Ulu Cami (Merkez)

Ad?yaman Çar??s? içerisinde yer alan Ulu Cami ilin en büyük camisidir. Belgelere göre Zülkadiro?ullar?ndan Alaü’d-devle taraf?ndan yapt?r?lm??t?r. Günümüzdeki yap? eski yap?n?n y?k?larak 1873’te yap?lm?? ?eklidir. 1902 y?l?nda Mehmet Fevzi Efendi taraf?ndan onar?lm??t?r.

Ulu Cami, kareye yak?n dikdörtgen planl? olup, kesme ta?tan, dört payenin ta??d??? merkezi bir kubbe ile üzeri örtülüdür. Ayr?ca dört kö?esinde dört küçük kubbe ile ana kubbe desteklenmi?tir. Orta kubbe oldukça yüksek ve kasnakl?d?r. Caminin biri kuzey, di?er ikisi de bat? ve do?u kö?elerinde bulunan üç kap?s? vard?r. Bunlardan do?u kö?esindeki be? basamakl? bir merdivenle sahanl??a ç?k?larak içeri girilmektedir. Kuzey giri?inin önünde dört sütunun ta??d??? çapraz tonozlu, be? bölümlü bir son cemaat yeri bulunmaktad?r. Giri?in ah?ap kap?s? 1902 y?l?nda Çevre Mehmet Fevzi taraf?ndan yap?lm??, son derece güzel bir eserdir.

Kare kaideli silindirik gövdeli minaresi caminin kuzeydo?u kö?esindedir. Buradaki iki kitabede 1798 ve 1854 tarihleri yaz?l?d?r. Büyük olas?l?kla bunlar caminin onar?m? ve minarenin yap?m? ile ilgilidir.


Ulu Cami (Besni)

Caminin kuzey cephesindeki giri? kap?s? üzerindeki kitabeden XVII.yüzy?lda yapt?r?lm?? oldu?u anla??lmaktad?r. Besni’nin en büyük camisi olan bu yap?n?n önünde iki s?ral? sütunlar?n meydana getirdi?i üç bölümlü bir son cemaat yeri bulunmaktad?r. Do?u yönündeki minare ile birlikte L ?eklinde bir plan düzeni göstermektedir. ?badet mekan? mihrap duvar?na paralel üç s?ral? ve her s?rada üçer sütun ile dört nefe ayr?lm??t?r. Sütunlar? birbirine ba?layan kemerler üst örtüyü ta??maktad?r.

Kuzeydo?usundaki minare saçak hizas?na kadar kare kaide üzerinde yükseldikten sonra ?erefe alt? zengin mukarnaslarla süslü silindirik gövdeye geçilmektedir. Caminin biri minare yan?nda, di?eri de ibadet mekan?n?n alt?ndaki beden duvarlar?nda olmak üzere iki çe?mesi bulunmaktad?r.

Besni Ulu Camisi mimari elemanlar?, iç mekan düzeni ve üst örtüsü ile yerel bir üslubu yans?tmaktad?r.


Kab Camisi (Merkez)

Ad?yaman Çar??s? ile Hükümet Kona?? aras?nda Kab Mahallesi’nde bulunan bu cami, kitabesine göre 1768 y?l?nda yap?lm??, 1923 y?l?nda da Hac? Mehmet Ali isimli bir ki?i taraf?ndan yeniden yap?lm??t?r. Bunlar? belirten kitabeler kuzey ve güney yönündeki kap?lar?n üzerindedir.

Dikdörtgen planl? caminin önünde son cemaat yeri, yazl?k ve k??l?k olmak üzere iki tanedir. Cami ve son cemaat yeri kesme ta?tan yap?lm?? olup, üzerini kasnaktan itibaren ba?dadi s?val? ah?ap bir kubbe örtmektedir. ?badet mekan?ndaki iki payenin yard?m?yla ve bunlar? birbirine ve duvarlara ba?layan kemerlerle içerisi kare ?ekline dönü?türülmü?tür. Bunun d???nda kalan bölümler, önceden caminin bütününde oldu?u gibi ah?ap tavanla örtülmü?tür.

Caminin kuzey kenar?nda kare kaide üzerinde silindirik tek ?erefeli minaresi bulunmaktad?r. 1934 y?l?nda y?ld?r?m dü?mesi sonucu y?k?lan minaresi yenilenmi?tir. Ayr?ca çevresinde hamam, çe?me ve helalar bulunmaktad?r.


Siratut Camisi (Merkez)

Siratut Mahallesi’nde, Cumhuriyet Caddesi üzerindeki bu cami Hac? Mehmet ?nan taraf?ndan Cumhuriyetin ilan?ndan sonra eski caminin yerine yeniden yapt?r?lm??t?r. Caminin giri? kap?s? üzerinde okunamayacak derecede bozulmu? olan kitabesinin eski camiye ait oldu?u san?lmaktad?r.

Dikdörtgen planl? caminin üzeri ah?ap bir kubbe ile örtülüdür. Önünde dört kemerli bir son cemaat yeri bulunmaktad?r.


Çar?? Camisi (Hac? Abdülgani Camisi) (Merkez)

Ad?yaman Çar??s? içerisinde bulundu?undan ötürü Çar?? Camisi olarak isimlendirilen bu cami, vakfiyesinden ö?renildi?ine göre Hac? Abdülgani taraf?ndan 1557’de yapt?r?lm??t?r. Ard?ndan Hac? Mehmet Bini Seyfettin R?zaullah taraf?ndan 1640 y?l?nda yenilenmi?, 1910’da 1957 ve 1982 y?llar?nda onar?lm??t?r.

Dikdörtgen planl? caminin ibadet mekan?n?n ortas?nda dört dikdörtgen payenin ta??d??? ah?ap bir kubbe, bunun d???nda kalan k?s?mlarda ah?ap tavanlarla örtülmü?tür. Beden duvarlar? beyaz köfeki ta??ndan olup, kenarlarda payandalarla desteklenmi?tir. Caminin kuzey yönünde kesme ta?tan yap?lm?? son cemaat yeri bulunmaktad?r. Son onar?mlarla cami özelli?ini yitirmi?tir.


Hac? Süleyman Mescidi (Merkez)

Yeni P?nar Caddesi üzerindeki Hac? Süleyman Mescidi, kitabesinden ö?renildi?ine göre 1720 y?l?nda yapt?r?lm??, 1890 ve 1899 y?l?nda da onar?lm??t?r.

Dikdörtgen planl? küçük bir yap? olan mescidin önünde dört sütunlu ah?ap tavanl? bir son cemaat yeri bulunmaktad?r. ?badet mekan?n?n üzeri ah?ap bir tavan ve çat? ile örtülüdür. Mescit mimari yönden bir özellik ta??mamaktad?r.


Eski Saray Camisi (?brahim Bey Camisi) (Merkez)

Eski Saray Camisi kitabesinden ö?renildi?ine göre 1638 y?l?nda ?brahim Bey taraf?ndan yapt?r?lm??t?r. Günümüze gelen yap?n?n yaln?zca do?u cephesinin bir k?sm? ile güney cephesi ilk yap?ya asit olup, di?er bölümler tamamen de?i?mi? ve yap? orijinalli?inden uzakla?m??t?r.

Dikdörtgen planl?, ah?ap tavanl? caminin mihrap yönündeki duvarlar? kesme ta?tand?r. Üzeri ah?ap çat? ile örtülüdür. Son onar?mlarda cami geni?letilmi?, bu nedenle de son cemaat yeri ibadet mekan? içerisinde kalm??t?r.

Ad?yaman camileri içerisinde en dikkat çekici mihrap bu camide olup, yar?m silindirik mihrap ni?i mukarnaslarla sonuçlanmaktad?r. Ayr?ca mihrap ni?inin etraf? kemerli bir bordürle de çevrelenmi?tir. Caminin do?u yönündeki kap?s? üzerinde de orijinal kitabesi bulunmaktad?r.


Toktam?? Camisi (Besni)

Günümüzdeki Besni’nin güneyinde terk edilmi? olan Eski Besni’nin bulundu?u yerdeki bu cami, oldukça harap ve y?k?k durumdad?r. XVII.yüzy?lda yap?ld??? san?l?rsa da bu iddia kesin de?ildir. Caminin son cemaat yeri ve minaresinin d???nda kalan bütün bölümleri moloz ta?tan yap?lm??t?r. ?badet mekan? duvarlar?nda yer yer a?aç hat?llar kullan?lm??t?r. Son cemaat yeri ile orijinal olan minaresi keme ta?tand?r. Üst örtüsü toprak daml?d?r. ?badet mekan? dikdörtgen planl? olup, yöresel mimari üslubunu yans?tmaktad?r.


Külhanönü Camisi (Besni)

Bu caminin ne zaman ve kim taraf?ndan yapt?r?ld??? bilinmemektedir. Yap?da kullan?lan malzeme ve mimari elemanlara dayan?larak geç devir Osmanl? camisi oldu?u san?lmaktad?r. D?? duvarlar? kesme ta?tan olup, dikdörtgen planl? caminin önünde üç bölümlü son cemaat yeri vard?r. ?badet mekan? üç s?ra halindeki pencerelerle ayd?nlat?lm??t?r. Üst örtüsü çat? ile kaplanm??t?r. Kuzeybat? kö?esine son cemaat yerinin ç?k?nt?s? ile caminin ana duvarlar?n?n birle?ti?i yere kare kaideli on iki kenarl? gövdesi olan minare yerle?tirilmi?tir.


Çar?? Camisi (Besni)

Eski Besni’nin merkezinde bulunan bu cami çar?? içerisinde oldu?undan ötürü Çar?? Camisi olarak tan?nm??t?r. Kap?s? üzerindeki kitabeden 1492 y?l?nda Kalauno?lu Mehmet Nas?r taraf?ndan yapt?r?ld??? ö?renilmektedir. Bu ki?inin M?s?r Kölemen Sultanlar? ile ba?lant?s? olup olmad??? bilinmemektedir.

Cami yöresel üsluba göre yap?lm??, düzgün bir plan? bulunmamaktad?r. Giri?te ayn? zamanda avlu olarak kullan?lan bir son cemaat yeri ve dikdörtgen planl? ibadet mekan? bulunmaktad?r. ?badet mekan?, iki s?ra halinde üçer sütunla üç nefe ayr?lm??t?r. Caminin ikinci kat?nda ne amaçla bilinmeyen bir tak?m odalar yer almaktad?r. D?? cephesinin yaln?zca do?u yönünde pencereler aç?lm??, di?er yönlere de yontma ta?tan sa??r duvarlar yerle?tirilmi?tir. Bat? cephesi arazi meylinden ötürü toprak alt?nda kalm??t?r. Bu nedenle de caminin üzerini örten topraktan arazi seviyesi ile ayn? hizaya gelmi?tir. Do?u cephesinde giri? kap?s? üzerine 12 kenarl? minaresi yerle?tirilmi?tir.


Musalla Camisi (Merkez)

Musalla Camisi’nin ne zaman ve kim taraf?ndan yapt?r?ld??? bilinmemektedir. Minaresi 1890 y?l?nda y?k?lm??, cami bir süre kadro harici b?rak?lm?? ve cezaevi olarak kullan?lm??t?r. Dikdörtgen planl? olan bu cami Vak?flar genel Müdürlü?ü taraf?ndan restore edilmi?tir. Cami mimari yönden önem ta??mamakta olup, günümüzde ibadete aç?kt?r.