TANIM

Yaz? dili olmayan toplumlarda sözle aktar?lan kültür birikimi halk edebiyat?n? olu?turur. Bütün toplumlar belli dönemlerde bu tür ürünler vermi?tir. Halk edebiyat? geli?mi? toplumlarda da yaz?l? edebiyatla birlikte varl???n? sürdürür. Halk edebiyat?n?n ba?l?ca biçimleri halk ?ark?s?, halk türküsü, halk öyküsü, söylenceler, atasözü, bilmeceler ve büyülerdir.

TÜRK HALK EDEB?YATI

Türklerin ?slam dinini kabul etmelerinden sonra, halk aras?nda ?slam öncesi Türk edebiyat? gelene?inin sürdürülmesiyle geli?en edebiyat türüdür. Türklerin ?slam öncesi toplumsal ya?amlar?nda yönetenler ve yönetilenler aras?nda anlay??, dü?ünce ve ideal bak?m?ndan büyük farkl?l?klar yoktu. Ozanlar?n sazla çalarak söyledikleri a?k ve do?a ?iirleri, destan ve sagular bütün Türklerin duygular?na sesleniyordu.
?slamiyet’in kabulünden sonra bu birlik bozuldu. Kentlerde kurulan medreselerde yeti?enler kendilerini halktan ayr? tutmaya ba?lad?lar. Ayr?ca yönetim, siyaset ve askerlik alan?ndaki etkinlikleri nedeniyle bazen devlet ve saray korumas?nda olan bir s?n?f ortaya ç?kt?.
Divan Edebiyat? bu kesimden insanlar?n duygu, dü?ünce ve zevklerini yans?t?rken, Halk Edebiyat? bunlar?n d???ndaki kitlelerin be?eni, dü?ünce ve ideallerini yans?tma arac? oldu. Ama gerçek anlamda halk edebiyat? kavram? ancak 2’nci Me?rutiyet’ten sonra yerle?ti ve halk geleneklerinin ürünleri olan yap?tlar bu dönemden sonra "Halk Edebiyat?" olarak adland?r?lmaya ba?land?.
Bu yap?tlar, genellikle ö?renim görmemi? köylüler, kasabal?lar ya da kentliler ile yeniçeri ve tekke çevreleri gibi yine halktan kopmam?? zümreler aras?nda, zaman içinde dinin, tasavvufun, tarikatlar?n ve Divan Edebiyat?’n?n etkisiyle de?i?ikliklere u?ram?? eserlerdir.
?slamiyet’in kabulünden sonra anonim halk edebiyat?n?n temel ürünleri say?lan atasözü, destan, masal, bilmece, mani, türkü, a??t, mesnevi gibi türlerde büyük geli?me görüldü. Türk Halk Edebiyat?’n?n ilk gerçek örnekleri Karahanl?lar döneminde ortaya ç?kt?.
Ka?garl? Mahmud’un "Divanü Lügati’t Türk" adl? eserindeki manzum örnekler Türk halk ?iirinin temel biçimi olan dörtlüklerle söylenmi? ve genellikle yedili, sekizli ve on ikili hece ölçüleriyle düzenlenmi?ti. Bu eserde atasözleri de bulunuyordu. Yine Karahanl?lar döneminde olu?mu? "Satuk Bu?ra Halk Destan?" ve 11 ve 12’nci yüzy?llarda Türkistan’da Yedisu bölgesinde do?du?u san?lan eski Türk destanlar?ndan motifler ta??yan Manas Destan? da bu dönem halk edebiyat?n?n önemli eserleri aras?ndad?r.