?nsanlar?n ya?ayamad??? ortamlarda ya?ayan canl?lar


Canl? ya?am?n nerede ba?lay?p nerede bitti?ini bulmak san?r?m imkans?z. ?nsandan elli kat uzun ya?ayabilen Ginkgo Biloba(a?ac?) ilk olarak 1691 y?l?nda japonya’da bir manastr?n bahçesinde bulmu?. Ginkgo Biloba ortalama 1000 y?l ya??yor. Çin’de3500 ya?inda olanlar? varmi?.

Okyanusun dibinde, yerin yedi kat(mesela üçbin metre) alt?nda karanl?kta bas?nçl? ortamda, ya da kayalar?n en içinde ya?ayan canl?lar var. Bir nükleer santraldaki atom reaktörünün çekirde?indeki radyoaktif ortamda ya?ayabilenler var. ?iddetli asit, baz, tuz ortam?nda, yüksek s?cakl?ktaki gazlar?n, lavlar?n içinde, hatta tümüyle susuz ve g?das?z ortamda bile ya?ayabilen canl?lar bulunuyor.

Bize göre ya?anamaz derece a?iri fiziksel ko?ullarda ya?ayan genellikle tek hücreli canl?lara “Ekstremofil” deniyor.. Bunlar geli?meleri için bizim a??r? saydigimiz ko?ullara gerek duyuyor, bizim ya?adigimiz ko?ullarda genellikle ya?ayam?yorlar.(Burada a??r? terimi insan? merkez alan (antroposantrik) ya?am ko?ullar? de?erlendirmesine göredir.)

Ekstremofillerin çok büyük bir kismi Archaea'lardan olduklarindan bu iki terim birbiriyle kari?tirilabilir. Archaea'lar ana grubu alt?nda ?u s?n?flar bulunuyor. Crenarchaeota, Euryarchaeota, Halobacteria, Methanobacteria, Methanococci, Methanopyri, Archeoglobi, Thermoplasmata, Thermococci, Korarchaeota.. Ekstremofiller grubundan bazi di?er örnekler de ?unlar.

Alkalifiller: Soda gölleri gibi bazik ortami severler. Optimal geli?meleri 10 pH derecesinin üstünde olur. Bazik maddelerin pH dereceleri 7-11 arasinda degi?ir. Alkalifillerin bedenlerinin pH düzeyi "9" civarinda. Ancak içinde ya?adiklari ortamin pH derecesi daha yüksek olmalidir. Bedenlerini do?ru pH derecesinde tutmay? ba?armalar? vücutlar?ndan d??ar?ya gereken h?zda hidrojen iyonu(H4) pompalamalari sayesinde oluyor. .
Barofiller: Optimum ya?amlari okyanus dipleri gibi yüksek hidrostatik basinç altindadir.

Endolit’ler: Kayalarin içinde, mineral tozlarin gözenekleri arasinda ya?ayan ekstremofil(archaea, bakteri veya mantar) organizmalar. Yerin 3000m kadar altindaki kayalarin içinde ya?ayabildikleri bilinmekte, ancak bundan daha derinlerde de ya?ayabilmelerinin muhtemel oldugu dü?ünülüyor.
Asidofiller: Asitli ortam seviyorlar. Bunlar?n Optimum geli?mesi için ortamin pH derecesi 3 veya alti olmal?. Yani ?iddetli asitli ortamlarda ya??yorlar.
Halophile: A??r? tuzlu ortamlarda ya??yorlar. (en az 0.2 M tuza doygun eriyik).(?simleri grekçe "tuz seven" demek). En yaygin grubu bir archaea grubu olan "halobacteria" lar. ?ç denizlerdeki tuz göllerinde ya??yorlar.
Methanojen: "metan üreten" demek. Hidrojen ile karbon dioksitin reaksiyonundan metan gazi üreten mikroorganizmalar.(En basit hidrokarbon olan metan kimyasal formülü CH4 olan bir gaz).
Thermophile'ler: 60°C kadar sicakliklarda ya?ayan genellikle archaea tipi organizmalar. ,
Hipertermofil'ler: A?iri yüksek sicakliklarda ya??yorlar (60°C - 113°C gibi)
Oligotrof’lar: G?da k?tl??? olan yerlerde optimal geli?me gösteriyorlar.
Psychrophile'ler: 15°C ve alti sicakliklarda ya??yorlar.
Toxitolerant: Örnegin "benzen" gibi kimyevi maddelerin yogun bulundugu zehirli ortamlarda, ya da nükleer reaktörün çekirdegindeki so?utma suyunda ya?ayabiliyorlar. Örnegin “Deinococcus radiodurans”. Bu arkada? insan? bir hafta içinde kesin öldüren “”1000rad”” radyasyonun bin kat? (bir milyon rad) radyasyonda ya?amay? sürdürebiliyor. 3 milyon rad alt?nda bile ya?ayanlar? var. Bu süper bakterinin ak?llara durgunluk veren radyasyon bombard?man?ndan sa? ç?kabilme nedeni DNA’lar?n? tamir edebilme yetene?inden kaynaklan?yor. Bütün organizmalar DNA’lar?n? iyi kötü tamir edebiliyor. Meydana gelen iki üç kopu?u ayn? anda onarabilmesi s?k kar??lanan bir durum. Ama Radidurans ayn? anda 500 kopu?u bile tamir edebiliyor.

Xerotolerant: Suyun hemen hemen olmadigi ortamlarda ya?ayabilen "susuzluga dayanikli" organizmalara deniyor(örn: endolith'ler ve halophile'ler).

Bazi ekstremofiller birkaç gruba birden dü?ebilir. Ekstremofil olmayan organizmalara mezofil deniyor. ?nsanlara zararli (patojen) mikroorganizmalarin çogunlugu mezofil.

Hamamböce?ini hangi gruptan saymak gerekir bilmiyorum. Hamam? biz türkler icat etmi?iz ama bu böcek de do?an?n belki de en büyük icatlardan biri.

Hamam böceklerinin çok üstün özellikleri varm??;
1. Dinozorlar devri öncesinden bu yana gezegenimizde bulunan nadir yaratiklardanm??. Ya?ama azmi ve becerisi çok yüksek.
2. Çok yüksek radyoaktivite ortaminda bir reaktörün çekirdeginin içinde bile ya?ayabiliyor.
3. Uzaydan yeryüzüne atsaniz dü?tügünde kalkip yürüyerek gidebilecek tek yaratik.
4. Bedeni darbelere mukavim. Insan bedeninin ayni dayanikliliga sahip olabilmesi için derisinin en az 40mm çelik zirhla kapli olmasi gerekirmi?.
5. Hiç beslenmeden yemeden ve içmeden 6 ay ya?ayabiliyor. Onu bir kibrit kutusuna hapsederseniz kartonun liflerinden beslenerek 6 ay kadar ya?ayabiliyor. **Akl?n?za gelen hemen her?eyi yiyip kendine g?da yapabiliyor. ?nsanlar?n yiyebildi?i her?eye ilave olarak ka??t, odun, deri, sigara izmariti, di? macunu, zamk, kahve telvesi, sabun, bok, kuma?, ayakkab?, boya, duvardaki duvar ka??d?n?n arkas?ndaki yap??kan, insan saç?, insan t?rna?? dahil bedenin her dokusu(özellikle ceset iken)
6. 4000 kadar türünün boyu birkaç milim olan?ndan 9cm boy 18cm kanat geni?li?ine 50 gram a??rl???nda ku? gibi olan?na kadar bulunan kendi ba??na bir hayvanlar alemidir bu yarat?k. En me?hurlar? sar???n(alman) ve amerikan tipleridir. En modern evlerin içine s?zma ve orada sürekli ya?ayabilme ba?ar?s?n? gösteren belki de tek yarat?kt?r. Bunlar?n Madagaskar’da bacaklar? dikenli ve h?sss diye h?slayan tipleri varm??.
7. Genellikle ???ktan korktuklar? san?l?yor. Oysa tam tersine ????a(gece ???kl? bir eve) yönelirler. Ancak karanl?kta avlanmay? severler ve ???kta bir yarat?k(insan) gördüklerinde kendilerini avlayabilecekleri korkusundan dolay? h?zla kaçarlar. ?nsan e?er o h?zla ko?abilseydi h?z? jet uça??n? geçerdi. E?er gece kalk?p ????? açt???n?zda bunlardan bir tanesini kaçarken gördünüzse bilmelisiniz ki en az 100 tanesi size görünmemeyi ba?arm??t?r.
8. Di?isi bir kere döllendi?inde bir daha döllenmeden ömrünün sonuna kadar 8 defa yumurtlayabilir. Bir yumurta kesesinden 50 100, ömrü boyunca 500 yavru üretebiliyor. Havas?z ortamda 1 saat, kafas? kopmu? olarak bir hafta, hiç yemeden de aylarca ya?ayabilir. Kalbinin at???n? yava?latabilme yetene?i var. Bir nükleer reaktörün çekirde?ine girebilir. Büyük bir nükleer radyasyonun ard?ndan da hayatta kalabilece?i bilinen tek yarat?kt?r.

Yard?m?m dokunduysa ne mutlu bana