Karikatür ve bilgi tartışma konusu olduğunda herşeyden önce, karikatürlerin bilgi sunup sunmadığı çelişkisi açıklığa kavuşturulmalıdır. Bu başlık için çalışırken daha önce yazılmış ve yayınlanmış olan birçok makaleden faydalandığımı belirterek başlamak isterim.
Bütün bilgiler farklı konulardan derlenir. Olaylar, olgular, çekimler ve duygular karikatürü doğrudan etkiler. Bu da bütün bu olay ve olgular dizisinin karikatürün yaratım sürecine bir sebep bir motivasyon olduğunu gösterir. Bu sebeple bazı karikatürler bu tip yaratıcı bir süreçten doğar ve bahsedilen olay, olgu, hareket, duygu gibi kavramları yansıtır. Diğer bir deyişle bu karikatürler kelimenin geniş anlamıyla bilgi sunarlar.
Neden? Çünkü diğer konulara ek olarak veri, bilgi, fikir, sebep, yargı, vargı ve her türlü diğer bilgiyi içinde barındırırlar.
Diğer taraftan çizerin bilgi birikimine ya da insani ve sosyal problemlere dayalı olarak çizilen bazı karikatürler tüketici ya da okurlar için bir bilgi kaynağı olabiliyor. Her durumda özel ve otantik bilgi sunulabiliyor. Neden? Çünkü daha önceden de belirttiğim gibi bu karikatürlerden herhangi bir olaya ait, karikatüristin kendisinin keşfedip karikatüre yansıttığı doğru bilgiyi çıkarmak mümkündür.
Bilginin çeşitleri anlamında bilgiyi yeni ve eski olmak üzere ikiye ayırmak ve bunu da bilginin yaratılış sürecinden çıkarmak mümkündür. Depolanmış bilgi denen üçüncü bir tür de bu iki türe eklenebilir. Bu üçüncü bilgi türü bir kez yayınlanan, fakat belirli sebep ve ihtiyaçlardan dolayı unutulması engellenerek varlığı bir şekilde sürdürülen bilgi türü olarak tanımlanabilir. Bu da kitaplar, kütüphane yayınları, grafikler, resim galerisindeki harita ve albümler, filmler ve film laboratuarlarındaki görsel resim kopyaları, televizyon terminalleri, bilgisayar sistemlerindeki disketler, diskler ve telefon terminallerindeki diğer ses taşıyıcıları gibi bilgi taşıma kaynaklarıyla gerçekleştiriliyor.
Kaynağında bilgi olan karikatürler yeni ve eski bilgi kaynaklarından yaratılan karikatürler ve depolanmış bilgi kaynaklarından oluşan karikatürler olarak sınıflandırılabilir. Yeni bilginin temel özelliği haberdir, seyrettiğiniz aktüel haberler gibi ilk olarak sunulmaktadır. Eski bilginin temel özelliği ise geçmiş bilgiyi içermesidir. Veri kaynağı birikmiş tecrübe ve gelenek içerir. Eski bilgi kimi zaman depolanmış bilgiyi de içinde barındırabilir.
Depolanmış bilgi ise yeni ve eski bilgiye nazaran daha karışık bir yapıya sahiptir. Eski ve yeni bilgi içeriği net ve yalındır ancak depolanmış bilgi toplumla ve diğer manevi konularla ilgili bilgileri içine alır.
Bu eski yeni ve depolanmış bilgi doğrudan ya da dolaylı olarak karikatür seçimini etkiler. Bilgi teması ve bilgi aynıysa bu doğrudan bir etkidir. Ancak tema bilgiyle aynı değilse dolaylı bir etkiden söz edilebilir.
Karikatürler basılmalarıyla birlikte yeni, eski ya da depolanmış bilginin etkisiyle yaratılmış olmalarından bağımsız olarak sanatsal içerik taşıyan bilgi haline gelirler.
Burada ortaya çıkan sorular bu karikatürlerin diğer bilgi türleriyle bağlantısının ne olduğu, bilgi sistemleri içinde yerlerinin ne olduğu, ne anlama geldiği ve bütün diğer değerleriyle birlikte bilgi olarak kabul edilmeye ne zaman başlandığı.
Karikatürün bilgi ile ilişkisi tek yönlü bir ilişkidir; bağımlı ya da bağımsız. Tek yönlü olarak bağımlı olan karikatür bilgiden doğrudan çıkan karikatürdür. Bilgi kaynak alınarak yapılmıştır ve gelecekte bilgiden bağımsız bir şekilde var olacaktır. Kendiliğinden ortaya çıkan karikatür ise bilgiden bağımsız bir karikatürdür. Bilginin karakterlerini içerirler fakat bilgiye ya da bir bilgi sistemine bağlı değillerdir.
Karikatürün bilgilendirme fonksiyonu tartışıldığında genel görünüm anlamında birincil değil ikincil bir anlam taşıdığı söylenmelidir. Bu karikatürler bilgilendirme sebeplerinden değil, tüketicilerin bilgilenme tatmini ihtiyaçlarından ortaya çıkıyor. Karikatürün bilgilendirme fonksiyonunun ikincil bir görünümü ve tamamlayıcı bir özelliği var.
Bilgiyi kaynak alan karikatürün yaratılma sürecinde bilginin karikatürden daha önce göründüğü görülür. Bazen bilginin ilk olarak göze çarpmadığı ancak arka planda farkedilebildiği durumlarda karikatür bilgiden daha önce algılanabilir. Gerçek bilginin karikatürün görünümünden sonra ortaya çıkmasına rağmen karikatür, çevresel faktörler ve karikatüristin sezisinin yeterli olduğu durumlar vardır. Bu durumda karikatürler fütüristik bir bilgilendirme fonksiyonuna sahip olup bir sanatsal faktör haline gelirler.
Bu makalenin sonunda bir sonuca varmak istiyorum. Ne tür olursa olsun bilgi karikatür yaratımı için kuşkuya yer bırakmayacak bir şekilde bir ilham kaynağı, çeşitli hareket ve temalar için büyük bir hazinedir. Karikatür karakteristiklerini göz önüne alarak bilgi yüzdelerle ifade edilir ve tabanın büyük bir kısmını oluşturur. Bilgi tek bir kaynak değildir, sadece var olan dinamik ve bilgi içeren kitle iletişiminin en uygun ilham metodudur.