Iğdır İli'nin 1236 km2'lik yüzölçümüile en büyük ilçesi durumunda bulunan Tuzluca ilçesinin ilk ismi "Kulp" olupilçe, 7 Ekim 1920 tarihinde Rus işgalinden kurtarılmıştır. 1924 yılından itibaren"ilçe" statüsünde olan Kulpun, 1934 yılında yapılan yeni düzenlemelerde,ilçede bulunan kaya tuzundan esinlenerek ismi "Tuzluca" olarakdeğiştirilmiştir.

Ermenistan ile 18 km'lik hududu bulunanilçenin merkez nüfusu, 2000 yılı nüfus tespiti sonuçlarına göre 8.827'dir. 1990yılı merkez nüfusu 7.698 olan ilçenin 1990-2000 dönemindeki nüfus artışı %14.66olmuştur.
Köy yollarının, söz konusu arazi yapısından dolayı standartlara uygun olmamasınedeniyle özellikle kış aylarında ilçenin hemen hemen tüm köyleriylebağlantısının kesilmesi en önemli sorunlarından birini oluşturur. Diğer önemlibir sorun da içme ve sulama suyu sorunudur. İlçe köylerinin 65'inde içme suyu mevcut,ancak yetersiz olup, 16'sında sağlıklı içme suyu bulunmamaktadır.

BURADA RESİM VAR
Tuzluca'nın Düşman İşgalinden Kurtuluşunun Yıl Dönümü TörenlerindenGörüntüler

Merkez belediyesi dışındabelediye idaresi bulunmayan ilçenin 81 köyü, 16 mezrası bulunmaktadır. İlçede, 4sağlık ocağı, 13 sağlık evi mevcut olup, bu birimlerde l hekim, 6 hemşire, 12 ebe,l laborant, l sağlık memuru ve 11 yardımcı personel bulunmaktadır. 30 yataklı DevletHastanesinin inşaatı ise halen devam etmektedir.

İlçe merkezinde 1055 abonelik otomatiktelefon santralı mevcut olup, Gaziler'de 424, Pirli, Güllüce ve Üçkaya köylerinde254'er adet olmak üzere dört köyde toplam 1186 abonelik telefon santralıbulunmaktadır. Tuz yatakları bakımından çok zengin olan ilçede, bu yataklar; Tekelidaresince işletilmektedir. Ancak, ilkel yöntemlerle çıkarılan tuz, ham olarakpiyasaya sürülmektedir. Ayrıca, ilçede; 50 kişinin istihdam edildiği bir adet tuğlafabrikası bulunmaktadır. Fabrikanın günlük üretimi 40.000 adet olup, %40 kapasiteile çalışmaktadır. Güvenlik ve asayişin teminatı olarak Jandarma Komutanlığı veEmniyet Amirliği'nin bulunduğu ilçede, 2 adet de banka şubesi bulunmaktadır.

Cumhuriyetin ilanından hemen sonrayürürlüğe giren 1924 Anayasasının 89. maddesinde yer alan "Türkiye, coğrafidurumu ve ekonomik ilişkileri bakımından illere, iller ilçelere, ilçeler bucaklara vebucaklar da köylere ayrılır." hükmü gereğince ülkemizin idarî yapısındayeni bir düzenlemeye gidilmiştir. Bu düzenlemeye göre ülkemiz, yönetim organizasyonubakımından il (vilayet), ilçe (kaza), bucak (nahiye), ve köy yönetim birimlerineayrılmıştır. Ancak, 1978'de yapılan bir düzenlemeyle Bucaklar kaldırılarak"Muhtarlık" birimi şekline getirilmişlerdir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında 1924 Anayasası ile yapılan bu düzenlemelere göre,Iğdır da bir nahiye durumuna getirilerek "Beyazıt Valiliği"nebağlanmıştır. 1934 yılına kadar Beyazıt (Doğubeyazıt) Valiliği'ne bağlı birnahiye olarak kalan Iğdır, bu tarihten sonra yapılan yeni düzenlemelerle, Beyazıt'ınKars'a bağlanması üzerine, Iğdır'da Kars iline bağlı bir "ilçe" yönetimbirimi durumuna getirilmiştir.

İlk Belediye teşkilâtının 1923yılında kurulduğu Iğdır, 1934 yılında ilçe merkezi 3 Haziran 1992 tarih ve 21247sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3806 sayılı kanunla da"İL" yönetim birimi durumuna getirilmiştir.
Aynı kanunla "Karakoyunlu" beldesi de "İLÇE" statüsünekavuşturularak Aralık ve Tuzluca ilçeleriyle birlikte Iğdır ilinebağlanmıştır.Iğdır ili, merkezi bir konumda bulunduğu yaklaşık 3.539 km2'lik biryönetim bölgesi içinde yer alan merkez ilçeyle birlikte 4 ilçe, 3 belde, 156 köy, 66mezra, 18 yayla, 18 çiftlik, 3 kom ve 3 kışla yerleşmesinden müteşekkildir.
Merkez ilçeye bağlı olarak, il merkez belediyesi ile birlikte, 1972 yılında kurulan"Melekli" belediyesi ve 1993 yılında kurulan "Halfeli" belediyesiolmak üzere 3 belediye idaresi bulunmaktadır. Merkez ilçeye bağlı köy sayısı 41adet olup, bu köylerin 29 adedi ova köyü, 12 adedi dağ köyüniteliğindedir.Tablo-1'de ilçeler itibariyle yönetim birimleri ve Tablo-2'de nüfusgruplarına göre yerleşim birimleri görülmektedir.


İLÇENİN ADI
BUCAK SAYISI
BELEDİYE SAYISI
BELEDİYE SINIRLARI İÇİNDEKİ MAHALLE MUHTARLARI SAYISI
KÖY MUHTARLIĞI SAYISI

İl Toplamı
1
7
20
156

Merkez/ İlçe
-
3
11
41

Aralık
-
1
4
23

Karakoyunlu
-
2
2
11

Tuzluca
1
1
3
81






NÜFUS GRUBU
YERLEŞİM BİRİMİ SAYISI

0-250
74 (Köy)

251-500
35 (Köy)

501-1000
26 (Köy)

1001-1500
9 (Köy)

1501-2000
5 (Köy)

2001-5000
9 (Köy)

5001-10000
1 (Köy)

10001-20000
2 (Belediye)

20001-50000
1 (Belediye)

Karakoyunlu, 1972 tarihinekadar Iğdır'a bağlı bir köy durumunda iken bu tarihte belediyelik, 1992'de de, 3806sayılı kanunla "İlçe" yapılarak, Iğdır iline bağlanmıştır. 1993yılında da "Taşburun" köyü "Belde" yapılarak Karakoyunluilçesine bağlanmıştır. 2000 nüfus tespiti sonuçlarına göre ilçenin toplamnüfusu 18.285 olup, bu nüfusun 4.760'ı (%26) ilçe merkezinde, 13.525'i (%74) köylerdeyaşamaktadır. İlçenin 1990 sayımına göre nüfusu 17.426 olup, 1990-2000 dönemigenel nüfusunda 1.859 (%10.72) dolayında bir artış görülmüştür. İlçenindoğusunda Aralık ilçesi, batısında Iğdır merkez ilçesi, güneyinde Ağrı Dağıile Iğdır merkez ilçesi, kuzeyinde Ermenistan sınırını çizen Araş nehri yeralmaktadır. İlçenin yerleşim alanının tamamı ovaya kurulmuş olup, ortalamarakımı 850 m. dolayındadır. Iğdır-Aralık-Nahçıvan karayolu üzerinde, Iğdırİline 14 km.lik mesafede bulunan ilçenin, biri merkez belediyesi, diğeri Taşburunbelediyesi olmak üzere iki belediyesi, 11 köyü ve 5 mezrası bulunmaktadır. İlçeninmerkez dahil tüm köy yollan stabilizedir. İlçe merkezinin içme suyu şebekeli ancakyetersiz olup, köylerin içme suyu şebekesiz ve yetersizdir.



Karakoyunlu Hükümet Konağı

Elektriksiz köyü olmayanilçenin tüm köylerinde telefon bulunmakta ve santral kapasitelerine göre mezralara datelefon bağlantısı çalışmaları devam etmektedir. Mikro klima bir iklim özelliğinesahip olan ilçede genellikle sulu tarım yapılmakta olup, pamuk, şeker pancarı,sebzecilik, meyvecilik ve hayvancılık temel geçim kaynaklarını teşkil eder.İlçede, 63.000 küçükbaş, 6.600 büyükbaş ve 3.000 dolayında da kümes hayvanıbulunmaktadır. İlçe merkezi ve köylerinde genellikle kerpiç ve toprak yapılıkonutlar bulunmakta olup, iktisaden faal nüfusun büyük bir kısmı tarım sektöründe,çok az bir kısmı da hizmetler sektöründe çalışmaktadır.Okuma-yazma oranının %90dolayında olduğu ilçede, merkezde; l genel lise, l ilköğretim okulu, köylerde vemezralarda ise 18 ilköğretim okulu-ilkokul bulunmakta olup, toplam öğrenci sayısı3.000 dolayındadır.
İlçede, Jandarma teşkilatı kurulmuş olup, Emniyet ve Adliye teşkilatı ile HükümetKonağı ve banka şubesi de bulunmamaktadır.


Aralık, 14 Kasım 1920'de Rus işgalindenkurtarılmış olup, l Nisan 1960 tarihine kadar Iğdır ilçesinin "Başköy"adı ile bucak merkezlerinden birini oluşturmakta iken, bu tarihte "ilçe"yönetim birimi durumuna getirilerek Kars iline bağlanmıştır.
Aralık ilçesi; Iğdır ilinin ve aynı zamanda da ülkemizin en doğu uç noktasınıteşkil eder. Türkiye'nin üç ülkeyle komşu ve müşterek sınırlarının bulunduğutek kavşak noktası durumundadır. İlçenin doğusunda, (1-11) nolu sınır taşlarıarasında 49 km'lik sınırı ile İran yer almaktadır. Kuzeyinde, (1-14)) nolu sınırtaşları arasında, 10 km.lik sınırı ile Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan ÖzerkCumhuriyeti ile (5-16) nolu sınır taşları arasında 56 km'lik sınırı ile Ermenistanbulunmaktadır. Batısında Iğdır ili, güneyinde de Büyük ve Küçük AğrıDağları ile Doğubeyazıt ilçesi yer almaktadır.
Yüz ölçümü 611 km2 ve rakımı 825 metre olan ilçenin genel nüfusu 2000 nüfustespiti sonuçlarına göre 21.747'dir. Bu nüfusun 8.115'i (%37) ilçe merkezinde,13.632'si (%63) köylerde yaşamaktadır. 1990 sayımındaki genel nüfusu, 17.983 olaniçenin nüfus arışı, 1990-2000 döneminde yaklaşık %19 olmuştur.
Merkez ilçe belediyesi haricinde belediye teşkilatı bulunmayan ilçenin 23 köyübulunmakta olup, ilçe merkezi ve köylerde yerleşim genel olarak topludur. Konutlar,genellikle kerpiç ve toprak damlı yapılardan oluşmaktadır. Köylerin bir kısmıNisan ve Mayıs aylarında yaylalara çıkmakta ve Eylül ayının sonlarına doğrudönmektedirler.
Dilucu sınır kapısının 28 Mayıs 1992'de açılmasıyla birlikte, sınır ticaretiözellikle de mazot ticareti dolayısıyla ilçenin sosyo-ekonomik gelişmesinde önemlibir canlanma sağlanmıştır



Aralık Hükümet Konağı

Dilucu sınır kapısına 37km., Iğdır il merkezine 46 km. mesafede bulunan ilçenin, anayol güzergâhında bulunanbütün köy yolları asfalt, diğer köy yollan stabilize kaplamadır.
Birkaç mezrasının dışında, elektriksiz ve telefonsuz köyün bulunmadığı ilçede,merkezde yeterli içme suyu mevcut olup, köylerde ise yörenin jeopolitik yapısındandolayı sağlıklı içme ve kullanma suyu bulunmamaktadır.
Yataklı tedavi kurumunun bulunmadığı ilçede, 2 adet sağlık ocağı, 8 adet sağlıkevi bulunmakta olup, sağlık birimlerinde 6 hekim, 12 hemşire ve ebe, 2 sağlık memuruile diğer yardımcı personel görev yapmaktadır.
Okuma-yazma oranının %90 dolayında olduğu ilçede, merkezde l adet genel lise, 2 adetilköğretim okulu, köylerde ise 25 adet ilköğretim okulu bulunmaktadır. 1997-1998eğitim ve öğretim yılı itibariyle bu okullarda, 3.270 dolayında öğrenci eğitimgörmektedir.
İlçede, her yıl düzenlenen nevruz kutlamaları dışında tiyatro, sinema, fuar,panayır gibi kültürel etkinlikler bulunmamaktadır.
İlçede, bir adet Ziraat Bankası Şubesi, bir adet Tarım Kredi Kooperatifi ve bir adetde Esnaf Kefalet Kooperatifi bulunmaktadır.
İlçenin asayiş ve güvenlik hizmetlerinin icrası için İlçe Emniyet Amirliği veİlçe Jandarma Komutanlığı bulunmaktadır. Sınır güvenliği ise, Hudut BölükKomutanlıkları ve bağlı karakollarca sağlanmaktadır.