvarin degisikliklere ugramadan yasamasini saglamistir. Ancak, Ermeni musikisinin klasik Bati musikisi repertuvari Türk musikisindekine oranla sinirli kalir. Istanbul disinda ise, hem Türk Musikisi, hem de geleneksel müzik türlerinde eserler veren çok sayida asug (Asik) ve bestekarin adi, ünlü arastirmaci Kevork Pamukciyan'in derledigi belgelerde zikredilmektedir. Ayrica Zilciyan gibi Ermeni kökenli ailelerin ve ustalarin geleneksel yöntemlerle ürettigi kimi enstrümanlar, halen dünya çapinda taninir ve kullanilir. Lütiye(Fr. Luthier) : Lâguta yapici; saz yapicisi. (Mûsikî sazlari -çalgilari- imal eden kisi.) Geride biraktigimiz XX. yy.' in ilk çeyregine kadar Türkiye' de Lütiyelik "Usta-Çirak" ögretim yolu ile süregelmistir. Ancak, Cumhuriyet'ten (1923) itibaren açilmaya baslanan Konservatuarlarda ve bazi sanat okullarinda Lütiye yetistirilmeye baslanmistir. Su an Türkiye' de hem eski gelenek olan Usta-Çirak ögrenimi ve hem de okul ögrenimi ile Lütiye yetismektedir. Bu tebligimde sunacagim Lütiye biyografilerinde geçmisten günümüze, Lütiye çalismalarinin su üç sekli görülmektedir : Çalginin tamami Lütiyenin elinden çikmaktadir. Çalginin bir kismi bizzat Lütiye tarafindan yapilmakta ve bazi parçalari da baska ustalara yaptirilmaktadir. Bir firma, çesitli ve bilinmeyen (zamanla da degisebilen) ustalara yaptirilan çalgilar o firmanin etiketi ile satisa sunulmaktadir ki bunlar genellikle "sira isi" tabir edilen çalgilar olmaktadir. Çalgi yapiminda standardizasyon, degil bizde, baska ülkelerde dahi tam anlami ile uygulanmamistir. Dünyanin en yaygin çalgisi olan Kemanda dahi Lütiyeden Lütiyeye milimetrik de olsa farkliliklar görülmektedir. Çalgi yapiminda birinci amaç iyi ses elde etme olduguna göre Lütiye elbette ki onu arayista az da olsa bazi farkliliklara yönelecektir. Bati musikisi egitimi üzerine kurulan ve bu çok eski kurulus geçmisine dayanan Ankara Devlet Konservatuari'nda kurulus yillarmdan (1936) hemen sonda bati musikisi çalgilari tamir ve yapim Lütiye.bölümü de faaliyete geçmistir. Bundan çok yillar sonda kurulan ITÜ "Türk Musikisi Konservatuari"nda yine kurulus yillarindan itibaren bir çalgi yapim bölümü faaliyete geçirilmistir. Buradan yetisenlerden bilhassa Türk çalgilari Lütiyeleri piyasadaki Lütiyelerin seviyesine henüz ulasamamistir. Memnuniyetle belirtebiliriz ki bugün hem her tür çalgi üzerine eski Lütiyeleri aratmiyacak sanatkarlar yetismistir. BARON BARONAK (1834-1900) Baslica kemence olmak üzere Tanbur, Ud ve Lavta da yapmistir. Ermeni asillidir. Istanbul'un Samatya semtinde dogmustur. Hayata dülger olarak baslamis sonra dogramacilik ve daha sonra da Lütiyelik yapmistir. Sultan Aziz devrimde (1861-1876) sarayda "Saz usta basiligi" yaptigi da rivayet edilmistir. Bilhassa Kemence üzerindeki yapim ustaligi kendisinden sondaki Lütiyeleri de etkilemistir. Son devrin ünlü ve degerli Lütiye'lerin den Haldun Menemencioglu (1912-1972) "Kemence hakkinda Etüd" yazisinda söyle demektedir: "Tamir için elimden geçen Baron Kemençelerinin hepsinde tarih bulamadim. Ezcümle Cemil merhumun "Andelib" ismim verdigi Kemence de bu meyandadir. Ancak, rahmetli Kemal Niyazi Seyhun'a ait koyu renkli sari ardiçtan mamul fildisi ve bag islemeli Kemençede de 1891, Rusen Ferid Kam'a ait bir Baron'da da 1900, halen bende olan teknesinin disi fildisi ile kapli keza, Baron yapisi bir kemençede de 1889 tarihim tesbit etmis bulunuyorum. Diger Baron Kemençelerde tarih olmadigim gördüm. Kapagin içinde kursun kalemle yazilmis yalniz imza vardi." Günümüze kalan "Baron" Kemençeleri sahipleri 3 Rusen Ferit Kam 3 Haldun Menemencioglu 3 Fahire Fersan 2 Cüneyt Orhon 2 Gevherin Osmanoglu l Galata Mevlevihanesi l Nihat Dogu l Parasko Leondaridis l Hilmi Rit l Kemal Niyazi Seyhun veresesi l Suphi Ziya Özbekkan veresesi l Naime Mesut Cemil l Etem Ruhi Üngör l Tokai Üniversitesi UZUNYAN ARTIN (HARUTYUN) (1845? - ?) Istanbul'da dogmustur. Ermeni asillidir. Daha ziyade kanun ve tanbur yapimi île ün kazanmistir. Ud da yapmistir. Uzunyan Artin, Kanunlarina belirli bir yazi ve isaret koymamistir. Gögüs kafeslerinin kendinden oymali olusundan ve kenar motiflerinin özelliginden taninabilir. Ud etiketi: Artin ve Ohannes Uzunyan Uzunçarsi, Hicri 1291-1292 (1875) (Tanburi Cemil'in kullandigi Tanburun etiketi): Artin Vahe Uzunyan ve Ohannes biraderler Uzunçarsi No 318, Sene 305 (1889) MIHRAN KERESTECIYAN (1865-1940) Nigde'de dogmustur. Ermeni asillidir. Ilk meslegi demiryolu gardöfrenligidir. Otuz yasma kadar bu meslekte çalistiktan sonda Istanbul'a gelerek Beyazit'ta Çadircilar içinde marangozluga baslamistir. Yine Beyazit'ta dükkani bulunan Lütiye Aziz Mehmet Ef.'den Lütiyeligi ögrenmis ve basta Ud olmak üzere Kemence, Santur ve Keman da yapmistir. Istanbulda Kadiköyü'nde ölmüstür. KIRKOR KAHYAYAN (1875-1933) Istanbul'da dünyaya gelmistir. Ermeni asillidir. Babasinin meslegi olan dogramacilikla ise basladiktan sonra Ud yapimina baslamistir, Istanbul Mercan Çakmakçilarbasi'ndaki dükkaninda Ud yapimim sürdürmüstür. Yetistirdigi Lütiyelerden en ünlüleri Onnik Garipyan (Küçüküner) ve Levon Bogosyan Gözenoglu'dur. K. Kahyayan Üsküdar Fistikagaci'nda otururdu. Jirayir adinda bir oglu ve Efil adli bir kizi vardir. HASKÖYLÜ (Migirdiç) (1875? - ?) Istanbul'da Hasköy'de dogmustur. Ermeni asillli Kanun ve Ud yapicisidir. Özellikle Kanunlari ile ünlüdür. Bazi Kanunlarina isaret olarak burgu tahtasinin en üst kisimina Ermenice harflerle gömme olarak "Migirdiç" yazisi koymus ise de bazi kanunlarina (muhtemelen daha eski yapilara) bu isaret yazisim koymamistir. Ud etiketi: Migirdiç Hasköylü Uzunçarsibasi, 1905 Ud etiketi: Migirdiçtan insa olunmustur. Uzunçarsibasinda No....., 1907 (Altta Ermenice yazi) ZERON ÇAKICIYAN (1875? - ?) Biyografisi bilinmiyor. Kemence sanatkari Kaamuran Erdogru'da bulunan bir kemençede 1905 tarihi ve bu isim yazilidir. GARABET MÎKAILYAN (1876? - ?) Ud etiketi: Garabet Mikailyan Mayis 1906 ARSAK ÇÖMLEKÇIYAN (1880-1930) Istanbul'da dogmustur. Ermeni asillidir. Udi olup ünlü Kemani Nubar Tekyay'in babasidir. Beyazit Mercan Uzunçarsibasi'nda Caferiye hanindaki isyerinde nota yayinciligma baslangiç tarihi kesin olarak bilinmiyor. Ancak yayinladigi 13 adet fasil fasikülündeki 9 numarali Suzinak faslinda bulunan 1922 tarihi nazara almdiginda yayin baslangicinin 1910'lara kadar uzandigi tahmin edilebilir.Çömlekçiyan nota yayinciligi ile birlikte Ud imal ettirerek firmasi adina satis da yapmistir. Istanbulda ölmüstür. Tahminen yüzyilimizin baslarinda yasamis Ud yapimcilarinin, günümüz Lütiyelerinden Teoman Kaya tarafindan tesbit edilmis olan tarihsiz Ud etiketleri kayitlari." Konyali Viçen, Kadiköy Veznecilerde Mesher-i Mûsikî Udi Sami ve Seriki Alet Edevat Mûsikî Magazasi Leonidas Yorgo Slancatis: Darüs-saade Nisancada Kumrulu Mescit No.19 Ist. Topkapili Kostantin S. Hristides ve T. Trupenyan Babiali No. 80 Selahattin Usta Ayasofya No. 57 Ist. Muhammed Memduh Kocamustafa pasa No. 336 Ist. Udi Manolzade Leon Incesaz imalathanesi Hernevi alati mûsikîye ve fürühat tamir olunur. Sehzadebasi Vezneciler Udcu Artin Hatun Selamet Pasaji No. 10 Bodrum kat Osmanbey Ist. Muhammet Halil Muhammet (Selanik'te yapilmistir.) Genç Hammas Esbep Agopyan Tokat H. Ohanyan, Çarsikapi Isikli Han kat 2 Ist. Ihvan Nihat, Sam 1900 Selim Hubbi, Sam 1900 Anton Tabbah, Halep 1901 Garabet Bedrosyan, Sam 1902 ARSAK KÖSEYAN (1884? - ?) Ud etiketi: Arsak Köseyan Uzunçarsibasinda No. 400,1915 KARABET KASRIBITTAZOGLU(1881?-?) Ud etiketi: Karabet Kasribittazoglu 2 Mayis 1330 ONNIK ZADURYAN (1888-1968) Eskisehir'de dogmustur. Ermeni asilli nota yayincisidir. Camcilik da yaptigi için "Camci Onnik" diye anilirdi. Beyazit Maliye karsisi No. 22 adresinde "Istikamet Mûsikî Magazasi" adiyla açtigi isyerinde 1924 yilindan itibaren nota yayincigina baslamis ve daha sonra da firma adina Ud yaptirarak satisa sunmustur. Istanbul'da ölmüstür. Ud etiketi: Onnik Zadurian (Alat-i Mûsikîye Tamirat Magazasi) Beyazit Maliye karsisinda No. (137) 22 (fotografli) LEVON BOGOSYAN GÖZENOGLU (1900-1979) Diyarbakir'da dogmustur. Ermeni asillidir. Ud ve keman yapmistir. Dükkani, Beyazit Uzunçarsi cd. No.20. Lütiyeligi; babaligi Kirkor Kahya'dan ögrenmistir. ONNÎK GARIFYAN (KÜÇÜKÜNER) (1900-?) Selanik'te dogmustur. Ermeni asillidir. Önce agabeyi Migirdiç'tan ud yapmayi ögrenmis sonradan lütiyeligi Kirkor Kahya'dan ögrenmistir. Beyazit Mercan cd. Caferiye handaki atölyesinde Ud, Tanbur, Kanun'dan baska Keman, Gitar, Banço vs. gibi çalgilar da yapmistir. Özellikle ud, tanbur ve kanunlari çok degerli addedilmektedir. Istanbul'da ölmüstür. HAÇIK ARAMYAN (1900?-?) Ud etiketi: Haçik Aramyan Çarsikapi Beyazit cd. No. 103 Istanbul, 1927 MÎKAIL / MIKE ZILCIYAN (1906-1978) Istanbul'da dogmustur. Ermeni asillidir. Dedesi Kerope tarafindan Samatya'da kurulan atölyede zilciligi devam ettirmis ve yaptigi ziller dünya çapinda ün kazanmistir. Bekar ve çocuksuz olarak Istanbul'da ölmüstür. M. Zilciyan'in ölümün den sonda kalan aile efradi da Amerikaya göçtügünden simdi bu aile den kimse kalmamistir. Etem Ruhi Üngör'ün Koleksiyonunda bulunan 30 cm. ve 50 cm. çapli 2 adet zilin üzerlerinde gömme damga ile su ibareler yer almaktadir : l cm. kadar büyüklükte bir ay-yildiz ve etrafim çevreler sekilde "Made in Turkey" yazisi, onun altinda K. Zildjian ve onun da altinda ZILDJIAN bulunlmaktadir. (daha genis bilgi için Bkz.  Fuat Duyar, "Dünyaya îhraç Ettigimiz Bir Meta: Bando Zili" Cumhuriyet (?), 5. 8.1953 Nuri Sami Koral, "Memleketimizin Dünyaca Söhreti Olan Çalgisi: Zil, Havadis, 4. 9.1960 Nuri Sami Koral "Çalparalarimiz" Mûsikî Mecmuasi, no. 188, Ek, 1963 Ergun Çagatay, "Dünyanin En Ünlü Zilleri Istanbul'da Yapilip ihraç Ediliyor" Cumhuriyet, (21. 4.1976) DIKRAN NISAN (1911-1999) Diyarbakir Egil kazasinda dogmustur. Ermeni asillidir. Henüz 12 yaslarinda iken Diyarbakirli Maybali adinda bir Ermeni ustadan agaç torna da zurna, çesitli kavallar, dillli düdük, dilsiz düdük (çigirtma), mey yapimim ögrenmeye baslamis ve sonradan ustalasmistir. Yaptigi çalgilari motorsuz "Çirik" denen el tornasi ile yapar. Kendisi ile konustugum 1968 yilinda, o zamana kadar 40 bin kadar çalgi yaptigim söylemistir. Yaslilik nedeniyle 1973 yilinda çalismayi birakarak Istanbul'daki Surphaç Ermeni Lisesi müdürü oglu Hayik Nisan'in yanina dönmüstür. |
    
|
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
| |
Benzer Konular | ||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| Ermeniler | cuL de sac | Renklerimiz | 0 | 01-21-2008 07:08 PM |
| DÖrt T’ Plani | batuhan209 | Genel Kültür | 1 | 12-24-2007 12:52 PM |
| Ermeni Dosyası | Asi. | Kitap Özetleri | 0 | 12-05-2007 11:14 PM |
| Uluslararasi Iliskiler SÖzlÜgÜ | candostum | Diğer Konular | 7 | 12-05-2007 12:48 AM |
| Ermeni Sorunu |Tüm Ayrıntılarıyla| | DeliTurK | Tarih ve inkılap Tarihi, | 1 | 11-28-2007 10:18 PM |
| |
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16]
Ağaç şeklinde
