Edebiyat Nedir?

06-18-2007, 05:38 PM

Edebiyat?n ne oldu?unu anlayabilmek için onun, dilden, konu?ma ve düzyaz? dilinden farkl? olan yanlar?n? ortaya koymak gereklidir.
Konu?ma ve düzyaz? dilinde, dil bir araç, sözcükleri kullanmakla giri?ilmi?, belli bir amaca dönük eylemdir. Do?ruyu ara?t?rma, ortaya koyma, ba?kalar?na iletme arac?d?r. Konu?ma ve yaz? dilinde sözcükler görevini yapt?ktan sonra i?e yaramaz hale gelir. Önemli olan meydana getirece?i sonuçlard?r. Sonuç yani amaç, onu okuyan, ya da dinleyendeki de?i?imdir. Dü?üncemizi dile getiren sözcükleri nas?l biçimlendirdi?imizi unuturuz. Onlar arac?l??? ile dü?üncemizi iletti?imiz ki?i de onlar?n nas?l biçimlendirildi?ine dikkat etmez. Unutur. Dil, bizi do?rudan do?ruya öteki insanlarla yada e?ya ve dü?üncelerle kar?? kar??ya getirir. Konu?ma ve yaz? dilinde sözcükler saydamd?r. Uçar?d?r. Aradan kaybolur gider.
Oysa ?iir ve edebiyatta bunlar?n tam tersi olu?maktad?r.
?iir ve edebiyatta dil bir araç de?il, biraz amaçt?r. ?iir ve edebiyatta dil, sözcükler, cümleler ve biçimler nesnel (objektif) hale gelirler, ?eyle?irler.
?nsanla öteki insanlar?n, e?yan?n ve dü?üncelerin aras?na girip saydamla?maz ?iir. Uçar? hale gelmez konu?ma ve düzyaz? da oldu?u gibi. Tam tersine, kar??m?za ç?kar. Resim gibi, heykel, müzik, yap? gibi (e?ya) de?eri kazan?r.
?air cümle kurmaz, bir nesne meydana getirir. Sözcüklerle, güzel, unutulmaz biçimler yarat?r. Sözcüklerin bir araya özel biçimler alt?nda getirili?inde derin e?ilimler dürtüsü vard?r.
?air, dilde oldu?u gibi sözcüklerden yararlanmaz. Onlara yararl? olur. Renk, ses, hacim gibi onlar? ?eyle?tirir, k?rar, bozar ve yeniden birle?tirerek bir ?iir dünyas? kurar.
Sözlerin ve sözcüklerin nesnelle?tirilerek özel i?aretler, deyi?ler, t?ls?ml? biçimler haline getirilmesi, bunlar?n sihir ve büyü alan?nda kullan?lmas?, unutulmayan, ezberlenen özel biçimlerle tekrar edilmesi, ?iirin do?u?unu haz?rlayan en eski etkenlerdir. Bu yönden denilebilir ki, yaz? ?öyle dursun, tam konu?ma dilinin bile gerçekle?medi?i, insan?n ve insanl???n? en eski tarihinde ?iir ve ?iir dili vard?r. Demek ki, edebiyat, dilden önce idi.
Bununla beraber gerçek ?iir ve edebiyat yaz?n?n bulunup kullan?lmas?ndan sonra geli?mi?tir.
Sanat d??? konularda (politika, hukuk, mektup vb. alanlarda) bile ilk yaz?l? metinler, edebiyata yak?n, destanî, güzellik iddias? ile yüklü oldukça nesnel eserler olmu?lard?r.

EDEB?YATTA AKIM DEN?L?NCE NE ANLA?ILIR?

Ak?m, insan dü?üncesinin ve ya?am?n?n, tarih içinde de?i?ik dünya görü?lerinin birbirini izleyerek devam etmesidir.
Tarih boyunca insanlar her ça?da bilim ve felsefe verilerinden, sosyal, ekonomik, siyasal gerçeklerden esinlenerek, ileriye do?ru at?l?mlar yaparak, eskiyen dü?ünce ve biçimlerin yerine yenilerini ve ba?kalar?n? koyarlar.
“?yiye, Güzele ve Do?ruya” slogan? ile ifade edilen bu at?l?mlar yeni ahlâk, estetik ve bilim de?erleri getirirler.
Sanat ve edebiyat ak?mlar? her ça??n kendine özgü gerçekleri ve de?erleri aç?s?ndan ortaya at?lan güzellik anlay??lar?, estetik görü?leri ve ölçüleridir.
Edebiyat ve sanat ak?mlar?, milli ve milletleraras? bilimsel, felsefi, sosyal, ekonomik, siyasal, ahlâki, dinsel ya?am?n ürünleri olurlar ve tarihsel de?erlerin uzant?s? içinde eskiye ve kurulu düzene varolan edebiyat ve sanat anlay???na kar?? ihtilâlci karakter ta??rlar.
Ama bu devrimci karakter ço?u kez yöntemlerde ve yöntemlerin uygulan???nda göze çarpar. Oysa edebiyat ve sanat ak?mlar? tarih içinde klâsik görü?lere zaman zaman dönerek tazelemeler, tekrarlar, yeniden de?erlendirili?ler yapmaktad?rlar.
Her toplumun edebiyat?nda, kendisine özgü milli ak?mlar, a?amalar vard?r. Fakat bunlardan bir k?sm? ulusal s?n?rlar? a?arak uluslararas? de?er ve kapsam kazan?rlar. Sonra bunlar ulusal sanatlar? etkiler.
Edebiyat ve sanat ak?mlar?na ekol, okul, meslek ve ç???r da denilmektedir.

06-18-2007, 05:38 PM	#1 (permalink)
ArEs Misafir ArEs Şuan Mesajlar: n/a	Edebiyat Nedir? Edebiyat?n ne oldu?unu anlayabilmek için onun, dilden, konu?ma ve düzyaz? dilinden farkl? olan yanlar?n? ortaya koymak gereklidir. Konu?ma ve düzyaz? dilinde, dil bir araç, sözcükleri kullanmakla giri?ilmi?, belli bir amaca dönük eylemdir. Do?ruyu ara?t?rma, ortaya koyma, ba?kalar?na iletme arac?d?r. Konu?ma ve yaz? dilinde sözcükler görevini yapt?ktan sonra i?e yaramaz hale gelir. Önemli olan meydana getirece?i sonuçlard?r. Sonuç yani amaç, onu okuyan, ya da dinleyendeki de?i?imdir. Dü?üncemizi dile getiren sözcükleri nas?l biçimlendirdi?imizi unuturuz. Onlar arac?l??? ile dü?üncemizi iletti?imiz ki?i de onlar?n nas?l biçimlendirildi?ine dikkat etmez. Unutur. Dil, bizi do?rudan do?ruya öteki insanlarla yada e?ya ve dü?üncelerle kar?? kar??ya getirir. Konu?ma ve yaz? dilinde sözcükler saydamd?r. Uçar?d?r. Aradan kaybolur gider. Oysa ?iir ve edebiyatta bunlar?n tam tersi olu?maktad?r. ?iir ve edebiyatta dil bir araç de?il, biraz amaçt?r. ?iir ve edebiyatta dil, sözcükler, cümleler ve biçimler nesnel (objektif) hale gelirler, ?eyle?irler. ?nsanla öteki insanlar?n, e?yan?n ve dü?üncelerin aras?na girip saydamla?maz ?iir. Uçar? hale gelmez konu?ma ve düzyaz? da oldu?u gibi. Tam tersine, kar??m?za ç?kar. Resim gibi, heykel, müzik, yap? gibi (e?ya) de?eri kazan?r. ?air cümle kurmaz, bir nesne meydana getirir. Sözcüklerle, güzel, unutulmaz biçimler yarat?r. Sözcüklerin bir araya özel biçimler alt?nda getirili?inde derin e?ilimler dürtüsü vard?r. ?air, dilde oldu?u gibi sözcüklerden yararlanmaz. Onlara yararl? olur. Renk, ses, hacim gibi onlar? ?eyle?tirir, k?rar, bozar ve yeniden birle?tirerek bir ?iir dünyas? kurar. Sözlerin ve sözcüklerin nesnelle?tirilerek özel i?aretler, deyi?ler, t?ls?ml? biçimler haline getirilmesi, bunlar?n sihir ve büyü alan?nda kullan?lmas?, unutulmayan, ezberlenen özel biçimlerle tekrar edilmesi, ?iirin do?u?unu haz?rlayan en eski etkenlerdir. Bu yönden denilebilir ki, yaz? ?öyle dursun, tam konu?ma dilinin bile gerçekle?medi?i, insan?n ve insanl???n? en eski tarihinde ?iir ve ?iir dili vard?r. Demek ki, edebiyat, dilden önce idi. Bununla beraber gerçek ?iir ve edebiyat yaz?n?n bulunup kullan?lmas?ndan sonra geli?mi?tir. Sanat d??? konularda (politika, hukuk, mektup vb. alanlarda) bile ilk yaz?l? metinler, edebiyata yak?n, destanî, güzellik iddias? ile yüklü oldukça nesnel eserler olmu?lard?r. EDEB?YATTA AKIM DEN?L?NCE NE ANLA?ILIR? Ak?m, insan dü?üncesinin ve ya?am?n?n, tarih içinde de?i?ik dünya görü?lerinin birbirini izleyerek devam etmesidir. Tarih boyunca insanlar her ça?da bilim ve felsefe verilerinden, sosyal, ekonomik, siyasal gerçeklerden esinlenerek, ileriye do?ru at?l?mlar yaparak, eskiyen dü?ünce ve biçimlerin yerine yenilerini ve ba?kalar?n? koyarlar. “?yiye, Güzele ve Do?ruya” slogan? ile ifade edilen bu at?l?mlar yeni ahlâk, estetik ve bilim de?erleri getirirler. Sanat ve edebiyat ak?mlar? her ça??n kendine özgü gerçekleri ve de?erleri aç?s?ndan ortaya at?lan güzellik anlay??lar?, estetik görü?leri ve ölçüleridir. Edebiyat ve sanat ak?mlar?, milli ve milletleraras? bilimsel, felsefi, sosyal, ekonomik, siyasal, ahlâki, dinsel ya?am?n ürünleri olurlar ve tarihsel de?erlerin uzant?s? içinde eskiye ve kurulu düzene varolan edebiyat ve sanat anlay???na kar?? ihtilâlci karakter ta??rlar. Ama bu devrimci karakter ço?u kez yöntemlerde ve yöntemlerin uygulan???nda göze çarpar. Oysa edebiyat ve sanat ak?mlar? tarih içinde klâsik görü?lere zaman zaman dönerek tazelemeler, tekrarlar, yeniden de?erlendirili?ler yapmaktad?rlar. Her toplumun edebiyat?nda, kendisine özgü milli ak?mlar, a?amalar vard?r. Fakat bunlardan bir k?sm? ulusal s?n?rlar? a?arak uluslararas? de?er ve kapsam kazan?rlar. Sonra bunlar ulusal sanatlar? etkiler. Edebiyat ve sanat ak?mlar?na ekol, okul, meslek ve ç???r da denilmektedir.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal gösterime geğ Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)