.gif)
|
|
|
| ||||||
|
Görüntüleme: 221 - Cevaplar: 0
| LinkBack | Seçenekler | Stil |
09-10-2007, 07:46 PM
| #1 (permalink) |
| S-Administrator    Çapkın-12 Şuan Çevrimdışı Kayıt Tarihi: Feb 2006 Nerden: aydın Mesajlar: 4.515
Rep Gücü: 58
Rep Puanı: 58
Rep Derecesi:   |  Yenilenebilir Enerji Kaynaklari YEN?LENEB?L?R ENERJ? KAYNAKLARI 21. Yüzy?la girerken, artan nüfus ve sanayile?meden kaynaklanan enerji gereksinimi ülkemizin k?s?tl? kaynaklar?yla kar??lanamamakta, enerji üretimi ve tüketimi aras?ndaki aç?k h?zla büyümektedir. Bu durumda, kendi öz kaynaklar?m?zdan daha etkin biçimde yararlanmak giderek artan bir önem kazanmaktad?r. Enerji talebindeki h?zl? art???n kar??lanmas?nda, yenilenebilir enerji kaynaklar?ndan en etkin ve rasyonel biçimde yararlan?lmas? amac?yla kamu yat?r?mlar?n?n art?r?lmas?n?n yan? s?ra özel sektör yat?r?mlar?n?n bu alana kanalize edilmesinin te?viki de yararl? olacakt?r. Di?er taraftan, geleneksel enerji üretim yöntemleri bugün çevre kirlili?inin önemli nedenlerinden biridir ve bu yöntemlerde kullan?lan fosil yak?tlar?n tüketiminin, çevre konusundaki uluslararas? taahhütler nedeni ile azalt?lmas? gündemde olan bir konudur. Ayr?ca, fosil yak?tlar?n bir süre sonra tükenece?i gerçe?i de bilinmektedir. Bütün geli?mi? ülkeler çevre-dostu, yenilenebilir enerji kaynaklar?ndan yararlanmaya ola?anüstü bir önem vermektedir. Bu yönüyle gelecek yüzy?l, güne? ve onun türevleri ile di?er tükenmez ve temiz enerji kaynaklar? kullan?m?nda at?l?m yap?lacak bir yüzy?l olma görünümündedir. Ancak, yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklar? olarak isimlendirilen bu alternatif kaynaklardan yararlan?lmas?, hidrolik enerji d???nda, teknolojik geli?imlerinin yenili?i ve geleneksel kaynaklarla ekonomik aç?dan rekabet edebilme güçlükleri nedeniyle, bugüne kadar arzulanan düzeye ula?amam??t?r. Bununla birlikte, jeotermal, pasif güne?, rüzgar ve modern biyokütle enerjisi teknolojileri, bugün dünya enerji pazarlar?nda yer almaya ba?lam??t?r. Enerji bitkileri, foto-voltaik ve denizde rüzgar enerjisi teknolojilerindeki Ar-Ge çal??malar? devam etmektedir. Yeralt?nda ?s?l enerji depolamas?, özellikle geli?mi? ülkelerde h?zl? bir yayg?nla?ma sürecine girerken, hidrojen enerjisi teknolojisinde yo?un ara?t?rmalar?n sürdürüldü?ü gözlenmektedir. Shell Uluslararas? Petrol ?irketi, 2025 y?l?nda yenilenebilir enerji kaynaklar?n?n dünya enerjisine katk?s?n?n, fosil yak?tlar?n bugünkü katk?s?n?n yar?s? ve hatta üçte ikisi kadar olaca??n?n beklendi?ini aç?klam??t?r. Intergovernmental Panel of Climate Change (IPCC), iklim de?i?ikli?i üzerindeki etkileri azalt?c? nitelikte enerji temin imkanlar? konusundaki 1995 y?l? de?erlendirmesinde, bu oran? be?te iki olarak öngörmektedir. Avrupa Birli?i, 2010 y?l? için yenilenebilir enerji alan?ndaki stratejik hedeflerini ?öyle belirlemi?tir: 1,000,000 fotovoltaik çat? (1000 MWp) 10,000 MW ilave rüzgar enerjisi kapasitesi 10,000 MWth ilave biyokütle enerjisi kapasitesi enerji ihtiyac?n?n tamam?n? yenilenebilir kaynaklardan sa?layacak pilot bölgelerin olu?turulmas? (1500 MW’l?k bir art??) Bu hedeflerin gerçekle?mesi ile, CO2 emisyonlar?nda y?ll?k toplam 402 milyon tonluk bir dü?ü? sa?lanaca?? belirtilmektedir. Enzimatik hidroliz teknolojilerinin kullan?lmas? ile, içten yanmal? motorlar ve yak?t hücrelerinde kullan?lmak üzere etanol eldesinin 2010-2015 y?llar?nda benzinle rekabet edebilecek düzeye gelmesi beklenmektedir. Böylece biyokütlenin karbonhidrat (selüloz) fraksiyonlar?ndan etanol, lignin fraksiyonlar?ndan ise ileri biyokütle teknolojisi ile elektrik enerjisi elde edilecektir. Proton de?i?tirici membranl? yak?t hücreleri ile çal??an araçlar 2020'li y?llar?n gündemindedir ve benzinli araçlara göre %70 daha temiz olacaklard?r. Ülkemizde ise bu konulara ilk olarak 1960-1970 döneminde el at?lm??, ancak fazla bir geli?me sa?lanamam??t?r. Yenilenebilir kaynak olu?lar?, en az düzeyde çevresel etki yaratmalar?, i?letme ve bak?m masraflar?n?n az olmas? ve en önemlisi ulusal nitelikleri ile güvenilir enerji arz? sa?lamalar?, bu kaynaklar?n ülkemiz için önemini büyük ölçüde art?rmaktad?r. Bu kapsamda, öncelikli olarak, yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklar?na yönelik Ar-Ge ve yat?r?m olanaklar?n?n belirlenmesinde, ulusal bazda koordinasyon ve yetki da??l?m?n?n net bir biçimde gerçekle?tirilmesine ihtiyaç duyulmaktad?r. Bu çerçevede, TÜB?TAK inisyatifinde ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl???, üniversiteler ve di?er ara?t?rma kurulu?lar? ile i?birli?i içerisinde; yenilenebilir enerji alan?nda dünyadaki teknolojik geli?melerin statüsünün analiz edilmesi ve ülkemiz ?artlar?nda teknik ve ekonomik aç?dan uygulanabilir olarak belirlenen teknoloji alternatifleri baz?nda, orta ve uzun dönem ulusal teknoloji ara?t?rma stratejilerinin düzenli olarak belirlenmesi; uygulanabilme potansiyeline sahip teknoloji yat?r?mlar?na yönelik çal??ma programlar?n?n (Ar-Ge çal??malar?nda tekrarlar?n önlenmesi, pilot uygulamalar, proje finansman? vb.) ve gereksinim duyulan yasal ve organizasyonel düzenlemelerin belirlenmesi uygun bir yakla??m olarak benimsenmektedir. [ÜYE OLMADAN L?NKLER? GÖREMEZS?N?Z. BURAYI TIKLAYARAK BEDAVA ÜYE OLUNUZ...] ÇEVRESEL ETK?LER?: ?nsano?lu taraf?ndan yap?lan her faaliyetin do?a ve çevre üzerinde olumsuz etki yapt??? çok uzun y?llard?r bilinmektedir. Bu bölümde hem günümüzde enerji elde etmek için yararlan?lan di?er kaynaklar hem de bu kaynaklar ve önceki bölümde tan?mlanan nükleer teknolojinin çevre üzerinde yarataca?? etkilerin kar??l?kl? olarak k?yaslamas?n? yapman?z? kolayla?t?racak bilgiler yer alacakt?r. 1-H?DROELEKTR?K ENERJ?: Enerji amac? dahil su kaynaklar?n?n geli?tirilmesi ve kullan?m? olarak tan?mlanabilir. Di?er bir ifade ile Suyun potansiyel enerjisinin kinetik enerjiye dönü?türülmesi ile sa?lanan bir enerjidir. Ülkemizdeki mevcut ya??? miktarlar? ve akarsular?m?z?n durumu göz önüne al?nd???nda bu enerji kayna??ndan güvenilir olarak tam kapasite ile yararlanma oran?m?z ancak % 65 olabilecektir (Kaynak :1998 - TUB?TAK-TTGV) Ülkemizin akarsular?nda 1997 y?l? verilerine göre: Bürüt Potansiyel : 430 Milyar KWh Teknik Potansiyel : 215 Milyar KWh Teknik-Ekonomik Potansiyel : 124.5 Milyar KWh AVANTAJLAR DEZAVANTAJLAR Kirlilik Yaratmaz Yat?r?m Maliyetleri fazlad?r Pik Enerji ihtiyac?nda çok h?zl? devreye girer Toplam ?n?aat süresi uzundur Acil Durumlarda h?zla devreden ç?kar?labilir Ya???lara ba?l? olumsuz etkilenmesi söz konusudur. Do?al kaynaklar kullan?l?r d??a ba??ml? de?ildir. Yap?lan yat?r?m sadece enerji için de?il sulama-ta?k?n amaçl? kullan?labilmektedir. 2-JEOTERMAL ENERJ?: Yer kabu?unun çe?itli derinliklerinde birikmi? olan ?s?n?n olu?turdu?u ve s?cakl?klar? atmosferik s?cakl???n üzerinde olan s?cak su, buhar ve gazlar olarak tan?mlan?r. AVANTAJLAR DEZAVANTAJLAR Çevre dostudur. Suyun ?s?t?lmas? ve buharla?t?r?lmas? için fosil enerjiye ihtiyaç duymaz Yap?lar?nda bulunan hidrojen sülfür ve karbondioksit gibi gazlar?n aç??a ç?kmas? nedeniyle re enjeksiyon gereklidir. Do?al kaynaklar kullan?l?r, d??a ba??ml? de?ildir Ülkemiz jeotermal kaynak bak?m?ndan dünyada yedinci s?rada yer almaktad?r. Yüzey s?cakl??? 40 derecenin üzerinde olan 140 civar?nda kaynak mevcuttur. Bu kaynaklar?n 136 tanesi merkezi ?s?tma ,sera ve konut ?s?t?lmas?na ve endüstriyel kullan?ma uygun iken sadece 4 tanesinden teknik ve ekonomik aç?dan elektrik enerjisinin elde edilebilmesinin mümkün oldu?u belirlenmi?tir. Tüm kaynaklar?m?z?n de?erlendirilmesinin petrol e?de?erinin 9 milyar dolar/y?l oldu?u (Kaynak :1998 -TUB?TAK-TTGV) hesaplanm??t?r. 3-GÜNE? ENERJ?S?: Güne?ten gelen ve dünya atmosferi d???nda ?iddeti sabit ve 1370 W/m2 olan ve yer yüzeyinde 0-1100 W/m2 de?erleri aras?nda de?i?en yenilenebilir bir enerji kayna??d?r. Is?tmadan so?utmaya ve elektrik üretiminde kontrollü olarak kullan?labilmektedir. Ülkemizin y?ll?k güne?lenme süresi ortalama olarak 2640 saattir. Maksimum güne?lenme 362 saat ile temmuz ay?nda, minimum güne?lenme süresi ise aral?k 98 saat ile ay?nda görülmü?tür. Güneydo?u Anadolu Bölgesi Akdeniz Bölgesi Ege Bölgesi ?ç Anadolu Bölgesi Do?u Anadolu Bölgesi Marmara Bölgesi Karadeniz Bölgesi 3016 saat 2923 saat 2726 saat 2712 saat 2693 saat 2528 saat 1966 saat Güne?lenme süresi yönünden en zengin bölge Güneydo?u Anadolu bölgesi olup bunu s?ras? ile Akdeniz, Ege , ?ç Anadolu, Do?u Anadolu, Marmara ve Karadeniz bölgesi izlemektedir. Güne? enerjisi günümüzde: konutlarda ve i? yerlerinde,tar?msal teknolojide, sanayide,ula??m araçlar?nda,ileti?im araçlar?nda,sinyalizasyon ve otomasyonda, elektrik enerjisi üretiminde kullan?lmaktad?r. AVANTAJLAR DEZAVANTAJLAR Do?rudan güne? enerjisini kullan?r. Do?al ?s?tma ve so?utma sistemleri kullanarak binalar?n gereksiz ve a??r? ticari enerji tüketimlerini önler, Çevre de?erlerini korur, Çevreye verilen zararlar? en aza indirir, Do?al ve sa?l??a zarars?z malzemeler kullan?r Ekonomiktir D??a ba??ml? de?ildir. 4-RÜZGAR ENERJ?S?: indirekt yani çevrime u?ram?? bir güne? enerjisi olarak tan?mlanabilir ( TUB?TAK-TTGV,1998 ) Rüzgardan elde edilecek enerji tamamen rüzgar?n h?z?na ve esme süresine ba?l?d?r. AVANTAJLAR DEZAVANTAJLAR Kararl?, güvenilir, sürekli bir kaynakt?r. Türbin için Geni? alanlar isteyebilirler Tek bir türbin için 700-1000 m2/MW. Rüzgar tarlalar?n?n birim güç ba??na toplam gereksinimi ise 150-200 kat? kadard?r. Türbinlerin kaplad??? alan bunun %1-1.2 kadar oldu?undan bu alanlar yinede tar?m amaçl? kullan?labilir. D??a ba??ml? de?ildir Görsel ve estetik olarak olumsuzdur. Gürültülüdürler ve ku? ölümlerine neden olur,radyo ve TV al?c?lar?nda parazitlenme yaparlar Bu nedenle ?ngiltere ba?ta olmak üzere bir çok Avrupa ülkesinde büyük rüzgar türbinlerinin yaratt??? çevre sorunlar? nedeniyle milli park alanlar?n?n s?n?rlar? içine ve çok yak?nlar?na kurulmas? yasaklanm??t?r. Geli?en teknoloji ile birlikte enerji birim maliyetleri dü?mektedir. Ülkemizin geneli olmasa da rüzgar enerjisi yönünden zengin say?lan yerleri mevcuttur. Dünyada ise 1990 y?l?nda kurulu rüzgar santrallar? gücü 2160 MW iken bu rakam 1994 de 3738 MW, 1995 de 4843 MW, 1996 y?l?nda ise 6097 MW ( 1997, Wind Power Raporu) olmu?tur. Burada dikkat edilirse özellikle son y?llarda rüzgar enerji santrallar?nda gözle görülür bir art?? trendi olmas?d?r. Rüzgar enerjisi her ne kadar kayna?? do?a olsa bile bedava bir enerji de?ildir. Bu enerjinin temel hammaddesi olan rüzgar her ne kadar parayla al?nmasa bile rüzgar?n ta??d??? enerjinin tutularak enerjiye dönü?türülmesi için bir maliyet gerekir. ABD ‘de 750 Dolar/kW olan maliyet Avrupa'da 1400 Dolar /kW olabilmektedir. Ekonomik olmas? için 1000 Dolar/ kW olmas? gerekmektedir. Denizlere kurulan rüzgar türbünleri ise karadakilere oranla iki kat pahal?ya mal olmaktad?r. Geli?en teknoloji ile bu rakamlar?n yak?n bir gelecekte çok daha a?a??lara çekilmesi beklenmektedir. 5-B?YOKÜTLE ENERJ?S?: Klasik ve modern anlamda olmak üzere iki grupta ele almak mümkündür. Birincisi; konvansiyonel ormanlardan elde edilen yakacak odun ve yine yakacak olarak kullan?lan bitki ve hayvan at?klar?(tezek gibi) olu?ur. ?kincisi yani modern biyokütle enerjisi ise; enerji ormanc?l??? ve orman-a?aç endüstrisi at?klar?, tar?m kesimindeki bitkisel at?klar, kentsel at?klar, tar?ma dayal? endüstri at?klar? olarak s?ralan?r. Günümüzde enerji tar?m? ad?n? verdi?imiz bir tar?m türü olu?mu?tur. Bu tar?m türünde C4 ad? verilen bitkiler ( seker kam???, m?s?r, tatl? dar?,…..vb.) yeti?tirilmektedir. Bu bitkiler suyu ve karbondioksiti verimli kullanan, kurakl??a dayal? verimi yüksek bitkilerdir. Dünya genelinde biyokütle enerji teknolojileri son derece h?zl? geli?mektedir. Ülkemizde ise 1996 y?l? verilerine göre 5512 BTEP odun , 1533 BTEP bitki ve hayvan at?klar? olmak üzere toplam 7045 BTEP enerji elde edilmi?tir ve bu rakam y?ll?k enerji tüketimimizin yakla??k olarak % 10 ‘una tekabül etmektedir. ( BTEP: Bin Ton E?de?er Petrol, MTEP: Milyon Ton E?de?er Petrol, GTEP: Milyar Ton E?de?er Petrol ) 6-DEN?Z KÖKENL? YEN?LENEB?L?R ENERJ?: Deniz dalga enerjisi, deniz s?cakl?k gradyent enerjisi, deniz ak?nt?lar? enerjisi( bo?azlarda) ve med-cezir enerjisi olarak tan?mlanabilmektedir. Ülkemiz için üzerinde durulabilecek enerji grubu ise özellikle deniz dalga enerjisidir. Deniz dalga enerjisinin temelinde yine rüzgar enerjisi yatmaktad?r. Ülkemizin Marmara hariç olmak üzere aç?k deniz k?y? uzunlu?u 8210 km civar?ndad?r. Bunun turizm , bal?kç?l?k k?y? tesisleri gibi nedenle en fazla be?te birlik k?sm? kullan?labilir ver bu y?ll?k olarak 18.5 TWh/y?l düzeyinde bir enerji elde edilebilir. 7-H?DROJEN ENERJ?S?: Do?ada bile?ikler halinde bol miktarda bulunan hidrojen serbest olarak bulunmad???ndan do?al bir enerji kayna?? de?ildir. Bununla birlikte hidrojen birincil enerji kaynaklar? ile de?i?ik hammaddelerden üretilebilmekte ve üretiminde dönü?türme i?lemleri kullan?lmaktad?r. Bu nedenle elektrikten neredeyse bir as?r sonra teknolojinin geli?tirdi?i ve gelece?in alternatif kayna?? olarak yorumlanan bir enerji ta??y?c?s?d?r. Hidrojen karbon içermedi?i için fosil yak?tlar?n neden oldu?u çevresel sorunlar yaratmaz. Is?nmadan elektrik üretimine kadar çe?itli alanlar?n ihtiyac?na cevap verebilecektir. Gaz ve s?v? halde olaca?? için uzun mesafelere ta??nabilecek ve iletimde kay?plar olmayacakt?r. 2010 y?l?ndan itibaren hidrojenin ticari amaçlar için kullan?lmas? dü?ünülmektedir. Her türlü maliyet göz önüne al?nd?ktan sonra ilk y?llarda benzinden 1.5 –5.5 aras? daha pahal? olmas? beklenmektedir. Fakat gelecek y?llarla birlikte çevresel katk?lar? da göz önüne al?nd??? zaman bu maliyetin çok daha a?a??lara çekilmesi hesaplanmaktad?r. 2020 YILINDA YEN?LENEB?L?R ENERJ? KAYNAKLARI TAHM?N? 2020 Y?l?nda Minimum 2020 Y?l?nda Maksimum MTEP Toplam?n % si MTEP Toplam?n % si Modern Biokütle 243 45 561 42 Güne? 109 20 355 26 Rüzgar 85 15 215 16 Jeotermal 40 7 91 7 Küçük Hidrolik 48 9 69 5 Deniz Enerjileri 14 4 54 4 TOPLAM 539 100 1345 100 Genel Enerji Talebinin % si 3 - 4 8 – 12 Yukar?da k?saca aç?klanmaya çal???lan bilgiler ?????nda ?unu söylemek mümkündür: Yenilenebilir enerji kaynaklar? da dahil olmak üzere hemen hemen tüm enerji kaynaklar?nda teknolojik olarak geli?meler mevcuttur. Enerji bu güne kadar oldu?u gibi gelecekte de insanl?k için temel bir sorun olma özelli?ini sürdürecektir. Bununla birlikte ; Gelecek y?llarda bugün oldu?undan daha fazla enerji sa?layan yenilenebilir enerji kaynaklar?na sahip olunmas? da insanl?k için uzak bir ihtimal de?ildir. Bununla birlikte 2020 y?l?na kadar yenilenebilir enerji kaynaklar?n?n toplam enerji tüketimine getirece?i katk?lar ne yaz?kki insanl???n ihtiyac? olan enerji rakamlar?n? kar??lamaktan uzak görünmektedir. ?nsano?lunun bugün sahip oldu?u teknik seviyeler 2020 y?l?nda toplam enerji ihtiyac?m?z?n maksimum % 12 sinin alternatif enerji kaynaklar?ndan kar??lanabilece?ini göstermektedir. TÜRK?YE KURULU GÜCÜNÜN YAKIT C?NSLER?NE GÖRE DA?ILIMI (1996 YILINA GÖRE) C?NS? GÜCÜ MW ORANI % SIVI YAKIT 1675 7.90 DO?AL GAZ 3015 14.25 JEOTERMAL 15 0.07 L?NY?T 6048 20.58 TA? KÖMÜRÜ 486 2.30 H?DROL?K 9925 46.90 TOPLAM 92 KAYNAK : TUBITAK-TTGV ENERJ? TEKNOLOJ?LER? POL?T?KASI ÇALI?MA GRUBU 1998, ANKARA Yukar?da tablo halinde verilen de?erleri daha anla??l?r olabilmesi amac?yla pasta dilimi grafik olarak ifade etmek gerekirse: Türkiye bir yandan alternatif enerji kaynaklar?n?n kullan?m?n? artt?rmak için gerekli çal??malar? yaparken bir yandan da temel enerji kaynaklar? yat?r?mlar?n?da artt?rmaktad?r. Bu durumu bir tablo ile ifade etmek gerekirse: TABLO - 1996-2010 YILLARI ARASINDA TEA? VE ÖZEL SEKTÖRCE KURULACAK SANTRALLAR Linyit/ Ta?kömürü Hidrolik Do?al Gaz Nükleer ?thal Kömür Fuel-Oil 33 Ünite 75 Ünite 20 Ünite 2 Ünite 6 Ünite 4 Ünite 9687 MW 11325 MW 11927 MW 2000 MW 3000 MW 776 MW Tablodan da görülece?i gibi ülkemiz hemen hemen tüm enerji kaynaklar? ile ilgili yat?r?mlar yapmaya çal??maktad?r. Bunlar?n aras?nda 2000 MW ile nükleer santral yat?r?m?da yer almaktad?r. Bununla birlikte son günlerde ya?ad???m?z ekonomik kriz, bu tip varsay?mlar?n ve hedeflerin çok fazla bir anlam? olmad???n? göstermektedir. Örne?in Mart 2000 içinde sonuçlanmas? gereken nükleer santral ihalesi iptal edilmi?dir en az?ndan 2010 y?l? sonuna kadar nükleer santrallardan enerji temin edemeyece?imiz belli olmu?tur. Ayn? ?ekilde 2001 ?ubat krizi de yukar?da tablo halinde verilen hedeflere ula?mam?z? engelleyecek faktörlerden biri olmu?tur. ÇE??TL? ÜLKELER?N 1980-1995 YILLARI ARASINDAK? ELEKTR?K TÜKET?M DE?ERLER? (MW – SAAT) ÜLKE YILLAR 1980 1985 1990 1995 ALMANYA 5.472 6.023 60351 5.789 AVUSTURYA 4.993 5.540 6.324 6.542 BELÇ?KA 1.394 1.640 1.916 2.296 BREZ?LYA 1.005 1.224 1.429 1.528 CEZAY?R 290 430 520 555 ÇEK CUMHUR?YET? 4.178 4.726 5.118 5.048 DAN?MARKA 4.296 4.941 5.625 6.057 F?NLAND?YA 7.870 9.993 11.928 12.921 FRANSA 4.300 5.000 5.700 6.300 HIRVAT?STAN 2.527 3.124 3.302 2.588 HOLLANDA 4.181 4.363 5.071 5.551 ?NG?LTERE 4.103 4.266 4.941 5.224 ?SPANYA 2.460 2.750 3.270 3.720 ?SRA?L 2.802 3.193 3.394 4.873 ?SVEÇ 11.310 15.075 15.200 15.948 ?SV?ÇRE 5.521 6.325 6.854 6.763 ?TALYA 2.867 3.106 3.855 4.249 ?ZLANDA 13.124 15.163 15.643 17.084 JAPONYA 3.900 4.400 5.500 6.200 MACAR?STAN 2.471 2.986 3.188 2.831 POLONYA 2.755 2.844 2.946 --- PORTEK?Z 1.549 1.879 2.486 3.022 ROMANYA 3.059 3.304 3.179 2.549 SLOVAKYA 4.650 5.200 5.500 --- SLOVENYA 3.896 4.385 4.721 4.627 TUNUS 383 486 610 735 TÜRK?YE 524 680 1.026 1.379 YUNAN?STAN 2.110 2.500 2.950 3.400 |
    
|
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
| |
| |
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16]
Ağaç şeklinde
