Ad?yaman, Türkiye'nin Güneydo?u'sunda il ve il merkezi olan bir kenttir. Toroslar'?n güneydo?u uzant?lar? üstünde yer alan il topraklar? kuzeyde malatya, do?uda Diyarbak?r ve ?anl?urfa, güneyde ?anl?urfa ve Gaziantep, bat?da ise Kahramanmara? illeri ile s?n?rl?d?r.

Ad?yaman ili merkezi Orta F?rat bölümü içinde yer al?r. Kuzeyde bulunan Çelikhan ile Gerger ilçesinin bir k?sm? Do?u Anadolu Bölgesine, Bat?da bulunan Gölba?? ile Besni ilçesinin bir k?sm? ise Akdeniz Bölgesine dahil edilmi?tir.

Merkez ilçe dahil 9 ilçesi ile 406 köyü vard?r. ?lçeleri Merkez, Besni, Çelikhan, Gerger, Gölba??, Kahta, Samsat, Sincik ve Tut ilçeleridir.

Ad?yaman ili 370 25’ ile 380 11’ kuzey enlemi, 370 ve 390 do?u boylam? aras?nda yer al?r. Ad?yaman ilinin yüzölçümü 7033 km2 , göller ile 7.871 km2 olup, il merkezinin rak?m? 669 m dir.

Eski co?rafyac? ve tarihçilere göre; Güneyde Arap Yar?madas?ndan, Kuzeyde Toros s?rada?lar?na do?ru uzanan Arap çöllerinin sona erdi?i yerde, Toros s?ra da?lar?n?n eteklerinde verimli topraklar yer almaktad?r. Arap çöllerini kuzeyden bir ay gibi saran bu topraklara binlerce y?ldan beri Verimli Ay (Hilal) ad? verilmi?tir. Ortado?u Ülkelerinin merkezinde yer alan Verimli Ay (Hilal) topraklar?nda Asya, Avrupa ve Afrika k?t alar?ndan gelen ana kara yollar? birbirlerini kesmektedir. Tarih boyunca Verimli Ay (Hilal) bölgesi ana ticaret yollar?n?n kav?ak noktalar?nda, büyük ticaret ve sanayi ?ehirleri do?mu?, büyümü?, y?k?lm?? ve yerlerine yenileri kurulmu?tur. Verimli Ay (Hilal) bölgesinin bir parças? say?lan Orta F?rat Bölümü'nün illerinden olan Ad?yaman, bu bölgenin en üst s?n?r?n? olu?turmaktad?r. Ad?yaman ili uygun co?rafi özellikleri dolay?s?yla tarihin her döneminde yerle?im bölgesi olmu?tur.
Ad?yaman, Anadolu'nun en eski yerle?im yerlerinden biridir. Geçilmesi güç ve savunulmas? kolay oldu?u için Malatya Da?lar?, tarih boyunca yerle?im yeri olarak seçilmi?tir. Burad yap?lan arkeolojik kaz?larda ?Ö.3000'e ait kal?nt?lar bulunmu?tur. Pirin Köyü'nde baz?lar?nda duvar resimleri de bulunan 200'den fazla ma?ara bulunmu?tur. Ad?yaman Palanl? Ma?aras?nda yap?lan incelemelerde kent tarihinin M.ö. 40.000 y?llar?na kadar uzand??? anla??lm??t?r.

Samsat-?ehremuz Tepe'deki tarihi bulgulardan M.ö. 7000 y?l?na kadar Paleolitik, M.O. 5.000 y?llar?na kadar Neolitik, M.Ö.3000 y?llar?na kadar Kalkolitik ve M.O.3000 -1.200 y?llan aras?nda da Tunç Ça?? dönemlerinin ya?and??? anla??lm??t?r. Bu dönemde bölge Hititlerle Mitannilar aras?nda el de?i?tirmi? ve Hitit Devletinin y?k?lmas?yla (M.Ö. 1200) karanl?k bir dönem ba?lam??t?r.

M.Ö. 1200'den Frig Devletinin kurulu?u olan M.Ö. 750 y?llar? aras? dönemle ilgili olarak yaz?l? kayna?a rastlanmam??t?r. Ancak; bu dönemde yöre, Asur etkisine girmeye ba?lad???ndan, Samsat'ta bulunan Asur etkili mühürler ve Kahta Eskita? Köyünde bulunan Hitit Hiyeroglifi ile yaz?lm?? kitabeler, Anadolu'daki tarihi geli?imin Ad?yaman'da da aynen devam etti?ini, göstermektedir. Bu dönemde Ad?yaman ve çevresinde Hitit Devletinin y?k?lmas?yla ortaya ç?kan Geç Hitit ?ehir devletlerinden biri olan Kummuh Devleti hüküm sürmü?tür.

M.Ö. 900-700 y?llar? aras?nda yöre Asur etkisinde kalmakla birlikte, Asurlular tam olarak egemenlik kuramam??, VI. yüzy?l?n ba?lar?ndan itibaren yöreye Persler egemen olmu?lar ve Satrap'lar (Valiler) eliyle yönetilmi?tir. MÖ. 334 y?l?nda Büyük iskender'in Anadolu'ya girmesiyle Pers'ler hakimiyetini kaybetmi?, MÖ.I.yüzy?la kadar yörede Makedonyal? Seleukoslar hüküm sürmü?tür. Seleukoslar?n gücünün zay?flad??? s?ralarda, Kral Mithradetes l Kallinikos Kommagene Krall???n?n ba??ms?zl???n? ilan etmi?tir (M.O. 69).

Ba?kenti Samosota (Samsat] olan Kommagene Krall???, egemenli?ini MS. 72'ye kadar sürdürmü?, bu tarihte yöre Roma imparatorlu?u'nun eline geçmi?tir. Ad?yaman Roma imparatorlu?u'nun Suriye Eyaletine, 6. Lejyon olarak ba?lanm??t?r. Roma imparatorlu?u'nun 395 y?l?nda Bat? ve Do?u Roma olarak ikiye ayr?lmas?yla, Ad?yaman Do?u Roma imparatorlu?u topraklar?na kat?lm??t?r. 643 y?l?ndan itibaren bölgeye Arap ak?nlar? ba?lamakla birlikte Arap hakimiyeti ancak 670 y?l?nda Emevi'lerle kurulabilmi?tir. 758 y?l?nda ise, II. Abbasi komutanlar?ndan Mansur Ibni Cavene'nin hakimiyetine girmi?, 926 y?l?na kadar Abbasi egemenli?i alt?nda kalan bölge, 958 y?l?nda Bizansl?lar?n eline geçmi?tir.

1114-1181 y?llan aras? yöreye Türk ak?nlar? olmu?, 1204-1298 y?llar? aras?nda Samsat ve yöresini Anadolu Selçuklular? ele geçirmi?tir. 1230 ve 1250 y?llar?nda Mo?ol sald?r?lan ya?anm??. 1298'de de bölge, Memlûklar?n eline geçmi?tir. 1393 y?l?nda Ad?yaman bu kez de Timurlenk taraf?ndan i?gal edilerek yak?l?p y?k?lm??t?r.

Büyük bir istikrars?zl???n oldu?u Orta ça? boyunca Ad?yaman Bizans, Emevi, Abbasi, Anadolu Selçuklular?, Dulkadiro?ullan aras?nda el de?i?tirmi? ve Yavuz Sultan Selim'in Iran seferi s?ras?nda, 1516 y?l?nda Osmanl? topraklar?na kat?lm??t?r. Ad?yaman ba?lang?çta merkezi Samsat'ta bulunan bir Sancakla Mara? Beylerbeyli?i'ne ba?lanm??, Tanzimat’tan sonra bir kaza olarak Malatya'ya ba?lanm??t?r.

Cumhuriyetin kurulu?undan 1954 y?l?na kadar eski idari yap?s? korunarak Malatya'ya ba?l? kaza konumunda olan Ad?yaman 1 Aral?k 1954 tarihinde 6418 say?l? Kanunla Malatya'dan ayr?larak il haline gelmi?tir.

Ad?yaman’da günümüze gelebilen tarihi eserler aras?nda; Haydaran Kaya Mezarlar?,Turu? Kaya Mezarlar?, Dolmenler, Besni Kalesi, Gerger Kalesi, Kahta Kalesi, Keysun Kalesi, Samsat Kalesi, Karaku? Dikili Ta?lar?, Eski Kahta Kaya Kabartmalar?, Nemrut Da??, St.Paul Kilisesi (1905), Cendere Köprüsü, K?z?lin (Göksu) Köprüsü, Alt?nl? Köprü, Merkez Ulu Cami (1768), Besni Ulu Camisi, Musalla Camisi, Besni çar?? Camisi (1492), Kab Camisi (1768), Siratut Camisi, Hac? Abdülgani Camisi (Çar?? Cami) (1557), Hac? Süleyman Mescidi (1720), Eski Saray Camisi (?brahim Bey Camisi) (1638), Besni Toktam?? Camisi (XVII.yüzy?l), Külhanönü Camisi , Besni Çar?? Camisi (1492), Abuzer Gaffari Türbesi, Mahmut El Ensari Türbesi, ?eyh Abdurrahman Erzincani Türbesi, Zeynel Abidin Türbesi, Ç?plak Baba Türbesi, Hac? Ali Bey Türbesi, Hac? Yusuf Türbesi bulunmaktad?r. Ayr?ca Göksu, Gümü?kaya (Pala?), Palanl? ve Kitap ma?aralar? ile Besni, Çelikhan ve Kotur içmeleri vard?r.