UHUD SAVA?I

(H. 3/M. 625)

Hicret'in üçüncü y?l?nda Uhud da?? civar?nda mü?riklerle yap?lan sava?.

Uhud sava??ndan önce Kurey?'in öfkesi kabarm??, kin ve intikam duygular? artm??t?. Bedir'de yak?nlar?n? kaybeden Utbe k?z? Hind ".. Muhammed'le arkada?lar?ndan öç almad?kça içim rahatlamayacak, Muhammed'le sava? yapmad?kça koku sürünmek bana haram olsun. Sevdiklerimin intikam?n?n al?nd???n? gözümle görmedikçe bana sevinmek yok!" diyordu. Ebu Süfyan ve ba?kalar? da buna benzer ?ekilde and vermi?lerdi. Ebu Süfyan'?n yürüttü?ü kervan?n mallar? Daru'n-nedve'de topluca durmaktayd?. Mü?riklerin ileri gelenleri, herkese kat?lma pay?n? verdikten sonra geri kalan kâr ile güçlü bir ordu haz?rlanmas?na karar verdiler. Onlara göre Müslümanlar Kurey? büyüklerini öldürmü?lerdi, onlar?n intikam?n? almak gerekliydi. Bedir'de yak?nlar? öldürtücüler karalar giyinmi? vaziyette kabileler aras?nda dola??yor, ?airler mersiyeler söyleyerek Araplar sava?â te?vik ediyorlard?.

Putperest Kurey?liler Mekke d???ndaki Arap kabilelerinin de kat?lmas?yla 3000 ki?ilik bir askerî kuvvet haz?rlad?lar. Bu kuvvette 700 z?rhl?, 200 atl? süvari, 3000 deve vard?. Aralar?nda, ba?ta Ebu Süfyan'?n kar?s? Hind oldu?u halde 14 tane de kad?n vard?. Bedir'de babas?n? ve öteki yak?nlar?ndan baz?lar?n? kaybetmi? olan Hind'in kalbini i?renç bir intikam duygusu bürümü?tü. Amcas? Abbas (r.a) Hz. Muhammed (s.a.s)'i çok severdi. Bu sebeple bir mektup yazarak Kurey?'in sava? haz?rl?klar?n? ye?enine bildirdi. Peygamberimiz (s.a.s) amcas?ndan gelen mektubu okuttu ve mektupta bildirilen haberi gizli tutarak ke?ifçiler gönderdi. Ke?ifçilerin getirdi?i haberler mektupta amcas?n?n bildirdiklerine aynen uyuyordu. Dü?man büyük bir ordu haz?rlam??t? ve Medine'ye do?ru ilerliyordu.

Bunun üzerine Resulullah (s.a.s) bir sava? meclisi kurarak meseleyi ayr?nt?l? olarak ashab?yla görü?tü. Resulullah (s.a.s) dü?man? ?ehrin d???nda kar??lamay?p ?ehri içerden savunmak görü?ündeydi. Fakat özellikle Bedir sava??na kat?lan gaziler hakk?nda nazil olan övücü ayetlerin etkisinde kalan gençler, dü?man?n d??ar?da kar??lanmas?ndan yana idiler. Dü?manla bir meydan sava?? yapmak istiyorlard?:

Resulullah (s.a.s) ashab?n isteklerini k?rmayarak dü?man? kar??lamak üzere k?l?c?n? ku?and?, z?rh?n? giydi. Münaf?klar?n reisi Abdullah b. Ubey b. Selül ?ehrin içinde kal?narak savunma yap?lmad???n? bahane ederek 300 ki?ilik kuvvetini geri çekti. Gayesi sava?mak de?ildi. Müslümanlar? dü?man kar??s?nda güçsüz b?rakmak istiyordu. Böylece Müslüman ordusunun mevcudu 1000'den 700'e dü?mü? bulunuyordu.

?slâm Ordusunun Harp Alan?na Hareketi

Dü?man, Medine'nin yegane aç?k sahas? olan k?s?mdan içeriye s?zarak karargâh?n? Uhud da??n?n Medine'ye bakan eteklerinde kurmu?tu. Resulullah (s.a.s) 700 Müslümanla Cumartesi sabah? Uhud da??na ula?t?. S?rt?n? da?a vererek kar??daki çorak arazide yer tutan dü?mana kar?? saf tuttu. Dü?man?n dü?üncesi Müslüman ordusunu ma?lub ettikten sonra ?ehri ya?malamakt?. Bunun için Medine'nin yak?n?nda Uhud önleri sava? sahas? seçilmi?ti.

Resulullah (s.a.s) Bedir'de oldu?u gibi bu sava?ta da ?slâm ordusunu sava? düzenine göre yerli yerine yerle?tirdi, dü?man?n s?zabilece?i, ku?atma yapabilece?i geçit ve gedikleri de okçularla korudu ve özellikle ordunun sol taraf?ndaki da??n vadisini beklemek üzere Abdullah b. Cübeyr kumandas? alt?nda elli ki?ilik, okçu birli?ini b?rakt? ve "Dü?man yense de, yenilse de kesinlikle yerlerinizden ayr?lmay?n?z. " diye tembihte bulundu.

11 ?evval 3 (27 Mart 625) Cumartesi günü sava? teke tek vuru?malarla ba?lad?; Hz. Ali, Hz. Hamza ve öteki ?slâm sava?ç?lar? has?mlar?n? öldürdüler. Sonra sava? k?z??t?. Resulullah (s.a.s) alm?? oldu?u askerî tedbirler ve uygulam?? oldu?u planlar sayesinde ilk safhada Müslümanlar galip geldiler.

HZ. HAMZA'NIN ?EHID EDILMESI

Resulullah (s.a.s)'in amcas? Hz. Hamza kükremi? bir arslan gibi dü?mana k?l?ç sallayarak ilerliyor, has?mlar?n? k?r?p geçiriyordu. Di?er Müslümanlar da ellerinden gelen çâbay? gösteriyorlard?. Dü?manlar da olanca gayretleriyle k?l?ca sar?lmalar?na ra?men bozguna u?ramaktan kendilerini kurtaramad?lar. Tef çalarak askerlere moral veren dü?man kad?nlar? bile korku içinde da? yamac?na t?rmanmaya, kaçmaya ba?lad?. Bununla beraber henüz kesin netice al?nm?? de?ildi; dü?man?n h?zl? bir ?ekilde takibi ve dönmeyece?i bir noktaya kadar kovalanmas? gerekiyordu. Halbuki bu inceli?i ve harp usulünün bu yönünü bir an unutarak gaflete dü?en ve dünyal??a meyleden Müslümanlar k?l?çlar?n? b?rak?p ganimet toplamaya koyulmu?lard?. Ordunun gerisindeki vadiyi bekleyen elli okçu da kumandanlar?n?n ?srarlar?na ra?men Resulullah (s.a.s)'in kesin emrini unutarak "Karde?lerimiz üstün geldi, biz niye bekleyelim" diyerek yerlerinden ayr?ld?lar, ganimet toplamaya giri?tiler.

??te bu s?rada böyle bir an? gözetlemekte olan 200 ki?ilik dü?man süvari birli?i komutan? Halid b. Velid az say?daki ?slâm okçusunun kald??? geçidi rahatça ele geçirerek ?slâm ordusunu arkas?ndan vurmaya ba?lad?. Bunu gören mü?rikler geri döndüler ve yeniden h?zl? bir sald?r?ya giri?tiler. Böylece Müslümanlar iki ate? aras?nda kald?lar, üstünlü?ü sa?lam??ken dünyal??a dalmalar? ve Peygamber'in emrini çi?nemeleri yüzünden zor durumlara dü?tüler. ??te bu safhada Hazma (r.a) Ebu Süfyan'?n kar?s? Hind'in kölesi Vah?i taraf?ndan m?zrakla vurularak ?ehid edildi. Resulullah (s.a.s)'in Hicretten evvel Medine'ye tayüz etti?i ilk ö?retmen Mus'ab b. Umeyr (r.a) de bu esnada ?ehid dü?enler aras?ndayd?. Mus'ab (r.a) sima itibariyle Resulullah'a benzedi?inden ?ehit dü?tü?ünde, onu ?ehit eden kimse Resulullah (s.a.s)'i öldürdü?ünü hayk?r?yordu. Bu durum Müslümanlar?n daha da da??lmas?na sebep oldu. Ancak k?sa zaman sonra Resulullah (s.a.s)'in sa? oldu?u anla??ld?. Uhud da??n?n hemen eteklerinde bulunan Resulullah(s.a.s)'in çevresi büyük çarp??malara sahne oldu. Müslümanlar onun etraf?nda dönüyorlar gerekti?inde kollar?n?, bacaklar?n? kalkan yerine kullan?yorlard?, Hz. Talha bu yolda kolunu kaybetmi?ti. Sa'd b. Ebi Vakkas (r.a)'a ise Resulullah ok veriyor ve: "Anam babam fedâ ol sun, at yâ Sa'd" diyor; oklar?n?n isabet etmesi için Allah'a dua ediyordu. Mü?rikler Resulullah (s.a.s)'? öldürmek için hücum ettikçe Müslümanlar onun çevresinde giderek ço?alm??lar ve çetin bir savunma hatt? kurmu?lard?. Dü?man bu hatt? yaramayaca??n? anlay?nca geriye çekilmek durumunda kald? ve böylece sava? üçüncü safhada denk bir duruma geldi. Ebu Süfyan kar?? da?a, Resulullah (s.a.s)'da Uhud'a do?ru t?rmand? ve bugün hâlâ ziyaret edilen ma?arada dinlendi. Resulullah (s.a.s)'?n di?i k?r?lm??, yana?? yar?lm??t?. K?z? Fatma onu tedavi etti. Ebu Süfyan ile Hz. Ömer'in kar??l?kl? konu?mas? da bu esnada cereyan etmi?ti.

Kurey?li mü?rikler bu sava?ta o kadar vah?iyane ?eyler yapm??lard? ki, belki tarihte benzerine az rastlan?rd?. Müslümanlar bu sava?ta 70 ?ehid vermi?lerdi. Dü?manlar özellikle de mü?rik kad?nlar ?ehid Müslümanlar?n burunlar?n? ve kulaklar?n? kesiyorlard?. Ebu Süfyan'?n kar?s? Hind ve öteki baz? mü?rik kad?nlar? Müslüman ?ehidlerin organlar?ndan yapt?klar? gerdanl?klar? boyunlar?na takm??lard?. Ayr?ca Hind, Hz. Hamza'n?n ci?erini ç?kartarak a?z?nda çi?nemek i?rençli?ini gösterebilmi?ti.

Uhud'tan ayr?lan Ebu Süfyan bir süre sonra geri dönerek Medine'ye sald?rmak ve ba?lad?klar? i?i tamamlamak iste?ine kap?lm??t?. Esasen böyle bir durumu, Resulullah (s.a.s) tahmin etmi?, 70 ?ehid ve yaral?ya ra?men sava??n hemen ertesi Pazar günü dü?man? takibe karar vermi?ti. Resulullah (s.a.s) 70 ki?ilik süvari birli?i ile 8 km. Kadar mü?rikleri takibetti. Sonra konaklayarak üç gün bekledi. Geceleri ate? yakt?rarak dü?mana sava?tan y?lmad?klar? mesaj?n? veriyordu. Müslüman olmad??? halde Müslümanlar?n dostlar?ndan olan Huzaa kabilesinden Mabed-i Huzâî, Resulullah (s.a.s)'i gördükten sonra Ebu Süfyan'a giderek onun arkada?lar?yla birlikte sava? için geldiklerini söylemi?, Ebû Süfyan da yeni bir vuru?may? göze alamayarak Mekke'ye gitmi? ve Medine'ye sald?rmaktan vazgeçmi?ti. Böylece Müslümanlar, bu sava?ta birinci safhada üstünlük sa?lam??lar, gaflet ve dikkatsizlik neticesinde ikinci safhada ilahî bir imtihana u?rat?larak ma?lubiyet ac?s? kendilerine tatt?r?lm??, fakat üçüncü safhada durum denkle?mi?ken Resulullah (s.a.s)'in cesaretle takibi neticesinde dü?man korkutulmu? ve üstünlük tekrar Müslümanlara geçmi?ti.

SAVA?TAN BAZI ?LGINÇ TABLOLAR

Enes b. Mâlik diyor ki: Amcam Enes b. Nadr'? Uhud meydan?nda öldürülmü? olarak bulduk; üzerinde 80 kadar k?l?ç, süngü ve ok yaras? vard?. Mü?rikler i?kence yapm?? olduklar?ndan, kimse onu tan?yamad?, yaln?z k?z karde?i parmaklar?ndan tan?d?. Biz ?u ayetin amcam ve benzeri hakk?nda inmi? oldu?unu san?yoruz: Müminlerden bir çok kimseler Allah'a vermi? olduklar? sözlerini yerine getirdiler" (el-Ahzâb, 33/23).

Hz. Hamza'n?n k?z karde?i, Müslümanlar?n bozguna u?rad??? haberini al?nca Medine'den sava? alan?na gelmi?ti. Bunu farkeden Resulullah (s.a.s) Hz. Zübeyr'e, Hamza'n?n cesedinin parçalanm?? vaziyette ona gösterilmemesini tenbih etmi?ti. Bunu hisseden Safiyye, "Karde?imin ?ehid oldu?unu biliyorum. Allah yolunda böyle fedakarl?klar her zaman gerekir" demi? ve parça parça edilmi? karde?inin cesedini görünce de, Hepimiz Allah'?n mülküyüz ve O'na dönece?iz"demek suretiyle büyük bir teslimiyet örne?i gösterebilmi?tir.

Ensar'dan bir kad?n da sava?ta babas?n?, karde?ini ve kocas?n? kaybetmi?ti., Bunlar? haber ald?kça hep Hz. Muhammed (s.a.s)'in sa? olup olmad???n? soruyordu. Onun sa? oldu?unu ö?renince; "Sen sa? olduktan sonra her felâket hiç gelir!" demi?ti.

?slâm ?ehidleri iki?er iki?er topra?a verildiler. Tablo göz ya?art?c? idi.

Hz. Hamza (r.a) kaftan? ile topra?a veriliyordu. Hz. Peygamber'in hicretten önce Medinelilere ?slâmî ö?retmesi için tayin etti?i ilk ö?retmen Mus'ab b. Umeyr (r.a) topra?a verilirken üzerindeki elbise k?sa gelmi?ti. Gö?üs taraf?na örtülünce alt k?sm?, alt k?sm?na örtülünce de gö?üs k?sm? aç?kta kal?yordu. Resulullah (s.a.s) örtünün alt k?sm?na örtülmesini üst k?sm?na da izhir denilen kokulu otlardan konulmas?n? emir buyurmu?tu.

RESULULLAH (S.A.S) UHUD ?EHIDLERI HAKKINDA ?ÖYLE BUYURMU?TUR:

"Uhud harbinde karde?leriniz ?ehit olunca Allah Teâlâ onlar?n ruhlar?n? bir tak?m ye?il ku?lar?n içlerine koymu?tur. Bunlar Cennet ?rmaklar?na gelirler, içerler ve Cennet meyvelerinden yerler. Sonra bu ku?lar, ar??n gölgesinde as?l? bulunan alt?n kandillere konup tünerler. ?ehid ruhlar? art?k böyle mesut bir hayata eri?ince; bizim cennetteki bu halimizi dünyadaki karde?lerimize kim bildirir ki, onlar da bilsinler de cihatdan çekinmesinler demi?lerdi" (Tecrîd,186 vd; ?bn Sa'd, II; 148).