Küresel Is?nma Nedir ?

?nsanlar taraf?ndan atmosfere sal?nan gazlar?n sera etkisi yaratmas? sonucunda dünya yüzeyinde s?cakl???n artmas?na küresel ?s?nma deniyor.Daha ayr?nt?l? aç?klamak gerekirse dünyan?n yüzeyi güne? ???nlar? taraf?ndan ?s?t?l?yor.

Dünya bu ???nlar? tekrar atmosfere yans?t?yor ama baz? ???nlar su buhar?, karbondioksit ve metan gaz?n?n dünyan?n üzerinde olu?turdu?u do?al bir örtü taraf?ndan tutuluyor. Bu da yeryüzünün yeterince s?cak kalmas?n? sa?l?yor.Ama son dönemlerde fosil yak?tlar?n yak?lmas?, ormans?zla?ma, h?zl? nüfus art??? ve toplumlardaki tüketim e?iliminin artmas? gibi nedenlerle karbondioksit, metan ve diazot monoksit gazlar?n atmosferdeki y???lmas? art?? gösterdi.Bilimadamlar?na göre i?te bu art?? küresel ?s?nmaya neden oluyor. 1860’tan günümüze kadar tutulan kay?tlar, ortalama küresel s?cakl???n 0.5 ila 0.8 derece kadar art???n? gösteriyor.

Bilimadamlar? son 50 y?ldaki s?cakl?k art???n?n insan hayat? üzerinde farkedilebilir etkileri oldu?u görü?ünde.

Üstelik art?k geri dönü?ü olmayan bir noktaya yakla??l?yor.
Hiçbir önlem al?nmazsa bu yüzy?l sonunda küresel s?cakl???n ortalama 2 derece artaca?? tahmin ediliyor.

2007’nin de dünya genelinde kay?tlar?n tutulmaya ba?land??? son 150 y?ll?k dönem içinde en s?cak y?l olabilece?i öngörüsü var.



Peki bu s?cakl?k art??? yani küresel ?s?nma nelere yol aç?yor, hayat?m?z? nas?l etkiliyor?


Dünya iklim sisteminde de?i?ikliklere neden olan küresel ?s?nman?n etkileri en yüksek zirvelerden, okyanus derinliklerine, ekvatordan kutuplara kadar dünyan?n her yerinde hissediliyor.

Kutuplardaki buzullar eriyor, deniz suyu seviyesi yükseliyor ve k?y? kesimlerde toprak kay?plar? art?yor.Örne?in 1960’lar?n sonlar?ndan bu yana Kuzey Yar?küre’de kar örtüsünde yüzde 10’luk bir azalma oldu. 20’inci yüzy?l boyunca deniz seviyelerinde de 10-25 cm aras?nda bir art?? oldu?u saptand?.

Küresel ?s?nmaya ba?l? olarak dünyan?n baz? bölgelerinde kas?rgalar, seller ve ta?k?nlar?n ?iddeti ve s?kl??? artarken baz? bölgelerde uzun süreli, ?iddetli kurakl?klar ve çölle?me etkili oluyor.

K???n s?cakl?klar art?yor, ilk bahar erken geliyor, sonbahar gecikiyor, hayvanlar?n göç dönemleri de?i?iyor. Yani iklimler de?i?iyor.

??te bu de?i?ikliklere dayanamayan bitki ve hayvan türleri de ya azal?yor ya da tamamen yok oluyor.

Küresel ?s?nma insan sa?l?n? da do?rudan etkiliyor
Bilimadamlar?, iklim de?i?ikliklerinin kalp, solunum yolu, bula??c?, alerjik ve baz? di?er hastal?klar? tetikleyebilece?i görü?ünde.


Neler Yap?labilir ?


Pek çok ülke, çevreye son derece zararl? olmas?na kar??n, özellikle kömür gibi fosil yak?tlar? kullanmaktad?r.Kyoto protokolü sera gaz? emisyonlar?n? azaltmalar? için OECD ülkelerine ça?r?da bulunmaktad?r. Kyoto'da 2008-12 y?llar? aras?nda toplam sera gaz? emisyonlar?n?n 1990 y?l? seviyesinin %5.4 alt?na çekilmesi hedeflenmi?tir. ürünleri seçin.WF, dünya çap?nda yürüttü?ü Powerswitch! kampanyas?yla, hükümetler ve i? dünyas?n? WF, dünya çap?nda yürüttü?ü Powerswitch! kampanyas?yla, hükümetler ve i? dünyas?n? yenilenebilir enerji kaynaklar?n?n kullan?m? konusunda sorumluluk almaya davet ediyor. Kampanya kapsam?nda, kömür, petrol, do?al gaz gibi fosil yak?tlar ve nükleer enerji yerine su, jeotermal, biyokütle ve güne? enerjisinin kullan?lmas? te?vik ediliyor.

Ulusal enerji stratejileri en az 30 y?ll?k bir süreyi öngörür ?ekilde haz?rlanmal?d?r. Di?er enerji kaynaklar?n?n geli?tirilmesine ve güvenli kullan?m?na yönelik politikalar belirlenilmelidir. Ulusal enerji politikas?n?n olu?umuna sivil toplum kurulu?lar?n?n ve yerel halk?n kat?lmas? sa?lanmal?d?r.

Çevresel Etki De?erlendirmesi yap?lmak ko?uluyla, yerel ölçekte rüzgar ve güne? gibi alternatif enerji kaynaklar?ndan yararlan?lmal?d?r.

Tar?m, amonyak ve metan gibi de?i?ik emisyonlar?n atmosfere kar??mas?na neden olmaktad?r. Avrupa amonyak emisyonunun %90'? çiftlik hayvanlar? ve kimyasal gübrelerden kaynaklanmaktad?r. Kimyasal gübre kullan?m?, bir sera gaz? olan azotdioksit emisyonunu da art?r?r. Azot ve fosfor içeren gübrelerin kullan?m? azalt?lmal?d?r.

Biz neler yapabiliriz?
Enerji dostu ampuller kullan?lmal?.
Televizyonlar bekleme konumunda b?rak?lmamal?.
Do?ru ???kland?rma kullan?lmal?.
Klima yerine vantilatör kullan?lmal?.
Evler ?s? kayb?na kar?? yal?t?lmal?.
E?yalar, radyatörleri kapatmayacak ?ekilde yerle?tirilmeli.

Su kaynaklar?n?n k?tl??? da bir ba?ka önemli sorun. Ancak, al?nabilecek önlemler de yok de?il.
Di? f?rçalama, bula??k y?kama, tra? esnas?nda musluk aç?k b?rak?lmamal?.
Daha az su tüketen yeni teknoloji klozetler kullan?lmal?.
Klozetlere as?lan temizleme maddeleri kullan?lmamal?.
Çama??r suyu tüketimi en aza indirilmeli.
Akan tesisatlar onar?lmal?.
Hortumla sulama ve y?kama yap?lmamal?.
Suyu, kireç ve bakterilerden ar?nd?ran filtreler kullan?lmal?.

Çevre örgütleri, tüketicileri ula??m sektörü konusunda da uyar?yor.
Bu sektör, yenilenemeyen enerji kaynaklar?n?n ba? tüketicisi ve sektörde kullan?lan gazlar?n emisyonlar?, hava kirlili?ine, iklim de?i?ikliklerine neden oluyor.
Toplu ta??ma araçlar? tercih edilmeli.
K?sa mesafelere arabayla gitmek yerine, yürümeli.
Kur?unsuz benzin tüketen araçlar tercih edilmeli.
Arac?n ta??ma kapasitesi a??lmamal?.
Uzun duraklamalarda arac?n konta?? kapat?lmal?.

Çevre örgütleri, tüketicilere geri dönü?ümü bir ya?am tarz? olarak benimsemelerini, al??veri? s?ras?nda a??r? tüketimden kaçmalar?n? ö?ütlüyor.
Tüketicilerin özenli davranmas? gereken en önemli konular?n ba??ndaysa ambalaj tüketimi geliyor. Zira plastik ambalajlar?n do?ada kaybolma süresi bin y?l? buluyor.
Tüketiciler, uzun ömürlü ürünlere yönelmeli.
Geri dönü?türülemeyen ambalajlarda sat?lan ürünler al?nmamal?.
Ba?ta PVC olmak üzere, plastik ambalajlardan kaç?nmal?.
?i?e ve kavanoz gibi cam ürünler tercih edilmeli.
Plastik po?et ve yiyecek kaplar? gibi ürünler yeniden kullan?lmal?.
Al??veri?lerde plastik po?et kullan?lmamal?.
Cam malzemeler, organik çöplerle birlikte at?lmamal?.

Gündelik hayat?n ayr?lmaz bir parças? haline gelen bilgisayarlar?n yaratt??? kirlilik de az?msanacak gibi de?il.
Elektrik tüketimi daha dü?ük modeller al?nmal?.
Yaz?c?dan ka??t ç?kt?s? al?nmas? asgariye indirilmeli.
Bilgisayarlar bekleme konumunda b?rak?lmamal?.
Kullan?lmayan bilgisayarlar at?lmamal?.


Devlet Olarak küresel ?s?nmaya kar?? yap?labilecekler :

Öncelikle Türkiye'nin gerçekçi bir sera gaz? de?erlerini belirlemek
Hidrolik enerjiden en fazla yararlanmak.
Rüzgar enerjisi, güne? enerjisi, jeotermal enerji ve di?er yenilenebilir enerji kaynaklar?n? te?vik etmek.
Bo? arazileri a?açland?rmak.
Orman yang?nlar?n? kontrol etmek.
Termik santrallerde, iyi yakma metotlar?n? geli?tirmek ve kaliteli yak?t kullanmak.
Is?nma amaçl? yak?tlar? kontrol etmek.
Halk? bilinçlendirmek.
Tar?m politikas?n? gözden geçirmek.
Turizm planlamas?n? yeniden yapmak.
Yerel Yönetimlerin küresel ?s?nmaya kar?? yapabilecekleri :

?klim de?i?iminin etkilerini çocuklar?m?z ve onlar?n çocuklar? daha çok ya?ayacaklar. Bu nedenle, okullarda iklim de?i?imi konusunda e?itici programlar düzenlemek.
Enerji ve su tasarrufunu projelendirerek uygulamaya sokmak.
Yeni su kaynaklar? ve yenilenebilir enerji kaynaklar? bulmak.
Sera gazlar?n? azaltacak önlemleri ve denetimleri art?rmak.
Altyap? ve yerle?im planlamalar?nda iklim de?i?imi etkilerini göz önüne almak.
Büyük ?ehirlere göçü cazip halden ç?kartmak, geri göçü özendirmek.
Birey Olarak küresel ?s?nmaya kar?? yapabileceklerimiz :
Evde en çok kullan?lan 5 ampülü en az enerji tüketen cinslerle de?i?tirmek. 2.5 milyon evde yap?lan bu uygulama ile 1 y?lda 800.000 arac?n atmosfere verdi?i sera gaz?na e?de?er tasarruf yapm?? oluyoruz. Ayn? zamanda elektrik faturam?z da dü?ük gelecektir.
Evlerdeki 2. televizyonlar? teke indirmeliyiz. Klimalar?n filtrelerini 3 ayda bir de?i?tirmeliyiz. Kirlenen filtreler hava ak???n? yava?lataca??ndan cihaz daha fazla enerji harcayacakt?r.
??yerinize veya evinize alaca??n?z yeni ekipmanlar?n mutlaka enerji tasarrufu fazla olanlar?n? tercih edin.
Su kullan?m?ndaki savurganl?k, hem enerji tüketimini, hem de su tüketimini art?rmaktad?r. Örne?in, di? temizli?inde ve tra? olurken musluklar mutlaka kapat?lmal?d?r.
Tuvaletlerin sifonlar?, s?z?nt?lara kar?? gözden geçirilmelidir.
Ekili hobi bahçenizi mutlaka küçültün. Sulama gerektirmeyen alanlar? büyütün. Az sulama gerektiren bitkiler dikin.
Arac?n?z? hortumla de?il de kova su ile y?kay?n.
Evinizde ve i?yerinizde, kullanmad???n?z zamanlarda, TV, radyo, bilgisayar gibi elektronik cihazlar?n fi?lerini çekin.
Yaz aylar?nda evinizin güne? alan penceresine beyaz perde tak?n ve gün boyu kapal? tutun.
A?aç dikin. Her a?aç atmosferden önemli ölçüde sera gaz? (CO2) emer.
Yak?n mesafelere yürüyün. Uzun mesafeler için metro ve tramvay? tercih edin.
Tüketimi azalt?n.
Arac?n?z? dü?ük h?zda kullan?n. "Para sizin olabilir ama dünya hepimizin."

?n?allah yard?mc? olmu?umdur