Küresel ısınma yüzünden tarımsal ürünlerde yüzde 50 kayıp oldu

Türkiye’nin ilk cam kavanozda konserve yapan şirketi olan, üretiminin yüzde 70’ini ihraç eden Penguen Gıda, 7 bin çiftçiyle çalışıyor

Közlenmiş kırmızı biber Penguen’in icadı. Sadece markalı ürünler için yılda 14 bin ton konserve meyve-sebze, 21 bin ton donmuş meyve-sebze, 6 bin ton reçel ve bal, 4 bin 500 ton salça üretiyor. Küresel ısınma yüzünden zorlandıklarını söyleyen şirketin patronu Orhan Gençoğlu, “En çok çilekte sıkıntı çektik. Tadı kötüydü, tarlada çürüdü. Közlenmiş biberde yüzde 60 kayıp oldu. Tarım Bakanlığı’na göre tüm ürünlerde yüzde 50 kayıp var” dedi

Dondurulmuş meyve-sebze ihracatında Türkiye’nin lider şirketlerinden Penguen Gıda’nın patronu Orhan Gençoğlu... Reçel, dondurulmuş gıda, konserve ihracatı yapıyorlar. Türkiye’nin ilk cam kavanozda konserve yapan şirketi Penguen. Ayrıca közlenmiş capri biber konservesi de onların icadı. Bursa’da dev bir fabrikaları var. Fabrikayı gezdik. Penguen Gıda’nın anlaşmalı 7 bin çiftçisi var. Üretiminin yüzde 70’ini ihraç ediyor. Geçen yıl yaşanan kuraklığa rağmen 2007’nin 9 aylık verilerine göre 2.8 milyon YTL net kâr elde etti. Yurtdışındaki zincirler için kendi markasıyla ve başka markalar için üretim yapıyor. Yalnızca markalı ürünler için yılda 14 bin ton konserve meyve-sebze, 21 bin ton donmuş meyve-sebze, 6 bin ton reçel ve bal, 4 bin 500 ton salça üretiliyor.

*Ağabeyiniz Turhan Bey’le şirketi kurmuşsunuz. Babanız karşı çıkmış, ’Tazesi varken dondurulmuşunu kim alır?” demiş...

Doğru. Başta karşı çıktı. Zor ikna oldu. Hatta sakladık. Taze de gönderiyoruz dedik.

*1980’li yıllarda bu işe girmek nasıl aklınıza geldi?

Ağabeyimle yurtdışında okuduk. Babam tütün ihraç ediyordu. Yabancı dil bilmeden bunu yapıyordu. Oğullarının yabancı dil bilmesini ve iyi okumasını isteyen bir babaydı...

*Siz ilk ne zaman çalıştınız? Babanız sizi çocuk yaşta çalıştırır mıydı?

Ağabeyim de ben de tatil nedir bilmedik, babamıza da kızardık. 9-10 yaşlarından itibaren okul dışındaki zamanımızı babamızın yanında geçirdik. Ivır zıvır işlerin hepsini yaptırırdı bize ama bu arada işi de öğrendik.

*Üniversiteyi bitirince hemen yeni yatırımlara başladınız mı?

Hayır öyle olamadı. Biz döner dönmez hiç aklımızda olmayan bir işin başında bulduk kendimizi. Yıl 1981. Babam Bursa’nın tanınmış işadamlarındandı. O dönemde Bursa’daki yerel gazeteye çalışanlar sahip çıkmıştı, maddi zorluk içindeydiler ve babamı ikna edip gazeteyi sattılar. Babam bizi gazetenin başına koydu. Profesyonel ekip kurduk. 4 yıl o işin başındaydık. Çok zorlandık. Saçımın yüzde 50’si gazete patronluğu döneminde gitti. Gazetecilerle uğraşmak da zor. Tanınmış bir aile olduğumuz için bazı haberlerle ilgili sıkıntılar da fazla oldu.

*Penguen Gıda’yı nasıl kurdunuz?

Ağabeyimle araştırdık. Hammaddesi kolay bulunan, pazarlaması kolay bir ürün... Meyve-sebze cenneti Türkiye. Ama farklı bir şey yapmalıydık. Amerika, İspanya, İtalya’ya gittik. Unilever ve Nestle yetkilileriyle görüştük. Dondurulmuş meyve-sebze ihracatına karar verdik. Yurtdışında sağlam bağlantılar yaptık, işler iyi gidince babam da ikna oldu.

*Yurtdışındaki taleplere göre mi belirlendi izleyeceğiniz yol?

Evet. Türkiye brokoliyi bilmiyordu yıllar önce, biz Türkiye’de brokoli ürettirip satıyorduk. 7 bin anlaşmalı çiftçimiz var. Tohumları ve ilaçları biz veriyoruz. Denetim yapılıyor. Hangi bezelye tanesini hangi çiftçinin yetiştirdiğini biliyoruz.

*Küresel ısınmadan nasıl etkilendiniz?

Yeteri kadar ürün bulamadık. En çok çilek sıkıntısı çektik. Tadı kötüydü, kısa sürede tarlada çürüdü. Kirazda zorlandık. Közlenmiş kırmızı biberde sorun oldu. Yüzde 60 kayıp var. Tarım Bakanlığı tüm ürünlerde yüzde 50 kayıptan söz ediyor. Sulama sorunu var. Devlet politikasıyla sulama kanalları artırılmalı, damla sulama teknikleri kullanılmalı.

* Konserve üretimine nasıl başladınız?

Başta tamamen dondurulmuş gıdaydı. İlk çilek ve enginar sattık. Enginar İspanya’ya ve İtalya’ya gitti. Çilek, İngiltere ve Belçika’ya gitti. Fuarlara katılıyorduk. Bir Alman şirket salatalık işindeydi. Hammaddeyi Türkiye’den alıyordu. Bir hattı bizde kurdu. 1992 yılıydı. Kornişon üretimi başladı. Çok başarılı olduk. İç pazara 1996’da girdik. Kornişonda başarılı olunca bu işe devam ettik.

Közlenmiş biber ağabeyimin aklına annem yaparken geldi

* Közlenmiş biberi nasıl keşfettiniz?

Ağabeyim annemden görüyor közlenmiş biberi. Neden biz yapmayalım diyor. Denemeler yaptık. Çok tuttu.

* En çok satan ürününüz?

Dış pazarda kornişon ve közlenmiş biber. İç pazarda 400 bin satıyoruz, yurtdışında ise 6-7 milyon kavanoz satıyoruz.

* Evde reçel yapmak sağlıklı değil mi?

Şeker evde yapılırken karamalize oluyorsa bu kanserojen etki yapıyor. Burada tamamen bilimsel ve hijyen şartlarda elektronik ortamda dereceler ayarlanarak yapılıyor.

Kur politikası yüzünden lastik patlayacak

*Kur politikası darbe vuruyor sizlere...

Lastik patlayacak. Kur politikası tüm ihracatçılar gibi bizi de etkiliyor. Bizi tekstilcilerden de çok etkiliyor çünkü ithal girdimiz yok. Hammaddemiz meyve-sebze. Hepsi YTL. Cam kapaklı kavanozlarımız YTL. Doğalgaza, elektriğe zam geldi. Maliyetler artıyor.

İhracat girdisi olarak küçük görünse de çok önemli bir sektör. Tarımla ayakta duran milyonlar var. Avrupa’da meyve-sebze az, biz onlar için çok iyi bir üretim merkeziyiz. Tarıma dayalı sanayi gelişmeli.

Biz AB’ye 15 yıl önce girdik

* Sizin bezelyelerin her kavanozunun üretim yeri belli mi?

Bu şart. Nestle ve Unilever’den öğrendik bunu. Biz 15 yıl önce geriye izlenebilirliği öğrendik. 15 yıl önce girdik AB’ye. Üründe bir sorun çıksa neden kaynaklandığını bulmamız için şart.

*Dondurulmuş ürün tazesi kadar sağlıklı olabilir mi?

Sağlıklı. Biz bu işin içinde olmasaydık ben de bunu bilmezdim. Bursa ovası nehrin kenarında. Nehirde boyahanelerin atıkları var. O suyla sulanan ürünü yiyoruz. Biz tamamen denetimli çiftçilerin ürünlerini alıyoruz. Ürünler hasattan sonra aynı gün geliyor. Pazardaki üründen daha taze. Halde beklemiyor. Avrupa standartlarında, hijyenik ortamda ve hücreler tamamen korunarak çok kısa sürede şoklanıyor.

*Ya konserve ürün?

Güvenmediğiniz markaları yemeyin. Ama güvenilir markalar sağlıklı.

*Konserveleriniz cam kavanozda...

Konserveleri cam kavanoza koyarak katma değer yarattık. İhracat çok başarılı olunca iç pazara yöneldik. Salça ve bezelyeyi kavanoza koyduk. Bezelyede kavanoz devrim gibiydi. İnsanlar içindekini görünce daha rahat ediyordu. Cam, tenekeye göre daha sağlıklı. 3-5 şirket çok sağlıklı teneke kullanıyor. Diğerleri için aynı şeyi söyleyemem.

İngilizler Türk greyfurtu yiyor

* Şu anda mevsim itibarıyla ne gönderiyorsunuz yurtdışına?

Greyfurt. Güney’den taze greyfurt alıyoruz. Kabukları soyuluyor, dilimlere ayrılıyor. Zarı çıkarılıyor. Komposto haline getiriliyor. İngiltere’de sabah kahvaltılarında tüketiliyor. 10 milyon euro kadar yıllık greyfurt ihracatımız var. Eskiden İsrail’den alıyorlardı. Onların işçilik sorunu oldu, biz kaptık. Bizde de maliyetler yüksek.


elif ergu