.gif)
|
|
10-01-2007, 09:53 AM
| #1 (permalink) |
| ||_...:::PaTRoN:::..._||   -S!¥aH !NC!- Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: May 2006 Nerden: +*+Kayboldum+*+ Yaş: 17 Mesajlar: 1.183
Rep Gücü: 18
Rep Puanı: 18
Rep Derecesi:   |  Metafizigin Aslı Karakterler? Dini bak?? aç?s?, temelde duygusal düzeyde bir ögenin varl???n? gerektirirken, metafizik bak?? aç?s? salt entelektüeldir. Fakat, bu tesbitin, bizim için çok aç?k bir anlam? olmakla birlikte -?ayet ba?ka tesbitin, bizim için çok aç?k bir anlam? olmakla birlikte- ?ayet ba?ka tesbitler yapmaya özen göstermemi? olsayd?k- ço?una, Bat?l?lar için biraz yabanc? olan bu son bak?? aç?s?n? yetersiz olarak karakterize ediyor gibi gelebilirdi. Bilim ve felsefenin Bat?'daki varolu? biçimleriyle entellektüel olduklar? ?eklinde savlar vard?r. Ancak, bizim bu savlar? hiç de tutarl? bulmam?z?n ve tüm bu türden yorumlarla metafizik aras?nda en derin türden bir farkl?l?k oldu?unu savunmam?z?n nedeni, bizim dü?ündü?ümüz anlamda saf entellektüelli?in, bu terimden s?radan ve az çok mu?lak biçimde anla??landan ba?ka bir ?ey olmas?d?r. Öncelikle belirtmemiz gerekiyor ki, "metafizik" terimini kullan?rken, onun biraz ku?kulu olan tarihsel kökenine -bu hususta, onun Aristo'nun yap?tlar?nda "fizikten sonra gelen" anlam?nda kullan?lm?? oldu?u biçiminde ve bize pek do?ru gibi gelmeyen bir sav öne sürülmektedir- pek önem vermiyoruz. Baz?lar?n?n ?u ya da bu devirde, bu sözcü?e yapm?? olduklar? ve az çok suistimal içeren yak??t?rmalarla fazla u?ara?acak de?iliz. Bunlar hiç de bu terimi kullanmaktan vazgeçmemiz için yeterli nedenler de?ildir. Zira bu haliyle, hiç de?ilse bat?l? dillerden al?nt?lanacak olan herhangi bir terimden çok daha kullan??l?d?r. Bu terimin en do?al anlam? "fizi?in ötesinde olan"d?r. Burada "fizik" teriminden, eskilerin anlad??? gibi do?a bilimlerinin tümü anla??lmal?d?r, yoksa modernlerin anlad??? gibi bu bilimlerden yaln?zca bir teki de?il. Dolay?s?yla, metafizik terimini bu yorumuyla al?yoruz ve ilk ve son olarak belirtelim ki, bu terimi kullanmam?z?n nedeni sadece yukar?da belirtmi? oldu?umuz nedendir. Kesin zorunluluk olmad?kça yeni türetilen sözcüklere ba?vurman?n daima s?k?c? bir ?ey oldu?u kanaatindeyiz. ?imdi, böyle kavran?lan metafizi?in, temelde bu sözcü?ün anlam?na uygun dü?ecek biçimde küllinin ya da külli düzeydeki ilkelerin bilgisi oldu?unu söyleyece?iz. Ancak, bununla metafizi?in gerçek bir tan?m?n? yapmak istemiyoruz. Zira bu, ongun karakterlerinden ba?ta geleni olarak gördü?ümüz küllili?inden dolay? imkans?zd?r. Asl?nda, ancak s?n?rl? olan bir?ey tan?mlanabilir. Metafizik ise tersine, kesinlikle s?n?rs?zd?r; dolay?s?yla bu durum da, bizim metafizik kavram?n? az ya da çok dar bir ifadenin içine hapsetmemize izin vermez. Onun ne denli kesin bir tan?m? yap?lmaya u?ra??l?rsa, asl?nda o denli eksik bir tan?m? yap?lm?? olur. Bizim metafizik için bilim (science) de?il de bilgi (connaisance) terimini kullanmaktaki amac?m?z, metafizik ile -cüz'i ?eylerin ?u ya da bu belirli yönünü konu olarak alan- çe?itli bilimler aras?ndaki derin ayr?m? vurgulamakt?r. Burada, temelde külli ile cüz'i aras?ndaki ayr?l?kta, bir z?tl?k ?eklinde kavran?lmamas? gereken ayr?l?k söz konusudur. Zira bu iki terim aras?nda hiçbir ortak ölçü, olas? bir simetri ya da koordinasyon ili?kisi yoktur. dolay?s?yla metafizik ile bilimler aras?nda alanlar? birbirinden derinlemesine ayr? oldu?u için hiçbir z?tla?ma ve çat??ma söz konusu olmaz. Din için de bu tamamen böyledir. bununla birlikte, söz konusu ayr?m?n konular?n kendileri ile ili?kili olmay?p onlara bak?? aç?m?zla ili?kili oldu?unu iyi anlamak gerekir. Hindu doktrinin çe?itli dallar?n?n aralar?ndaki ili?kinin kavran?lmas?n?n gerektirdi?i tarza ili?kin özellikle ifade edeceklerimiz aç?s?ndan oldukça önemlidir. Bir ve ayn? konunun çe?itli bilimlerce çe?itli tarzlarda öncelenebilece?i kolayca anla??labilecek bir husustur. Yine cüz'i tarzda de?erlendirilemeyecek olan ?ey gibi, birtak?m cüz'i ve özel bak?? aç?lar?ndan de?erlendirdi?imiz her ?ey de, iyi bir uyarlama (transposition) ile, hiç de özel bir bak?? aç?s? olmayan külli bak?? aç?s?ndan de?erlendirilebilir. Bu ?ekilde, metafizi?in alan?n?n her?eyi içerdi?i söylenebilir, bu da onun -olmas? gerekti?i gibi- gerçekten külli olmas? için gereklidir. Böyle olmakla birlikte de?i?ik bilimlerin özgül alanlar? metafizi?in alan?ndan ayr?d?r, zira metafizik özel bilimlerle ayn? zeminde bulunmad???ndan, hiçbir ölçüde onlarla benze?ik de?ildir. Öyle ki, vard?klar? sonuçlar aras?nda asla bir k?yaslama yap?lamaz. Di?er yandan metafizi?in alan? "burada neyin söz konusu oldu?undan hiç haberleri dahi olmayan filozoflar?n zannettikleri gibi" hiçbir biçimde çe?itli bilimlerin -geli?melerindeki az ya da çok eksiklikler nedeniyle- henüz kavrayamad??? bir alan? da içermez. O, mahiyeti itibariyle, bu bilimlerin sahalar?ndan kaçan ve onlar?n ula?abilecekleri alanlar? engincesine a?an bir aland?r. Tüm bilimlerin alanlar? daima, çe?itli tarzlarda deney konusu olan alanlard?r. Oysa metafizi?in alan? -fizi?in ötesinde ve dolay?s?yla deneyimin de ötesinde olmas? nedeniyle-, hiçbir deneyi mümkün olmayan? içeren bir aland?r. Ayr?ca, her özel bilimin alan?, ?ayet mümkün olabilip de s?n?rs?zca büyüyebilse dahi metafizi?in alan? ile hiçbir biçimde en ufak bir temas noktas?na bile ula?amaz. Bunlardan do?rudan do?ruya ç?kan sonuç, metafizi?in nesnesinden söz edildi?inde ?u ya da bu bilimin özel ara?t?rma nesnesine az çok benzer olan herhangi bir ?eyin dü?ünülmemesinin gerekti?idir. Ayn? zamanda bunun, daima kesinlikle ayn? olan hiçbir ölçüde de?i?ime, zaman?n ve mekan?n etkilerine tabi olmayan bir nesne olmas? gerekir. Mümkin, ar?zi, de?i?ken, asl?nda zorunlu olarak cüz'i alanla ili?kili olan ?eylerdir. Hatta bunlar, cüz'i ?eyleri ko?ulland?ran karakterlerdir ya da daha kesin bir ifadeyle, e?yan?n çe?itli razlar?yla cüz'i görünümleridir. Dolay?s?yla, metafizik söz konusu oldu?unda, zaman ve mekana göre de?i?ebilecek olan sadece konunun konulu? tarz?d?r. Yani metafizi?e büründürülen az ya da çok zahiri ve çe?itli görü?lere uyarlanm?? olan biçimlerdir. Yine, ku?kusuz insanlar?n -ya da insanlar?n ço?unlu?unun- gerçek metafizi?e ili?kin bilgisizlik ya da bilgili olma durumlar?d?r. Oysa asl?nda, gerçek metafizik daima kendi kendisiyle tamamen özde? olarak kal?r. Zira onun nesnesi asl?nda "bir"dir (tek'tir) ya da Hindular?n dedikleri gibi, "ikiliksizlik"tir (sans dualite). Ve bu nesne, daima -"do?an?n ötesinde" olmas? nedeniyle- de?i?menin de ötesindedir. Araplar?n Tevhid ö?retisi tekdir" ("La doctrine de l'Unite' est unique) derken, ifade etmek istedikleri de budur. Bu söylediklerimize metafizikte hiçbir yeni bilginin mümkün olmad??? da ekleyebiliriz. Zira, hiçbir özel ve zahiri ara?t?rmaya tabi olmayan bir bilgi tarz? söz konusu oldu?unda, bilinebilecek olan her ?ey, ancak her ça?da daima birtak?m ki?ilerce bilinmi? olan ?eylerdir. Metafizi?e ili?kin geleneksel doktrinlerin derinlemesine incelenmesinden ç?kan sonuç da gerçekten budur. Ayr?ca, evrim ve ilerleme mefhumlar?n?n biyoloji ve sosyolojide göreli bir de?er ta??d?klar? kabul edilse bile -ki bu, kan?tlanm?? olmaktan çok uzakt?r- bu mefhumlar, 18. yüzy?l?n sonuna dek Bat?l?lar'a da oldu?u gibi -ki Bat?l?lar bugün bunlar?n insan zihninin temel ögeleri oldu?una inanmaktad?rlar- Do?ulular'a tamamen yabanc?d?r. Bu durumun, "tarihsel yöntem"in metafizik düzeyde olana uygulamaya yönelik tüm giri?imleri kesin olarak mahkum etti?ini iyice vurgulayal?m. Gerçekte, metafizik bak?? aç?s?, tarihi bak?? aç?s?na -ya da sözde öyle olana- kökten z?tt?r ve bu z?tl?kta sadece bir yöntem sorununu de?il, ayn? zamanda ve özellikle, daha da ciddi olarak gerçek bir ilke sorununu görmek gerekir. Zira metafizik bak?? aç?s? gerçekten de?i?mezli?i aç?s?ndan evrim ve geli?me mefhumlar?n?n inkar?d?r. Yine metafizi?in ancak metafizik olarak incelenebilece?i söylenilebilir. Burada, bu ba?lamda yeri olmayan ve -külli düzeyde ve dolay?s?yla gerçekten cüz'i 'nin ötesinde olmas? nedeniyle kaç?n?lmaz olarak cüz'i etkinlikleri a?an- metafizik doktrine uygulanamayacak olan cüz'i etkiler gibi imkanlar? hesaba katmaya gerek yoktur. Zaman ve mekan durumlar? bile tekrar vurguluyoruz, ancak zahiri ifade üzerinde etkili olabilirler, yoksa hiçbir biçimde doktrinin esas? üzerinde etkili olamazlar. Nihayet, metafizikte, görelinin ve mümkinin alan?ndaki gibi az ya da çok de?i?ken "inanç"lar ya da "görü?"ler söz konusu de?ildir. Zira sürekli ve de?i?mez kesinlik sözkonusudur. Asl?nda, bundan dolay?s?d?r ki, metafizik hiçbir biçimde bilimlerdeki görelili?e kat?lmaz. O, mutlak kesinli?i asli karakter olarak içermek zorundad?r. Bu özellikle ara?t?rma nesnesi bak?m?ndan olmakla birlikte, yöntemi bak?m?ndan da böyledir. Böyle olmad???nda, yöntem diyece?imiz bu ?ey ara?t?rma nesnesine uygun dü?mez. Dolay?s?yla metafizik kesinlik ta??mayan tüm kavray??lar? zorunlu olarak d??lar. Buradan da, bizatihi metafizik gerçekliklerin hiç bir biçimde tart???lmaz olduklar? ortaya ç?kar. Sonra ?ayet kimi kez tart??ma ve z?tla?ma ç?k?yorsa, bunun kesinlikle bu hakikatlerin eksik bir sunulu?undan ya da yetersiz bir kavran?l???ndan ba?ka bir nedeni olamaz. Zaten, bu konudaki her aç?klama kaç?n?lmaz olarak eksik kalacakt?r. Zira metafizik ma'kûller, külli mahiyetleri nedeniyle hiçbir zaman tamamen ifade, hatta tamamen tahayyül bile edilemez. Özlerinde, ancak saf ve "biçimi olmayan" zeka taraf?ndan kavranabilir. Mümkün tüm biçimleri geni? ölçüde -dilin onlar? daima s?n?rlayan ve do?alar?n? bozan ifadelerini de özellikle- a?arlar. Bu ifadeler, bütün simgeler gibi, ancak kendisinde ifade edilemez olarak klan? kavramakta hareket noktas?, deyim yerindeyse, "dayanak" i?levi görür. Bunu ise herkes kendi kapasitesine göre kavramak ve yine kapasitesi ölçüsünde, biçimsel ve s?n?rl? ifadenin kaç?n?lmaz eksikli?ini tamamlamak durumundad?r. Ayr?ca Avrupa dilleri gibi özellikle modern -ve dolay?s?yla metafizik hakikatleri ifade etmeye o denli elveri?siz- olan dillerde, bu ifadelerin azami eksiklik içerecek olduklar? da aç?kt?r. Tercüme ve uyarlama güçlüklerine ili?kin olarak daha önce belirtmi? oldu?umuz gibi metafizik daima, özü aç?s?ndan, bir ifade edilemezlik pay? ta??r. Bu külli nizama ait bilgi, cüz'i ?eylere ili?kin bilgiyi ko?ulland?ran ?eyler ile özne-nesne ay?r?m?n?n genel ve temel tipini olu?turdu?u ayr?l?klar? tamamen ötesinde olmak durumundad?r. Yine, bu metafizi?in nesnesinin ba?ka herhangi bir bilgi türünün özel ara?t?rma nesnesiyle hiçbir biçimde k?yaslanabilir olmad???n? ve hatta onun sadece k?yasi anlamda -o da adland?rmak gereksinimi nedeniyle- nesne olarak adland?r?labilece?ini gösterir. Ayn? ?ekilde, metafizik bilginin vas?tas?ndan söz edilebilecek olursa, o vas?ta -özne ile nesnenin ittisal etmi? oldu?u- bilginin kendisidir. Bu demektir ki, deyim yerindeyse, bu vas?ta hiçbir biçimde bireysel insan gibi istidlali (discursive) bir ?ey de?ildir. Belirtmi? oldu?umuz gibi, cüz'inin ötesinde ve sonuç olarak, rasyonelin ötesinde olan, hiçbir biçimde ak?l d??? (irrationnel) olmayan bir düzey söz konusudur. Metafizik akla ayk?r? olmaaz, fakat -burada onun alan ve s?n?r?n? a?an, hakikatlerin zahiri ifadelerin de i?in içine girmesiyle, ancak tamamen ikincil bir rol oynayabilen- akl?n üstündedir. Metafizik hakikatler ancak cüz'i düzeyin ötesinde bir düzeydeki meleke ile kavran?labilir. Bu kavrama i?leminin do?rudan olu?u (dolays?zl???) onun sezgisel (intuitive) olarak nitelendirilmesini mümkün k?lar. Ancak tabii ki bunun, baz? ça?da? filozoflar?n sezgi (intuition) olarak adland?rd?klar? ve akl?n -üstünde de?il de- alt?nda olan, salt duyusal (sensitive) ve dirimsel meleke ile hiçbir ortak yan? olmad???n? eklemek ko?uluyla. Dolay?s?yla, buradaki melekenin modern felsefenin -onu anlayamad??? için- varl???n? inkar etti?i ya da en az?ndan habersiz göründü?ü entellektüel sezgi oldu?unu belirtmek gerekir. Ona, yine Aristo ve onun skolastik izleyicilerine uyarak -ki, Aristo'ya göre4 ak?l, asl?nda ilkelerin bilgisine dolays?z olarak sahip oland?r-, saf ak?l da denilebilir. Aristo, özellikle "akl?n bilimden-yani, sonuçta, bilimi olu?turan ak?ldan- daha hakikat oldu?unu" fakat, "ak?ldan (intellect) daha hakikat olan herhangi bir ?eyin de bulunmad???n? -zira onun, i?leminin dolays?z olmas? ve nesnesinden hiçbir biçimde ayr? olmamakla hakikat ile bir olmas? nedeniyle zorunlu olarak yan?lmaz oldu?unu- ifade eder. Metafizik bilgi ile bilimsel bilgi aras?ndaki ayr?l???n ne oldu?u en derin anlam?yla ?imdi kavranabilir; birincisi (metafizik bilgi), alan?n? külli'nin olu?turdu?u saf ak?ldan kaynaklan?r; ikincisi ise alan?n? genel'in olu?turdu?u ak?ldan kaynaklan?r, zira Aristo'nun dedi?i gibi, "ancak genel olan?n bilimi olur". Dolay?s?yla külli ile genel'i, Bat?l? mant?kç?lar?n -ki, bunlar suistimal niteli?inde olarak genel'e külli (tümel) ad?n? verdiklerinde bile gerçekte hiçbir zaman genel'in ötesinde yükselmemi?lerdir- çok s?k olarak ba?lar?na geldi?i üzere, hiçbir zaman birbirine kar??t?rmamak gerekir. Bilimlerin bak?? aç?s?, belirtmi? oldu?umuz üzere, cüz'i düzeydedir; yani, genel hiçbir zaman cüz'i'ye z?t de?ildir. O yaln?zca özel'e z?tt?r. O, gerçekte, yay?lm?? olan cüz'idir. Ancak cüz'i, do?as?n? yitirmeden, k?s?tl? ve s?n?rlay?c? ko?ullar?ndan kurtulmadan, s?n?rs?zca yay?labilir. ??te bu nedenledir ki biz, bilimin daima derinlemesine olarak ayr? kalaca?? -zira külli'nin bilgisi yaln?zca metafiziktir-, metafizik ile asla birle?meden s?n?rs?zca yay?labilece?ini söylüyoruz. Art?k metafizik yeterince nitelemi? oldu?umuzu dü?ünüyoruz. Daha fazlas?, metafizik doktrini sunmaya ba?lamak olur, ki onun yeri buras? de?ildir. zaten burada sundu?umuz veriler, sonraki bölümlerde ve özellikle metafizik ile modern Bat?'da genel olarak felsefe diye adland?r?lm?? olan aras?ndaki farktan söz edildi?inde tamamlanacakt?r. Temeldeki özde?li?in yüzeysel bir gözlemcinin gözünden kaçmas?na neden olabilecek denli büyük biçim farkl?l?klar?na ra?men, tüm söylemi? olduklar?m?z, hiç k?s?tlamas?z, Do?u'nun geleneksel doktrinlerinin tümüne uygulanabilir. bu metafizik kavray??? hem Taoizm, hem Hindu doktrini hem de ?slam'?n din-ötesi ve derûnî yönü aç?s?ndan geçerlidir. Oysa, Bat? dünyas?nda bu metafizik kavray??a uyan herhangi bir ?ey var m?d?r? Halihaz?rdaki duruma bak?ld???nda bu soruya ancak olumsuz yan?t verilebilir ku?kusuz. zira modern felsefi dü?üncenin kimi kez metafizik ad? alt?nda sundu?u ?eylerin burada ifade etmi? oldu?umuzla hiçbir tekabüliyeti yoktur. Bu konuya daha sonra dönece?iz. Ancak Aristo'ya ve skolastik doktrine ili?kin olarak ifade ettiklerimiz, en az?ndan o zamanlar, tam anlam?yla de?ilse de bir ölçüde metafizi?in gerçekten var olmu? oldu?unu gösteriyor. Bu k?s?tl?l???na ra?men, o zamanlar ?imdiki modern zihniyetle en ufak bir e?de?erine rastlanmayan -çünkü onlar? kavramak modern zihniyete adeta yasaklanm?? gibi görünür- bir ?eyler vard?. Öte yandan, böyle k?s?tlama yapmam?z gerekmi?se, bunun nedeni, daha önce belirtmi? oldu?umuz üzere- en az?ndan klasik antikiteden itibaren- Bat? entellektüalitesindeki gerçek anlamdaki s?n?rlanmalard?r. Bu ba?lamda, Yunanl?larda sonsuz mefhumunun hiç bulunmad???n? belirttik. Modern bat?l?lar niçin sonsuzu (infini) dü?ündüklerini zannederken, hemen daima -yaln?zca s?n?rs?z (indefini) olan -uzay? dü?ünürler. Ve neden -asl?nda "zaman-d???" (non-temps) olan- k?demi daima, deyin yerindeyse- zaman?n s?n?rs?z bir uzan?m?ndan ibaret olan-, süreklilik (perpetuite) ile kar??t?r?rlar? Ve yine niçin bu tür yanl?? anlamalar Do?ulular'da hiç olmaz? Bu sorunun yan?t? -hemen hemen yaln?zca duyularla alg?lan?r olan ?eylere yönelmi? bulunan- Bat? zihniyetinin, akletmekle (concevoir) hayal etmeyi (imaginer) sürekli olarak birbirine kar??t?rmas?d?r. Öyle ki, bu zihniyete göre, hiçbir duyusal alg? sa?lamayan herhangi bir ?ey -bu nedenle- dü?ünülemez. Yunanl?larda bile muhayyile melekesi bask?nd?. Bu meleke ku?kusuz, saf dü?üncenin z?tt?d?r; bu ko?ullarda, sözcü?ün tam anlam?nda bir entellektüellik var olamaz, dolay?s?yla metafizi?i kavray?? da söz konusu olamaz. Bu de?erlendirmelere bir di?er kar???kl?k olan akli ile entellektüelin birbirine kar??t?r?lmas? eklenecek olursa, özellikle modenlerdeki, sözde Bat?l? entellektüelli?in, gerçekte -tümüyle cüz'i ve formel melekeler olan- ak?l ile hayal gücünün kullan?lmas?ndan ba?ka ?ey olmad??? görülür. O zaman da, onunla -do?ru ve geçerli bilginin ancak deruni kökü külli'de ve biçimsel olmayanda bulunanla ili?kili bilginin olabilece?ini dü?ünen -Do?u entellektüelli?i aras?ndaki farkl?l?k ortaya ç?kar. Rene Guenon Türkçesi Lütfi F.Topaço?lu ∑usa Sizin gezegende Aşk varmı Aşk ? mElEqTeN bOsHmA ŞeyHtAn :bulu: |
    
|
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
| |
Ağaç şeklinde
