Advocate

Nas?l yazaca??m?
Yazmaya ba?larken bunu sorar?z kendi kendimize Çok basit kurallar, iyi yazman?z? sa?lar En az?ndan yazd?klar?n?z?n iyi görünmesini, iyi okunmas?n? sa?lar Bu iyi okunma ve görünme, ku?kusuz içerikle ilgili de?il Burada kastedilen biçimsellik Yazarken biçimle ilgili uymam?z gereken belli ba?l? baz? kurallar var Bunlar? ?öyle s?ralayabiliriz:

BUNLARI YAPIN
Mutlaka s?k s?k paragraf yap?n Paragrafs?z bir yaz? upuzun ve ürkütücü bir duvara benzer Böyle bir duvar? kimse görmek istemez Yaz?n?z? da kimse okumak istemez
Her noktalama i?aretinden sonra, (yani virgül, nokta, üst üste iki nokta, soru ve ünlem i?aretleri gibi) bir bo?luk (yani espas) b?rak?n Bunu yapmazsan?z cümleleriniz ve sözcükleriniz karmakar???k bir koyun sürüsüne benzer Hiç birini di?erinden ay?ramazs?n?z
Ne kadar sade yazarsan?z o kadar güzel görünece?inden emin olun Yani mümkün oldu?u kadar az noktalama i?areti kullan?n Gereksiz t?rnaklardan, parantezlerden, çizgilerden, ?apkalardan kaç?n?n Noktalama i?aretlerini sadece gerekti?inde ve zorunlu oldu?unuzda kullan?n ki onlar?n da k?ymeti bilinsin
?mla kurallar?na mutlaka uyun O kurallar dilin birli?ini ve düzenini sa?lar Yazd?klar?n?z?n okuyan herkes taraf?ndan anla??lmas?n? sa?lar Bilmedi?iniz bir imla kural? olursa diye, yan?n?zda bir "imla k?lavuzu" bulundurman?z sizi küçük dü?ürmez
K?sa cümleler okunma aç?s?ndan büyük avantaj sa?lar Tamam, uzun cümleler kurup ne kadar usta yazar oldu?unuzu göstermek isteyebilirsiniz Ama art arda s?ralanm?? onlarca sözcü?ün insan beynine anlaml? bir mesaj göndermesi, birkaç sözcü?ün göndermesinden daha zordur
Art?k ço?umuz bilgisayarlarda, klavyeleri kullanarak yaz?yoruz Yaz? büyüklü?ünüzün (yani punto) ve yaz? karakterinizin (yani font), kulland???n?z dile uygun olmas?na özen gösterin Çok küçük de olmas?nlar, çok büyük de Unutmay?n yaz?n?z binlerce bilgisayarda aç?lacak Her yerde ayn? düzenlilikte görünmesi, s?k kullan?lan yaz? tipleri (font) ve normal ölçülerde bir punto seçmenizle mümkün olabilir
Bo?luklar çok önemlidir Yukar?da her noktalama i?aretinden sonra bo?luk b?rakman?z önerildi Yaz?n?z?n bütününün biçimsel olarak s?cak görünmesi için, yanlardan, alt ve üstten de uygun bo?luklar b?rakmal?s?n?z Derli toplu bir görüntü, karma?a kar??s?ndan her zaman avantajl?d?r
Yaz?da baz? durumlarda ba?l?k (yani belirleyici, vurgulay?c? sözcük ya da sözcükler) kullan?r?z Bunlar?n dikkat çekmesi için yaz?n?n bütününden farkl? bir font ve punto ile yaz?lmalar? gerekir

DO?RU SÖZCÜKLER

?mla kurallar?na mutlaka uymal?s?n?z Türkçe’de baz? sözcükler söyleni?lerindeki kolayl?k ve al??kanl???n yaz? diline de yans?mas? sonucu yanl?? yaz?l?yor Bunlar? yaparsan?z, yaz?n?z? okuyan sizin için “acemi” diye dü?ünür “Acemi” bir yazar olarak adland?r?lmamak için ?u sözcüklerin yaz?l???na mutlaka dikkat edin:
Yanl?z de?il yaln?z yazmal?s?n?z
Yaln?? de?il yanl?? yazmal?s?n?z
Çünki de?il çünkü yazmal?s?n?z
Herkez de?il herkes yazmal?s?n?z
Kurdela de?il kurdele yazmal?s?n?z
Meyva de?il meyve yazmal?s?n?z
Makina de?il makine yazmal?s?n?z
Sar?msak de?il sarm?sak yazmal?s?n?z (Kaynak TDK Türkçe Sözlük)
Fasulya de?il fasulye yazmal?s?n?z
Ambülans de?il ambulans yazmal?s?n?z
Akedemi de?il akademi yazmal?s?n?z
Deklerasyon de?il deklarasyon
Papuç de?il pabuç yazmal?s?n?z
Otobos de?il otobüs yazmal?s?n?z
Orjinal de?il orijinal yazmal?s?n?z
Konservatuar de?il konservatuvar yazmal?s?n?z
Alimünyum ya da aliminyum de?il alüminyum yazmal?s?n?z
Sovan de?il so?an yazmal?s?n?z
Kapora de?il kaparo yazmal?s?n?z
Prosedir de?il prosedür yazmal?s?n?z
tra? ve heykeltra? de?il t?ra? ve heykelt?ra? yazmal?s?n?z
dokuman de?il doküman yazmal?s?n?z
Labaratuvar veya labaratuar de?il laboratuvar yazmal?s?n?z
Acenta de?il acente yazmal?s?n?z

Advocate

ESPAS


?mla kurallar?m?z?n en çok ihlal edilenlerinden ya da yanl?? kullan?lanlar?ndan biri ayr? yaz?lmas? gereken eklerin bir türlü yaz?lmamas?d?r Dahi (üsteleme) anlam?na gelen de’ler, da’lar ve ki’ler kullan?ld?klar? sözcükten bir bo?lukla (espas) ayr?l?r Yani “Ben de gelece?im” yazmal?s?n?z “Bende gelece?im” yazarsan?z yanl?? olur “Ben de” deki bu de eki dahi anlam?ndad?r “Öyle sevdim ki, kimse inanamad?” yazmal?s?n?z “Öyle sevdimki kimse inanamad?” yazarsan?z yanl?? olur
Soru ekleri de ba?l? olduklar? sözcükten bir bo?lukla ayr?l?r Bu ekler mi, m?, mu ?eklinde olabilir Yani ?öyle: “Ben de geleyim mi?” Burada “mi” bir soru ekidir Yapay?m m?, seveyim mi Gibi

Advocate

ÜNLÜ VE ÜNSÜZLER

Türkçe’de baz? harflere ünlü, baz?lar?na ünsüz denir Sesli ve sessiz harfler tan?m? da kullan?l?r Sesli harfler a, e, i, ?, o, ö, u, ü’dür Sessiz harfler ise kalan 21 harf Sessiz harfler kendi aralar?nda "sert" ve "yumu?ak sessiz" olarak ayr?l?rlar f, ç, h, p, k, s, ?, t sert sessiz harflerdir Kalan sessizler ise "yumu?ak sessiz" Sert sessizlerle biten sözcüklere bir ek yap?lacaksa, bu ek de mutlaka sert sesiz bir harfle ba?lamak zorundad?r Örne?in “otobüsdeki” sözcü?ü yanl??t?r Çünkü otobüs'ün son harfi s sert sessizdir Bu nedenle de ekinin "te" ?eklinde kullan?lmas? gerekir Yani do?rusu “otobüsteki” Peki, sert ve yumu?ak sessizleri nas?l ay?raca??z? Kullanabilece?iniz en basit yöntem “FISTIKÇI ?AHAP” yöntemidir Bu iki sözcükteki sesli harfleri ç?kar?n Yani I’lar? ve A’lar? Kalan harflerin tümü sert sessizlerdir E?er ekleyece?iniz sözcü?ün son harfi f?st?kç??ahap’? olu?turan sessizler aras?nda varsa, ek de sert sessizlerden, yani f?st?kç??ahap içindeki harflerden (f s, t, k, ç, ?, h , p) biri ile ba?lamal?d?r

Advocate

?APKA VE ÜNLEM


?apka inceltme ya da uzatma i?aretidir Baz? sesli harflerin üzerine konur A, u, i gibi Amac?, bu harfin uzat?larak ya da iki taneymi? gibi okunmas? gerekti?ini göstermektir Yani ?apkal? bir a harfi gördü?ünüzde bunu aa gibi okursunuz Türkçe’ye özellikle Arapça ve Farsça dillerinden giren sözcüklerdeki anlam kar???kl???n? önlemek amac?yla uzatma i?areti kullanmak gerekiyor Hala yazd???n?zda bu sözcü?ün baban?n k?z karde?ini kastetti?i anla??l?r Ama hâlâ yazarsan?z bu devam eden, süregelen, devam etmekte olan anlam?ndad?r Ayn? ?ekilde kar yazarsan?z, meteorolojik bir olay anla??l?r Kazanmak, ço?altmak, art?rmak anlam?na gelen kâr’? kastediyorsan?z kâr yazmal?s?n?z Uçurum anlam?ndaki yar ile sevgili anlam?ndaki yâr’i de bir ?apka ay?r?r Genel kural olarak ?apka bu üç sözcükte kullan?l?r Çünkü hala ile hâlâ'y?, kar ile kâr'?, yar ile yâr’i birbirinden ay?rmak gerekir Ama örne?in reklam yazarken ?apkal? da yazsan?z, ?apkas?z da o sözcü?ün reklam oldu?u anla??l?r Yaz?n?n sade olmas? bak?m?ndan gereksiz ve s?k ?apka kullan?lmamas? yerindedir Yaz?y? illa "süslemek" istiyorsan?z kullan?n
Yine yaz?n?n sadeli?i, kolay okunmas? bak?m?ndan s?k s?k ünlem i?areti (!) ve soru i?areti (?) kullanmak da gereksizdir Kurdu?unuz cümle zaten bir vurgu içermiyorsa siz sonuna istedi?iniz kadar ünlem i?areti koyun istedi?iniz etkiyi sa?layamazs?n?z Ama yeterli vurgu varsa, ünlem i?areti koymaya bile gerek kalmaz

Advocate

?U HA?N EKLER

Özellikle yabanc? sözcükler ve k?saltmalara yap?lan eklerde hatal? kullan?m çok yayg?n Örne?in IMF k?saltmas?na den, ye, nin benzeri ekler yap?ld???nda bu k?saltman?n orijinal okunu?una göre mi, yoksa Türkçe okunu?una göre mi ek yap?laca?? kestirilemiyor Do?rusu eki Türkçe okunu?una göre yapmak Yani IMF k?saltmas?n?n son harfi "f" oldu?una göre yap?lacak ekin de bu yumu?ak sessiz harfe uygun olmas? gerekir IMF’e (okunu? ?ekli orijinal ef’ten) yaz?l??? ya da söyleni?i yanl??t?r Do?rusu IMF’ye (okunu? ?ekli Türkçe fe) olmal?