Ya?ad???n?z yerdeki iklimin günlük ya?ama etkileri

***Çapkın-12*** · 09-23-2007, 09:02 PM

Ya?ad???n?z yerdeki iklimin günlük ya?ama etkileri

Karadeniz ?klimi
1. Her mevsimi ya???l?d?r.
2. Buradaki bol ya???lar? gezici minimumlar getirir, yüksek da? yamaçlar? bu ya???lar?n daha bol ya?mas?na imkan verir.

3. Depresyonik ve orografik ya???lar hakimdir.
4. K?y? bölgesinde bat?ya bakan yamaçlar, do?uya bakan yamaçlardan daha çok ya??? al?r.
5. S?cakl?k ?artlar? deniz iklimi özelli?indedir.

Ara s?ra, don olaylar? olur, sis belirir, kar ya?ar. Bu k?y? boyu bölgesinin hemen güneyinde uzanan ve içerisine bolu, Kastamonu, Çorum, Merzifon, Amasya, Tokat, ?ebinkarahisar taraflar?n? alan yerleri “Karadeniz ?ç Bölgesi” olarak vas?fland?rmak yerinde olur. K?y? boyundaki nispeten dar, tam deniz iklimli bölge ile onun hemen gerisindeki iç taraflar, Karadeniz bölgesi olarak, ya??? ve s?cakl?k bak?mlar?ndan birbirinden farkl? bölümler gösterir.
K?y? boyunda farkl? üç bölüm ay?rt edilebilir: Do?u, Orta, Bat? Karadeniz iklimi.

1. Do?u Karadeniz ?klim. Bu kesimde çok fazla ya??? vard?r. K?y? boyundaki birçok yerlerde y?lda 2 metre kadar. Hemen gerideki da?larda daha da çok. Yaz s?caklar? oldukça fazlad?r. K??lar ?l?ml? geçer.
2. Orta Karadeniz ?klimi: Ya???, bu k?y? boyu ölçüsüne göre orta derecededir ve 70-80 cm. kadard?r.
3. Bat? Karadeniz ?klimi: Do?u Karadeniz iklimine göre daha az ya???l? (100-120 cm.) s?cakl?k, Karadeniz boyunun öteki kesimlerine göre gerek yaz?n ve gerekse k???n daha azd?r.
4. Karadeniz Ard? Bölgesi: Karadeniz iklim bölgesinin bu k?y? boyunun üç çe?idinin hemen güneyinde, ?ç Anadolu iklim bölgesine do?ru bir geçi? alan? ba?lar. Burada, bat?dan do?uya do?ru gidildikçe ve Karadeniz’in etkilerinden uzakla??ld?kça farkl? iklim yöreleri belirmi? bulunmakla beraber, “Karadeniz k?y? boyu” ile “?ç bölgeler” iklimleri aras?nda bir geçi? iklimleri ?eridi özelli?i gösterir: Ya??? maksimumu ilkbahar sonralar?na kaym??, yaz ortalar?nda kurakça bir süre belirmi?tir.

2. AKDEN?Z ?KL?M?:

Y?ll?k ya??? yüksek ise de (yerine göre 80-120 cm), ?iddetli ve uzun yaz kuraklar? vard?r. S?cakl?k ?artlar?na ve yaz kurakl?klar?na göre birbirinden farkl? üç ana tip ay?rt etmek mümkündür: As?l Akdeniz iklimi, Akdeniz yak?n? da? iklimi ve Marmara iklimi.

1. As?l Akdeniz ?klimi: Yüksek yaz s?caklar? hüküm sürer. Bu s?caklar?n fazla olu?unun nedenlerinden biri, k?y? bölgesini çok yerde kuzeyden da?larla çevrili olmas? ve bu sebeple kuzey rüzgarlar?n? yeterince alamamas?d?r. K?? mevsimi Ege’den daha ?l?k geçer. Çok buharla?ma olur. Hava çok zaman aç?kt?r. Kar ya???? ve don olay? nadirdir. Uzun bir yaz kurakl??? vard?r. K??, geç ba?lar ve ?l?ml? geçer. Ya??? mevsimi k??t?r. Bol ya?murlar güz ortalar?nda ba?lar, ilkbahara kadar sürer. Bu iklimin alan?, Akdeniz boyunda olup çok yerde dar bir k?y? ?erididir. Baz? yerlerinde yer ?ekillerine ba?l? olarak geni?ler ve gerilere sokulur. Dar oldu?u yerlerin sebebi hemen k?y? yak?n?nda yüksek da?lar?n ba?lam??t?r. Bu iklimin bir bölümünden ba?ka bir ?ey olmayan ve ona çok benzeyen Ege bölgesinde ise, hemen hemen bütün “k?y? Ege” ad? ile an?lan bölgenin içerilere sokulmu? geni? ve pek uzun ovalar bölümünü içine al?r.

2. Akdeniz Yak?n? Da? ?klimi: Güney Anadolu k?y?lar? boyunca uzanan ve yüksekli?i k?y?dan itibaren yakla??k olarak, 800 m.ye yükselebilen ve bölündü?ü yeryüzü ?ekillerine göre yer yer daral?p geni?leyen k?y? boyunun yazlar? s?cak, k??lar? ?l?ml? as?l Akdeniz iklim bölgesinin kemen gerisinde dik yamaçl? yüksek da?lar uzan?r (yerine göre 2000 - 3000 m. ve daha yüksek). Bu da?lar ?ç Anadolu'nun 1000 - 1200 m. yüksekli?indeki düzlüklerine do?ru da ço?unca, dik yamaçlarla iner. ??te, bu iki çukur yer (Akdeniz k?y? boyu alçak bölgesi, iç Anadolu düzlükleri alan?) aras?ndaki yüksek da?l?k yerler, buralardan farkl? iklim özellikleri gösterirler. Bu da?lar, birçok yerlerinde Akdeniz'e dönük oldu?undan, ayn? etkiler alt?nda bulunur ve k???n bol ya??? al?rlar. Ancak bu ya???lar, daha ziyade, kar halinde olur. Kal?n kar örtüleri, y?l?n çok zaman?nda yerde kald??? gibi, yaz?n da eritilememi? olanlar? benek benek topra?? örter. Bu da?lar, Do?u Karadeniz Bölgesi d???nda, memleketimizin en bol ya???l? yarleridir. Yaz?n ise, fazla olmamakla beraber, k?y? boyunun uzun ve ?iddetli buharla?malar?n?n da oldu?u s?caklar? yerine, yine de az bile olsa, ya??? oldu?u görülür. Bu da?l?k yerlerde, yüksekli?in verdi?i bir özellikle, bunalt?c? yaz s?caklar? ve bu mevsimin kurakl??? hafiflemi?tir.. Bunun için bu da?lar, k?y? boyunda oturanlar?n yaz?n çok arad??? serin ve nemlice, ormanl?k yaylalar (Namrun yaylas?...) alan?d?r. Burada, yükseklik oran?na göre, k??lar da sert olmu?tur. Yine burada k?y? boyunun.makileri ve buralara uymu? kültür bitkileri yerine, çam ormanlar? ve yüksek çay?rlar yer tutmu?tur. Bu yüksek bölge, kurak ?ç Anadolu'dan tamamen farkl?d?r. ??te, Akdeniz boyunca uzanan, yer yer Ege Bölgesinde de görülen ve Akdeniz'in etkilerini alan, fakat yüksekli?i nedeniyle türlü yönlerden k?y? boyu ve alçak yerlerine iklimlerinden önemli farklar gösteren bu da?l?k alan iklimine Akdeniz yak?n? da? iklimi denilmi?tir.

3. Marmara ?klimi: Çok yönleriyle, Akdeniz iklimi karakterini, baz? özellikleriyle de Karadeniz iklim özelli?ini gösterir. Nispeten s?k de?i?en, hava durumlar? vard?r. Burada normal kar ya???lar? olur. Don olay? as?l Akdeniz iklimine göre daha s?kt?r. Yaz kurakl??? burada da varsa da nispeten hafiftir. Bu yönüyle her mevsimi ya???l? Karadeniz iklimini and?r?r. S?cakl?k daha az oldu?undan, buharla?ma da, as?l Akdeniz iklimine göre, çok ?iddetli de?ildir. Hava s?k s?k kapal? olur ve nispî nemlilik çokçad?r. Çok sis belirir

III. ?Ç BÖLGE ?KL?MLER?:

Esas özellikleri yar? kurak olmalar?d?r. Ya??? rejimi, Akdeniz’inkini and?r?rsa da, bol ya???lar ilkbahardad?r. Çok yerinde May?s en bol ya???l? ayd?r. Y?ll?k ya??? miktar? Akdeniz ikliminden çok daha azd?r. S?cakl?k bak?m?ndan olan özelliklerine ve yaz kurakl?klar?na göre, birbirinden türlü derecelerden farkl? 4 iklim tipini görmek mümkündür: As?l ?ç Anadolu iklimi, ?ç Bat? Anadolu iklimi, Göller Bölgesi iklimi ve Güneydo?u Anadolu iklimi.

1 - As?l ?ç Anadolu ?klimi: Buras? bir bozk?r iklimidir. Yazlar s?cak, k??lar so?uktur. Yaz aylar?nda, k?sa süreler içinde de olsa ya??? olur. Temmuz ve A?ustos kurak aylard?r. Bu iklim en belirgin özelli?ini Tuz gölü ve çevresinde bulur. Buradan kenarlara do?ru uzakla??ld?kça, ?ç Anadolu kurak iklim özelli?i hafifler.

2 -?ç Bat? Anadolu iklimi: Buras?, yakla??k olarak U?ak taraflar?ndan Kütahya ve Afyon'a kadar uzan?r. Da?l?k - tepelik ve yüksekli?i çok yerde 800 -1000 m. olan yar? iç bölgedir. Çok yeri Ege ve Marmara denizlerinden 100 - 200 km. uzakta olup, ara yerde yüksekçe da?lar da vard?r. Burada ya???lar, as?l Ege Bölgesine göre daha azd?r : Y?ll?k ya??? Afyon'da 444 mm., ?zmir'de 705 mm., donlu günler say?s? y?lda Afyon ve Kütahya'da 95 gün, ?zmir'de 8 gün, Marmara Bölgesi karma ikliminden de farkl?d?r. Y?ll?k ya??? Marmara Bölgesinin çok yerinde buradan fazlad?r: Marmara'da 600-650 mm., bu iç bölgede 450-550 mm. Marmara Bölgesinde donlu günler say?s? da bu iç bölgenin dörtte biri kadard?r. Bat? Anadolu'nun bu iç bölgesinin özellikle do?u taraflar? ve yüksek düzlükleri ?ç Anadolu iklimine yak?nl?k gösterir: ?ç Anadolu'nun çok yerinin ald??? y?ll?k ya??? tutar? 300-400 mm., ?ç Bat? Anadolu’nunki çok yerinde 460-550 mm.’dir. Donlu günler ?ç Anadolu'nun çok yerinde y?lda 100-125 gün iken, burada 90-95 gün, K?y? Ege bölgesinde sadece 5-10 gündür. Burada iç bölgelere özelli?ini veren s?cakl?k oynamalar? ve genel olarak karasal olma durumu vard?r..

3 - Göller Bölgesi ?klimi: Buras?, Antalya k?y? bölgesinin kuzeyine dü?en bir iç bölgedir. Burada da? s?ralar? aras?na ovalar ve göl çanaklar? girmi?tir. Bunlar?n çok yerde yüksekli?i 950-1100 m.’dir. Buna göre, buradaki çukurluklar bile Antalya k?y? bölgesinden 600-700 m. yüksektir. Bu düzlükler ve göller aras?nda ise yükseklikleri 1500-2000 m. den çok da?lar uzan?r. ?çerisine büyük gölleri ve daha uzak çevrelerini alan Göller Bölgesi iklim bak?m?ndan hem yan?ndaki ?ç Bat? Anadolu iklimini and?r?r, hem de Akdeniz ikliminin etkisi alt?nda bulunur. Burada da Akdeniz k?y? bölgesindeki gibi k?? ya???lar? çok yer tutar. Hem de ?ç Anadolu ikliminin baz? özelliklerini gösterir: ?lkbahar ya???lar? da, hemen hemen k?? ya???lar? de?erine yak?nd?r. Yaz kurakl??? ise, Akdeniz iklimine göre biraz daha hafiftir. Göller bölgesi iklimi bunlar?n bir kar???m? ve ?ç Anadolu'ya bir geçi? alan?d?r. Ayr?ca burada donlu günler say?s?, ?ç Anadolu’dakilere bir dereceye kadar yak?n oldu?u halde, Akdeniz k?y? bölgelerinden son derece fazlad?r. Bir karasal olu? özelli?i ile ilgili bulunarak, Göller Bölgesinde, hemen 100 -120 km. güneyindeki k?y? bölümüne (Antalya çevresine göre) s?cakl?k oynamalar? daha çoktur.

4 - Güneydo?u Anadolu ?klimi: Burada yazlar çok s?cak (30 - 35°), k??lar ?ç Anadolu'ya göre daha az so?uktur. Y?l içinde, bölgenin önemli bir k?sm? Akdeniz'in nemli hava kütlelerinin etkisi alt?nda kal?r. Böylece Akdeniz etkileri buraya sokulmu? bulunur. Yaz kuraklar? belirgin ve süresi uzundur. Güneyindeki memleketimiz d??? çöl ikliminin etkisi alt?nda kalm??t?r. ?iddetli buharla?malarla çok su kayb? olur. Hava çok vakit aç?k olup nemlilik azd?r. Y?ll?k ya??? miktar? ?ç Anadolu'ya göre çoktur (450 - 700 mm.). Fakat s?cakl???n burada daha yüksek olmas? ve bundan da ?iddetli buharla?malar?n do?mas? nedeniyle bu miktar?na ra?men ?ç Anadolu'dan daha kurak bulu maktad?r.

IV — DO?U ANADOLU ?KL?MLER?:

Do?u Anadolu denizlerden uzak, deniz etkilerine kar?? yüksek da?larla çok yerinde kapal? bir bölge oldu?undan, çok karasal iklim özellikleri gösterir. Burada s?cakl?k oynamalar? çok ve ?iddetlidir. Kars yaylalar?nda k?? ile yaz ayl?k ortalamalar? aras?ndaki s?cakl?k oynamas? 25 - 30° dir. Bölge; karl? (karla örtülü gün say?s? yaylalarda 100 -120 gün), donlu günler fazla (bu yaylalarda 150 -180 gün), çok so?uk (k?? aylar?nda -10° ve daha so?uk günler say?s? çok, s?cakl???n çok dü?mesi halinde -20° den a?a?? dü?en s?cakl?klar fazla, baz? y?llarda -40° ve daha a?a?? ve k??lar pek uzundur (y?l?n yar?s? veya baz? yerlerde 7 - 8 ay k??).
Do?u Anadolu çok geni?tir ve içinde birbirinden farkl? çe?itli bölümler ve bunlar?n ayr? iklimleri vard?r. Öyle ki, bahçe ziraat?n?n yap?labilmesi için gerekli do?al ?artlar?n bulunmad??? yerlerle (Erzurum - Kars yaylalar? gibi), bahçecili?i Ege Bölgesini and?racak kadar çe?itlilik ve zenginlik gösteren bölümleri (Elaz??, Malatya çevreleri...), Çukurova pamuk tarlalar?n? hat?rlatacak yerleri (I?d?r, Elaz??...) bulunan pek geni? bir bölgedir. Böyle bir bölgedeki türlü uzan??l? yüksek da?larla bunlar aras?ndaki geni? ovalar?n ve havzalar?n bulunu?u, bölgedeki do?al farkl?l?klar? do?urmu?tur. Bu çok geni? ve çe?itlilik gösteren bölgede, türlü derecelerden, birbirine göre farkl?l?klar gösteren ?u 4 bölüm ay?rt edilebilir:

1- Erzurum - Kars Yayla ?klimi: Kuzeyde yüksek düzlüklerin çok yer tuttu?u (1800 - 2000 m.) Erzurum - Kars yaylalar?. Özelli?i ?u : So?uk, sert ve uzun k??lar, don olay? çok ve uzun, karl?, yazlar? serin. Çok vakit taze otluk ve çay?rl?klar? çok. Bu arada, Yukar? Murat da?l?k - üzlük alanlar? da vard?r. Y?ll?k ya??? oldukça yeter derecede (500 - 550 mm.). Karaköse'nin güneyindeki çukur alanlarda ya??? daha az (350 - 450 mm.). K???n yeterince kar ya???l? ve donlu günler say?s? çok (160). S?cakl???n -40° den a?a?? dü?tü?ü zamanlar vard?r. As?l ya?murlu mevsim ilkbahar aylar?. Yaz ve güz aylar?nda da ya??? var. Bu çevrede bir Çukurova olarak I?d?r ovas? pek az ya???l?.

2 - Van Bölgesi ?klimi: Bu bölgenin göl ve yak?n çevresini içine alan çukur bölümlerinde ya??? az (350 - 450 mm.). Gölü çevreleyen yüksek da?larda ise bu miktar daha fazla. Bu çevre, Erzurum - Kars yaylalar?na göre daha ?l?ml? olup, k??lar daha k?sad?r. Her ay ya??? varsa da, Temmuz, A?ustos ve Eylül'de kurakça bir süre bulunmaktad?r. S?cakl?k oynamalar?n?n çokça oldu?u bu karasal iklimde y?l içinde donlu geçen günler de çoktur (133 gün).

3 - Yukar? F?rat - Orta ve A?a?? Murat Bölümü ?klimi: Yüksekli?i 1000 -1200 m. olan ovalar?n ve 1500 - 2000 m. lik da?lar?n bulundu?u bu bölge, Erzurum Kars bölgesine göre daha s?cak, Güneydo?u Anadolu'ya göre daha serindir. Bu ikisi aras?nda bir geçi? özelli?i gösterir. K??lar k?sa sürer, fakat sert geçer. Yazlar ise kurak ve s?cakt?r. K???n ya??? ço?unca kar ?eklindedir; Çok vakit kar ya?d?ktan k?sa bir süre sonra erimeye ba?lar. K?? ve ilkbahar kapal?, ya?murlu ve sislidir. Y?ll?k ya??? miktar? 400 - 450 mm.

4 - Hakkâri Da?l?k Bölgesi ?klimi: Yüksek da?l?k bir bölgedir. Bol ya??? al?r: Çok yerde 800 -1200 mm., yüksek yerlerde daha da fazla. Bu ya??? ço?unca kar ?eklinde olur. Ya???lar en çok güz ortalar?ndan k?? sonuna kadar ya?ar. Temmuz, A?ustos, Eylül kurakt?r. Yaz mevsimi ve Eylül s?cak geçer. Ancak da?l?k yerler ve yaylalar serindir. Bu bölge da?lar?nda Türkiye'nin en büyük buzullar? ve geni? yerler tutan kal?c? kar alanlar? vard?r.

09-23-2007, 09:02 PM	#1 (permalink)
*Çapkın-12* S-Administrator *Çapkın-12* Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: Feb 2006 Nerden: aydın Mesajlar: 4.515 Rep Gücü: 58 Rep Puanı: 58 Rep Derecesi:	Ya?ad???n?z yerdeki iklimin günlük ya?ama etkileri Ya?ad???n?z yerdeki iklimin günlük ya?ama etkileri Karadeniz ?klimi 1. Her mevsimi ya???l?d?r. 2. Buradaki bol ya???lar? gezici minimumlar getirir, yüksek da? yamaçlar? bu ya???lar?n daha bol ya?mas?na imkan verir. 3. Depresyonik ve orografik ya???lar hakimdir. 4. K?y? bölgesinde bat?ya bakan yamaçlar, do?uya bakan yamaçlardan daha çok ya??? al?r. 5. S?cakl?k ?artlar? deniz iklimi özelli?indedir. Ara s?ra, don olaylar? olur, sis belirir, kar ya?ar. Bu k?y? boyu bölgesinin hemen güneyinde uzanan ve içerisine bolu, Kastamonu, Çorum, Merzifon, Amasya, Tokat, ?ebinkarahisar taraflar?n? alan yerleri “Karadeniz ?ç Bölgesi” olarak vas?fland?rmak yerinde olur. K?y? boyundaki nispeten dar, tam deniz iklimli bölge ile onun hemen gerisindeki iç taraflar, Karadeniz bölgesi olarak, ya??? ve s?cakl?k bak?mlar?ndan birbirinden farkl? bölümler gösterir. K?y? boyunda farkl? üç bölüm ay?rt edilebilir: Do?u, Orta, Bat? Karadeniz iklimi. 1. Do?u Karadeniz ?klim. Bu kesimde çok fazla ya??? vard?r. K?y? boyundaki birçok yerlerde y?lda 2 metre kadar. Hemen gerideki da?larda daha da çok. Yaz s?caklar? oldukça fazlad?r. K??lar ?l?ml? geçer. 2. Orta Karadeniz ?klimi: Ya???, bu k?y? boyu ölçüsüne göre orta derecededir ve 70-80 cm. kadard?r. 3. Bat? Karadeniz ?klimi: Do?u Karadeniz iklimine göre daha az ya???l? (100-120 cm.) s?cakl?k, Karadeniz boyunun öteki kesimlerine göre gerek yaz?n ve gerekse k???n daha azd?r. 4. Karadeniz Ard? Bölgesi: Karadeniz iklim bölgesinin bu k?y? boyunun üç çe?idinin hemen güneyinde, ?ç Anadolu iklim bölgesine do?ru bir geçi? alan? ba?lar. Burada, bat?dan do?uya do?ru gidildikçe ve Karadeniz’in etkilerinden uzakla??ld?kça farkl? iklim yöreleri belirmi? bulunmakla beraber, “Karadeniz k?y? boyu” ile “?ç bölgeler” iklimleri aras?nda bir geçi? iklimleri ?eridi özelli?i gösterir: Ya??? maksimumu ilkbahar sonralar?na kaym??, yaz ortalar?nda kurakça bir süre belirmi?tir. 2. AKDEN?Z ?KL?M?: Y?ll?k ya??? yüksek ise de (yerine göre 80-120 cm), ?iddetli ve uzun yaz kuraklar? vard?r. S?cakl?k ?artlar?na ve yaz kurakl?klar?na göre birbirinden farkl? üç ana tip ay?rt etmek mümkündür: As?l Akdeniz iklimi, Akdeniz yak?n? da? iklimi ve Marmara iklimi. 1. As?l Akdeniz ?klimi: Yüksek yaz s?caklar? hüküm sürer. Bu s?caklar?n fazla olu?unun nedenlerinden biri, k?y? bölgesini çok yerde kuzeyden da?larla çevrili olmas? ve bu sebeple kuzey rüzgarlar?n? yeterince alamamas?d?r. K?? mevsimi Ege’den daha ?l?k geçer. Çok buharla?ma olur. Hava çok zaman aç?kt?r. Kar ya???? ve don olay? nadirdir. Uzun bir yaz kurakl??? vard?r. K??, geç ba?lar ve ?l?ml? geçer. Ya??? mevsimi k??t?r. Bol ya?murlar güz ortalar?nda ba?lar, ilkbahara kadar sürer. Bu iklimin alan?, Akdeniz boyunda olup çok yerde dar bir k?y? ?erididir. Baz? yerlerinde yer ?ekillerine ba?l? olarak geni?ler ve gerilere sokulur. Dar oldu?u yerlerin sebebi hemen k?y? yak?n?nda yüksek da?lar?n ba?lam??t?r. Bu iklimin bir bölümünden ba?ka bir ?ey olmayan ve ona çok benzeyen Ege bölgesinde ise, hemen hemen bütün “k?y? Ege” ad? ile an?lan bölgenin içerilere sokulmu? geni? ve pek uzun ovalar bölümünü içine al?r. 2. Akdeniz Yak?n? Da? ?klimi: Güney Anadolu k?y?lar? boyunca uzanan ve yüksekli?i k?y?dan itibaren yakla??k olarak, 800 m.ye yükselebilen ve bölündü?ü yeryüzü ?ekillerine göre yer yer daral?p geni?leyen k?y? boyunun yazlar? s?cak, k??lar? ?l?ml? as?l Akdeniz iklim bölgesinin kemen gerisinde dik yamaçl? yüksek da?lar uzan?r (yerine göre 2000 - 3000 m. ve daha yüksek). Bu da?lar ?ç Anadolu'nun 1000 - 1200 m. yüksekli?indeki düzlüklerine do?ru da ço?unca, dik yamaçlarla iner. ??te, bu iki çukur yer (Akdeniz k?y? boyu alçak bölgesi, iç Anadolu düzlükleri alan?) aras?ndaki yüksek da?l?k yerler, buralardan farkl? iklim özellikleri gösterirler. Bu da?lar, birçok yerlerinde Akdeniz'e dönük oldu?undan, ayn? etkiler alt?nda bulunur ve k???n bol ya??? al?rlar. Ancak bu ya???lar, daha ziyade, kar halinde olur. Kal?n kar örtüleri, y?l?n çok zaman?nda yerde kald??? gibi, yaz?n da eritilememi? olanlar? benek benek topra?? örter. Bu da?lar, Do?u Karadeniz Bölgesi d???nda, memleketimizin en bol ya???l? yarleridir. Yaz?n ise, fazla olmamakla beraber, k?y? boyunun uzun ve ?iddetli buharla?malar?n?n da oldu?u s?caklar? yerine, yine de az bile olsa, ya??? oldu?u görülür. Bu da?l?k yerlerde, yüksekli?in verdi?i bir özellikle, bunalt?c? yaz s?caklar? ve bu mevsimin kurakl??? hafiflemi?tir.. Bunun için bu da?lar, k?y? boyunda oturanlar?n yaz?n çok arad??? serin ve nemlice, ormanl?k yaylalar (Namrun yaylas?...) alan?d?r. Burada, yükseklik oran?na göre, k??lar da sert olmu?tur. Yine burada k?y? boyunun.makileri ve buralara uymu? kültür bitkileri yerine, çam ormanlar? ve yüksek çay?rlar yer tutmu?tur. Bu yüksek bölge, kurak ?ç Anadolu'dan tamamen farkl?d?r. ??te, Akdeniz boyunca uzanan, yer yer Ege Bölgesinde de görülen ve Akdeniz'in etkilerini alan, fakat yüksekli?i nedeniyle türlü yönlerden k?y? boyu ve alçak yerlerine iklimlerinden önemli farklar gösteren bu da?l?k alan iklimine Akdeniz yak?n? da? iklimi denilmi?tir. 3. Marmara ?klimi: Çok yönleriyle, Akdeniz iklimi karakterini, baz? özellikleriyle de Karadeniz iklim özelli?ini gösterir. Nispeten s?k de?i?en, hava durumlar? vard?r. Burada normal kar ya???lar? olur. Don olay? as?l Akdeniz iklimine göre daha s?kt?r. Yaz kurakl??? burada da varsa da nispeten hafiftir. Bu yönüyle her mevsimi ya???l? Karadeniz iklimini and?r?r. S?cakl?k daha az oldu?undan, buharla?ma da, as?l Akdeniz iklimine göre, çok ?iddetli de?ildir. Hava s?k s?k kapal? olur ve nispî nemlilik çokçad?r. Çok sis belirir III. ?Ç BÖLGE ?KL?MLER?: Esas özellikleri yar? kurak olmalar?d?r. Ya??? rejimi, Akdeniz’inkini and?r?rsa da, bol ya???lar ilkbahardad?r. Çok yerinde May?s en bol ya???l? ayd?r. Y?ll?k ya??? miktar? Akdeniz ikliminden çok daha azd?r. S?cakl?k bak?m?ndan olan özelliklerine ve yaz kurakl?klar?na göre, birbirinden türlü derecelerden farkl? 4 iklim tipini görmek mümkündür: As?l ?ç Anadolu iklimi, ?ç Bat? Anadolu iklimi, Göller Bölgesi iklimi ve Güneydo?u Anadolu iklimi. 1 - As?l ?ç Anadolu ?klimi: Buras? bir bozk?r iklimidir. Yazlar s?cak, k??lar so?uktur. Yaz aylar?nda, k?sa süreler içinde de olsa ya??? olur. Temmuz ve A?ustos kurak aylard?r. Bu iklim en belirgin özelli?ini Tuz gölü ve çevresinde bulur. Buradan kenarlara do?ru uzakla??ld?kça, ?ç Anadolu kurak iklim özelli?i hafifler. 2 -?ç Bat? Anadolu iklimi: Buras?, yakla??k olarak U?ak taraflar?ndan Kütahya ve Afyon'a kadar uzan?r. Da?l?k - tepelik ve yüksekli?i çok yerde 800 -1000 m. olan yar? iç bölgedir. Çok yeri Ege ve Marmara denizlerinden 100 - 200 km. uzakta olup, ara yerde yüksekçe da?lar da vard?r. Burada ya???lar, as?l Ege Bölgesine göre daha azd?r : Y?ll?k ya??? Afyon'da 444 mm., ?zmir'de 705 mm., donlu günler say?s? y?lda Afyon ve Kütahya'da 95 gün, ?zmir'de 8 gün, Marmara Bölgesi karma ikliminden de farkl?d?r. Y?ll?k ya??? Marmara Bölgesinin çok yerinde buradan fazlad?r: Marmara'da 600-650 mm., bu iç bölgede 450-550 mm. Marmara Bölgesinde donlu günler say?s? da bu iç bölgenin dörtte biri kadard?r. Bat? Anadolu'nun bu iç bölgesinin özellikle do?u taraflar? ve yüksek düzlükleri ?ç Anadolu iklimine yak?nl?k gösterir: ?ç Anadolu'nun çok yerinin ald??? y?ll?k ya??? tutar? 300-400 mm., ?ç Bat? Anadolu’nunki çok yerinde 460-550 mm.’dir. Donlu günler ?ç Anadolu'nun çok yerinde y?lda 100-125 gün iken, burada 90-95 gün, K?y? Ege bölgesinde sadece 5-10 gündür. Burada iç bölgelere özelli?ini veren s?cakl?k oynamalar? ve genel olarak karasal olma durumu vard?r.. 3 - Göller Bölgesi ?klimi: Buras?, Antalya k?y? bölgesinin kuzeyine dü?en bir iç bölgedir. Burada da? s?ralar? aras?na ovalar ve göl çanaklar? girmi?tir. Bunlar?n çok yerde yüksekli?i 950-1100 m.’dir. Buna göre, buradaki çukurluklar bile Antalya k?y? bölgesinden 600-700 m. yüksektir. Bu düzlükler ve göller aras?nda ise yükseklikleri 1500-2000 m. den çok da?lar uzan?r. ?çerisine büyük gölleri ve daha uzak çevrelerini alan Göller Bölgesi iklim bak?m?ndan hem yan?ndaki ?ç Bat? Anadolu iklimini and?r?r, hem de Akdeniz ikliminin etkisi alt?nda bulunur. Burada da Akdeniz k?y? bölgesindeki gibi k?? ya???lar? çok yer tutar. Hem de ?ç Anadolu ikliminin baz? özelliklerini gösterir: ?lkbahar ya???lar? da, hemen hemen k?? ya???lar? de?erine yak?nd?r. Yaz kurakl??? ise, Akdeniz iklimine göre biraz daha hafiftir. Göller bölgesi iklimi bunlar?n bir kar???m? ve ?ç Anadolu'ya bir geçi? alan?d?r. Ayr?ca burada donlu günler say?s?, ?ç Anadolu’dakilere bir dereceye kadar yak?n oldu?u halde, Akdeniz k?y? bölgelerinden son derece fazlad?r. Bir karasal olu? özelli?i ile ilgili bulunarak, Göller Bölgesinde, hemen 100 -120 km. güneyindeki k?y? bölümüne (Antalya çevresine göre) s?cakl?k oynamalar? daha çoktur. 4 - Güneydo?u Anadolu ?klimi: Burada yazlar çok s?cak (30 - 35°), k??lar ?ç Anadolu'ya göre daha az so?uktur. Y?l içinde, bölgenin önemli bir k?sm? Akdeniz'in nemli hava kütlelerinin etkisi alt?nda kal?r. Böylece Akdeniz etkileri buraya sokulmu? bulunur. Yaz kuraklar? belirgin ve süresi uzundur. Güneyindeki memleketimiz d??? çöl ikliminin etkisi alt?nda kalm??t?r. ?iddetli buharla?malarla çok su kayb? olur. Hava çok vakit aç?k olup nemlilik azd?r. Y?ll?k ya??? miktar? ?ç Anadolu'ya göre çoktur (450 - 700 mm.). Fakat s?cakl???n burada daha yüksek olmas? ve bundan da ?iddetli buharla?malar?n do?mas? nedeniyle bu miktar?na ra?men ?ç Anadolu'dan daha kurak bulu maktad?r. IV — DO?U ANADOLU ?KL?MLER?: Do?u Anadolu denizlerden uzak, deniz etkilerine kar?? yüksek da?larla çok yerinde kapal? bir bölge oldu?undan, çok karasal iklim özellikleri gösterir. Burada s?cakl?k oynamalar? çok ve ?iddetlidir. Kars yaylalar?nda k?? ile yaz ayl?k ortalamalar? aras?ndaki s?cakl?k oynamas? 25 - 30° dir. Bölge; karl? (karla örtülü gün say?s? yaylalarda 100 -120 gün), donlu günler fazla (bu yaylalarda 150 -180 gün), çok so?uk (k?? aylar?nda -10° ve daha so?uk günler say?s? çok, s?cakl???n çok dü?mesi halinde -20° den a?a?? dü?en s?cakl?klar fazla, baz? y?llarda -40° ve daha a?a?? ve k??lar pek uzundur (y?l?n yar?s? veya baz? yerlerde 7 - 8 ay k??). Do?u Anadolu çok geni?tir ve içinde birbirinden farkl? çe?itli bölümler ve bunlar?n ayr? iklimleri vard?r. Öyle ki, bahçe ziraat?n?n yap?labilmesi için gerekli do?al ?artlar?n bulunmad??? yerlerle (Erzurum - Kars yaylalar? gibi), bahçecili?i Ege Bölgesini and?racak kadar çe?itlilik ve zenginlik gösteren bölümleri (Elaz??, Malatya çevreleri...), Çukurova pamuk tarlalar?n? hat?rlatacak yerleri (I?d?r, Elaz??...) bulunan pek geni? bir bölgedir. Böyle bir bölgedeki türlü uzan??l? yüksek da?larla bunlar aras?ndaki geni? ovalar?n ve havzalar?n bulunu?u, bölgedeki do?al farkl?l?klar? do?urmu?tur. Bu çok geni? ve çe?itlilik gösteren bölgede, türlü derecelerden, birbirine göre farkl?l?klar gösteren ?u 4 bölüm ay?rt edilebilir: 1- Erzurum - Kars Yayla ?klimi: Kuzeyde yüksek düzlüklerin çok yer tuttu?u (1800 - 2000 m.) Erzurum - Kars yaylalar?. Özelli?i ?u : So?uk, sert ve uzun k??lar, don olay? çok ve uzun, karl?, yazlar? serin. Çok vakit taze otluk ve çay?rl?klar? çok. Bu arada, Yukar? Murat da?l?k - üzlük alanlar? da vard?r. Y?ll?k ya??? oldukça yeter derecede (500 - 550 mm.). Karaköse'nin güneyindeki çukur alanlarda ya??? daha az (350 - 450 mm.). K???n yeterince kar ya???l? ve donlu günler say?s? çok (160). S?cakl???n -40° den a?a?? dü?tü?ü zamanlar vard?r. As?l ya?murlu mevsim ilkbahar aylar?. Yaz ve güz aylar?nda da ya??? var. Bu çevrede bir Çukurova olarak I?d?r ovas? pek az ya???l?. 2 - Van Bölgesi ?klimi: Bu bölgenin göl ve yak?n çevresini içine alan çukur bölümlerinde ya??? az (350 - 450 mm.). Gölü çevreleyen yüksek da?larda ise bu miktar daha fazla. Bu çevre, Erzurum - Kars yaylalar?na göre daha ?l?ml? olup, k??lar daha k?sad?r. Her ay ya??? varsa da, Temmuz, A?ustos ve Eylül'de kurakça bir süre bulunmaktad?r. S?cakl?k oynamalar?n?n çokça oldu?u bu karasal iklimde y?l içinde donlu geçen günler de çoktur (133 gün). 3 - Yukar? F?rat - Orta ve A?a?? Murat Bölümü ?klimi: Yüksekli?i 1000 -1200 m. olan ovalar?n ve 1500 - 2000 m. lik da?lar?n bulundu?u bu bölge, Erzurum Kars bölgesine göre daha s?cak, Güneydo?u Anadolu'ya göre daha serindir. Bu ikisi aras?nda bir geçi? özelli?i gösterir. K??lar k?sa sürer, fakat sert geçer. Yazlar ise kurak ve s?cakt?r. K???n ya??? ço?unca kar ?eklindedir; Çok vakit kar ya?d?ktan k?sa bir süre sonra erimeye ba?lar. K?? ve ilkbahar kapal?, ya?murlu ve sislidir. Y?ll?k ya??? miktar? 400 - 450 mm. 4 - Hakkâri Da?l?k Bölgesi ?klimi: Yüksek da?l?k bir bölgedir. Bol ya??? al?r: Çok yerde 800 -1200 mm., yüksek yerlerde daha da fazla. Bu ya??? ço?unca kar ?eklinde olur. Ya???lar en çok güz ortalar?ndan k?? sonuna kadar ya?ar. Temmuz, A?ustos, Eylül kurakt?r. Yaz mevsimi ve Eylül s?cak geçer. Ancak da?l?k yerler ve yaylalar serindir. Bu bölge da?lar?nda Türkiye'nin en büyük buzullar? ve geni? yerler tutan kal?c? kar alanlar? vard?r.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal gösterime geğ Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)